Khi phát thải trở thành "ngôn ngữ chung" của thị trường
Trong những năm gần đây, cụm từ "phát thải khí nhà kính" xuất hiện ngày càng nhiều trong các chiến lược phát triển, các hiệp định thương mại và yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Điều này phản ánh một xu thế mới: doanh nghiệp không chỉ được đánh giá qua sản lượng hay doanh thu, mà còn qua mức độ sử dụng tài nguyên, tiêu thụ năng lượng và lượng phát thải tạo ra trong suốt quá trình sản xuất.
Đối với ngành nông nghiệp, yêu cầu này ngày càng rõ nét khi các nhà nhập khẩu, các tập đoàn bán lẻ và tổ chức tài chính quốc tế đều quan tâm đến "dấu chân carbon" của sản phẩm. Những thông tin về lượng phát thải, hiệu quả sử dụng năng lượng hay các biện pháp giảm phát thải đang dần trở thành một phần trong hồ sơ năng lực của doanh nghiệp.
Muốn tham gia cuộc chơi đó, doanh nghiệp cần bắt đầu bằng một việc tưởng như rất đơn giản nhưng có ý nghĩa quyết định: kiểm kê phát thải khí nhà kính.
Kiểm kê phát thải là gì?
Hiểu một cách đơn giản, kiểm kê phát thải khí nhà kính là quá trình xác định, đo lường và tổng hợp lượng phát thải phát sinh từ các hoạt động của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Quá trình này giúp trả lời những câu hỏi rất thực tế:
- Doanh nghiệp phát thải bao nhiêu khí nhà kính mỗi năm?
- Phát thải chủ yếu đến từ những công đoạn nào?
- Khâu nào sử dụng nhiều năng lượng nhất?
- Giải pháp nào có thể mang lại hiệu quả giảm phát thải cao nhất?
Kiểm kê phát thải không phải là một báo cáo để "đối phó" với quy định, mà là công cụ quản trị giúp doanh nghiệp hiểu rõ hiện trạng và đưa ra các quyết định đầu tư có cơ sở khoa học.
Vì sao doanh nghiệp nông nghiệp cần bắt đầu từ hôm nay?
Nông nghiệp là một trong những ngành có đặc điểm phát thải đa dạng. Phát thải có thể đến từ việc sử dụng điện, nhiên liệu, phân bón, quá trình lên men sinh học, xử lý chất thải, vận hành kho lạnh, vận chuyển nguyên liệu hoặc các công đoạn chế biến.
Nếu không có dữ liệu đầy đủ, doanh nghiệp rất khó xác định đâu là "điểm nóng" phát thải để ưu tiên cải thiện. Ngược lại, khi đã có bức tranh tổng thể về phát thải, doanh nghiệp sẽ dễ dàng xây dựng các giải pháp phù hợp, từ tối ưu hóa quy trình sản xuất, thay đổi nguồn năng lượng đến đầu tư công nghệ mới.
Quan trọng hơn, kết quả kiểm kê phát thải còn là cơ sở để doanh nghiệp chuẩn bị cho các yêu cầu về báo cáo phát triển bền vững, ESG, thị trường carbon và các cơ chế tài chính xanh đang hình thành tại Việt Nam và trên thế giới.
Từ dữ liệu phát thải đến chiến lược giảm phát thải
Nhiều doanh nghiệp cho rằng kiểm kê phát thải chỉ là việc "đếm" lượng CO₂ phát sinh. Thực tế, giá trị lớn nhất của kiểm kê nằm ở khả năng biến dữ liệu thành hành động.
Khi lượng phát thải được lượng hóa theo từng công đoạn sản xuất, doanh nghiệp có thể so sánh các kịch bản cải tiến công nghệ, đánh giá hiệu quả của việc thay đổi nhiên liệu, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo hoặc áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng.
Nói cách khác, kiểm kê phát thải là nền tảng để xây dựng lộ trình giảm phát thải, thay vì triển khai các giải pháp rời rạc hoặc mang tính cảm tính.
VPI – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản trị phát thải
Là viện nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng và chuyển dịch năng lượng, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) đã và đang phát triển năng lực toàn diện về đánh giá phát thải, quản trị carbon và kiểm kê khí nhà kính.
Điểm mạnh của VPI không chỉ nằm ở việc tính toán lượng phát thải, mà còn ở khả năng kết hợp nhiều lĩnh vực chuyên môn để đưa ra giải pháp tổng thể.
Cùng đội ngũ chuyên gia về năng lượng, môi trường và mô hình hóa, Viện có thể hỗ trợ doanh nghiệp:
- Khảo sát hiện trạng sử dụng năng lượng và phát thải;
- Xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải theo từng nguồn và từng công đoạn;
- Phân tích các nguồn phát thải trọng điểm;
- Mô phỏng các kịch bản giảm phát thải và đánh giá hiệu quả đầu tư;
- Xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp.
Đây là cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học, giúp doanh nghiệp vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa nâng cao hiệu quả vận hành.
Kiểm kê phát thải – Cầu nối đến thị trường carbon
Thị trường carbon đang dần hình thành tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Dù còn trong giai đoạn hoàn thiện, đây được xem là một công cụ kinh tế quan trọng nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp giảm phát thải.
Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ có thể tham gia thị trường carbon khi có hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch, được quản lý và kiểm chứng một cách đáng tin cậy. Vì vậy, kiểm kê phát thải không chỉ là bước chuẩn bị về mặt kỹ thuật mà còn là "tấm hộ chiếu" để doanh nghiệp tiếp cận các cơ hội mới từ tài chính xanh, tín chỉ carbon và các chương trình hỗ trợ quốc tế.
Đối với các doanh nghiệp nông nghiệp có định hướng xuất khẩu hoặc phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn, việc đầu tư sớm vào hệ thống quản trị phát thải sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Từ quản lý phát thải đến nâng cao giá trị sản phẩm
Ngày nay, người tiêu dùng không chỉ mua một sản phẩm, mà còn quan tâm đến câu chuyện đằng sau sản phẩm đó: được sản xuất ở đâu, sử dụng bao nhiêu tài nguyên, có thân thiện với môi trường hay không.
Khi doanh nghiệp chứng minh được rằng sản phẩm được sản xuất trên cơ sở quản lý phát thải hiệu quả, sử dụng năng lượng hợp lý và có lộ trình giảm carbon rõ ràng, giá trị thương hiệu cũng được nâng lên.
Đó là lý do nhiều doanh nghiệp trên thế giới coi kiểm kê phát thải không chỉ là nghĩa vụ mà là một khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh.
Đo lường hôm nay để tạo lợi thế ngày mai
Chuyển đổi xanh là một hành trình dài và kiểm kê phát thải chính là bước đi đầu tiên trên hành trình đó.
Khi có dữ liệu chính xác, doanh nghiệp sẽ biết cần ưu tiên đầu tư vào đâu, công nghệ nào mang lại hiệu quả cao nhất và làm thế nào để giảm phát thải với chi phí hợp lý. Xa hơn, đó còn là nền tảng để tham gia thị trường carbon, tiếp cận nguồn tài chính xanh và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng, cùng năng lực nghiên cứu, tư vấn chuyển dịch năng lượng, Viện Dầu khí Việt Nam mong muốn đồng hành cùng doanh nghiệp nông nghiệp trong việc xây dựng hệ thống quản trị phát thải hiện đại, minh bạch và hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế carbon thấp tại Việt Nam.
