Cuộc cách mạng năng lượng đang thay đổi nền nông nghiệp
Trong nhiều năm qua, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp thường được nhắc đến với các giải pháp như giảm sử dụng phân bón hóa học, phát triển nông nghiệp hữu cơ, tiết kiệm nước hay giảm phát thải methane từ canh tác và chăn nuôi. Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng khác đang dần được chú ý nhiều hơn, đó là nguồn năng lượng sử dụng trong toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.
Từ sản xuất phân bón, vận hành hệ thống tưới tiêu, sấy nông sản, chế biến thực phẩm đến vận chuyển và logistics, năng lượng luôn là yếu tố quyết định chi phí sản xuất cũng như lượng phát thải khí nhà kính. Theo xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, việc thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng các nguồn năng lượng sạch sẽ là bước đi quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp.
Trong số các giải pháp đang được nghiên cứu và triển khai trên thế giới, Hydrogen xanh (Green Hydrogen) và Ammonia xanh (Green Ammonia) được đánh giá là hai công nghệ có tiềm năng tạo ra những thay đổi mang tính đột phá.
Hydrogen xanh – "mắt xích" của nền kinh tế không carbon
Hydrogen là nguyên tố phổ biến nhất trong tự nhiên và từ lâu đã được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp. Tuy nhiên, chỉ khi được sản xuất từ điện tái tạo thông qua quá trình điện phân nước, hydrogen mới được gọi là Hydrogen xanh – một nguồn năng lượng gần như không phát thải carbon.
Không giống điện năng vốn khó lưu trữ trong thời gian dài, hydrogen có thể được lưu trữ, vận chuyển và sử dụng linh hoạt cho nhiều mục đích khác nhau. Đây là lý do nhiều quốc gia coi hydrogen là "nhiên liệu của tương lai", đóng vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon đối với những lĩnh vực khó điện hóa.
Đối với nông nghiệp, hydrogen không chỉ là một loại nhiên liệu sạch mà còn là nguyên liệu đầu vào quan trọng để sản xuất ammonia – thành phần cơ bản trong nhiều loại phân bón.
Ammonia xanh – Hướng đi mới cho ngành phân bón
Hiện nay, phần lớn ammonia trên thế giới được sản xuất từ khí thiên nhiên thông qua các quy trình phát thải nhiều CO₂. Trong khi đó, Ammonia xanh được tạo ra từ hydrogen xanh kết hợp với nitơ trong không khí, giúp giảm đáng kể lượng phát thải trong toàn bộ quá trình sản xuất.
Điều này mang ý nghĩa đặc biệt đối với ngành nông nghiệp. Khi các quốc gia ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về phát thải carbon, việc sử dụng phân bón có nguồn gốc từ ammonia xanh sẽ góp phần giảm "dấu chân carbon" của nông sản ngay từ khâu đầu vào.
Không chỉ vậy, ammonia còn được xem là một phương tiện lưu trữ và vận chuyển hydrogen hiệu quả hơn, mở ra nhiều cơ hội ứng dụng trong vận tải, logistics và các hệ thống năng lượng phân tán phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Từ nghiên cứu năng lượng đến giải pháp cho nông nghiệp
Là đơn vị nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) đã sớm xác định Hydrogen xanh và Ammonia xanh là những hướng nghiên cứu chiến lược nhằm phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
VPI tập trung nghiên cứu toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển đến các kịch bản ứng dụng hydrogen và ammonia trong điều kiện Việt Nam. Các nghiên cứu không chỉ dừng ở khía cạnh công nghệ mà còn bao gồm đánh giá hiệu quả kinh tế, phân tích thị trường, xây dựng lộ trình phát triển và tư vấn chính sách.
Một lợi thế nổi bật của VPI là khả năng kết hợp giữa các lĩnh vực chuyên môn như mô hình hóa hệ thống năng lượng, phân tích dữ liệu, tối ưu hóa quy trình và đánh giá phát thải khí nhà kính. Điều này cho phép Viện xây dựng các giải pháp tổng thể thay vì chỉ nghiên cứu từng công nghệ riêng lẻ.
Những cơ hội mới cho doanh nghiệp nông nghiệp
Đối với doanh nghiệp nông nghiệp, Hydrogen xanh và Ammonia xanh có thể chưa phải là giải pháp được triển khai ngay trong ngắn hạn, nhưng đây là xu hướng cần được chuẩn bị từ sớm.
Trong tương lai, các nhà máy sản xuất phân bón, cơ sở chế biến nông sản hay các khu nông nghiệp công nghệ cao sẽ có nhiều lựa chọn hơn về nguồn năng lượng và nguyên liệu đầu vào. Việc tích hợp hydrogen vào hệ thống năng lượng có thể giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tăng khả năng sử dụng điện tái tạo và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống.
Bên cạnh đó, việc đánh giá sớm các cơ hội chuyển đổi sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp, tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước cũng như các nguồn tài chính xanh từ các tổ chức quốc tế.
Hướng tới chuỗi giá trị nông nghiệp phát thải thấp
Quá trình chuyển đổi sang hydrogen xanh và ammonia xanh sẽ không diễn ra trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, đây là xu thế không thể đảo ngược khi các quốc gia đều hướng tới mục tiêu trung hòa carbon và sử dụng năng lượng sạch.
Đối với Việt Nam, việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trước các yêu cầu của thị trường, đồng thời tận dụng cơ hội từ các chính sách hỗ trợ chuyển đổi năng lượng và tài chính xanh.
Là đơn vị nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng, VPI mong muốn đồng hành cùng các doanh nghiệp, không chỉ cung cấp các nghiên cứu khoa học mà còn chuyển hóa những thành tựu công nghệ thành các giải pháp thực tiễn, góp phần xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp phát thải thấp, hiệu quả và bền vững.
