Thời gian gần đây, dòng kênh dẫn Phước Hòa - Dầu Tiếng, tuyến kênh huyết mạch chuyển nguồn nước từ hồ Phước Hòa (xã An Thái, TP.HCM) về hồ Dầu Tiếng (tỉnh Tây Ninh) liên tục bị ô nhiễm nghiêm trọng do nạn vứt xác động vật. Giữa bối cảnh Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cận kề, khi nhu cầu nước sạch tăng cao, lực lượng vận hành công trình kiệt sức vì rác thải và xác chết gia súc.
Theo ghi nhận của phóng viên, trong những ngày cuối tháng 12/2025 và đầu tháng 1/2026, tại cống điều tiết K37 (Trạm K37 - Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam), thuộc địa bàn xã Minh Thạnh (TP.HCM), một khung cảnh hãi hùng hiện ra trước mắt. Dưới dòng nước vốn để phục vụ sinh hoạt và tưới tiêu là những bao tải trương phồng, lềnh bềnh xác heo, xác gia cầm đang trong quá trình phân hủy mạnh. Mùi hôi thối nồng nặc bốc lên, đặc quánh trong không khí rồi theo gió lùa thẳng vào những khu dân cư lân cận.
Ông Trịnh Văn Hoài - Trạm trưởng Trạm K37 chia sẻ: “Đây là nỗi ám ảnh thường trực của anh em công nhân. Cứ mỗi sáng ra ca, việc đầu tiên không phải là kiểm tra máy móc mà là đi... vớt xác động vật. Có những xác heo nặng cả tạ, trương sình, dòi bọ bò lổm ngổm. Khẩu trang y tế đeo hai, ba lớp cũng không thể ngăn nổi mùi tử khí nồng nặc”.
Tương tự, ông Lưu Hồng Phong - cán bộ Trạm K37 cho biết, xác chết động vật phân hủy không chỉ gây ô nhiễm hữu cơ mà còn là nguồn phát tán các loại vi sinh vật gây bệnh nguy hiểm như vi khuẩn Salmonella, E.coli, hay các loại virus gây dịch bệnh trên gia súc có khả năng lây sang người.
Cùng với đó, dịp Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp tăng cao. Tuy nhiên, với tình trạng xác động vật trôi nổi như hiện nay, an ninh nguồn nước đang bị đe dọa nghiêm trọng. Mặt khác, đối với những công nhân trực tiếp trục vớt, nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe luôn hiện hữu khi họ phải tiếp xúc trực tiếp với các “ổ dịch” di động trong bối cảnh trang thiết bị bảo hộ chuyên dụng còn hạn chế.
"Việc vứt xác động vật bừa bãi không chỉ là hành vi hủy hoại môi trường mà còn là tội ác đối với cộng đồng và những người đang ngày đêm canh giữ dòng nước như chúng tôi”, ông Lưu Hồng Phong trăn trở.
Chia sẻ về thực trạng này, ông Nguyễn Hữu Mạnh - Phó Giám đốc phụ trách Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa cho biết, dòng kênh dẫn Phước Hòa - Dầu Tiếng là công trình chuyển nước chiến lược. Riêng trong năm 2025, tuyến kênh này đã dẫn hàng trăm triệu m3 nước từ hồ Phước Hòa bổ sung cho hồ Dầu Tiếng. Tuy nhiên, hiện một số đoạn hành lang bảo vệ kênh bị xâm canh, người dân vô tư xả thải trực tiếp xuống lòng kênh.
“Thực trạng tắc nghẽn cục bộ đã xảy ra tại lưới chắn rác cống K37 khi xác động vật mắc kẹt quá nhiều, khiến lưu lượng dòng chảy bị ảnh hưởng, đe dọa đến việc vận hành ổn định của toàn hệ thống thủy lợi liên tỉnh. Công ty đã tăng cường lực lượng tuần tra, trực canh tại các điểm "nóng". Tuy nhiên, việc ngăn chặn dường như là "nhiệm vụ bất khả thi" khi các đối tượng vi phạm thường hành động lén lút vào ban đêm trên tuyến kênh dài gần 40 km đi qua nhiều địa bàn phức tạp”, ông Nguyễn Hữu Mạnh chia sẻ.
Cũng theo ông Mạnh, chỉ tính riêng từ đầu năm 2025 đến những ngày đầu năm 2026, lực lượng tại đây đã trục vớt hơn 300 xác động vật lớn nhỏ, tổng khối lượng lên tới hàng chục tấn. Điều đáng nói, số lượng xác chết đổ về kênh có xu hướng tăng đột biến vào dịp cuối năm, khi các hộ chăn nuôi bắt đầu dọn chuồng, thải loại những cá thể bệnh tật để chuẩn bị cho lứa hàng Tết.
“Chúng tôi chỉ có chức năng quản lý, vận hành và trục vớt xử lý hậu quả. Sau mỗi đợt vớt xác động vật, đơn vị đều phối hợp với cơ quan thú y địa phương phun thuốc khử trùng, rải vôi và chôn lấp đúng quy trình. Nhưng cứ vớt hôm nay, mai xác lại trôi về. Đây chỉ là giải pháp phần ngọn, không thể giải quyết tận gốc nếu ý thức của các hộ chăn nuôi và sự quản lý của chính quyền cấp cơ sở vẫn còn lỏng lẻo”, ông Mạnh cho biết thêm.
Được biết, tuyến kênh Phước Hòa - Dầu Tiếng dài gần 40 km, có lưu lượng thiết kế 55 m3/giây, đi qua địa bàn phường Chơn Thành (tỉnh Đồng Nai) và các xã An Long, Trừ Văn Thố, Bàu Bàng, Long Hòa, Minh Thạnh (TP.HCM) trước khi đưa nước về hồ Dầu Tiếng. Đây là công trình thủy lợi quan trọng để dẫn nước từ hồ Phước Hòa (công trình đập dâng trên sông Bé với dung tích khoảng 21 triệu m3) bổ sung nguồn nước cho hồ Dầu Tiếng, nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
