Dù phải đối mặt với nhiều thách thức đặc thù như địa hình chia cắt mạnh, hạ tầng kết nối còn hạn chế, quy mô nền kinh tế nhỏ, điều kiện sản xuất chịu tác động lớn của thiên tai và biến đổi khí hậu khiến con đường phát triển của tỉnh chưa bao giờ là dễ dàng. Mặt khác, bước vào năm 2026, giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng và chi phí sản xuất biến động mạnh trong khi mô hình chính quyền hai cấp vừa đi vào vận hành đã đặt ra cho tỉnh không ít yêu cầu mới về tổ chức bộ máy và năng lực quản trị.
Tuy nhiên, trong chính bối cảnh ấy, sự đồng lòng và quyết liệt trong lãnh đạo của tỉnh đang tạo nên những chuyển động rõ nét. Đặc biệt, địa phương đã bước đầu triển khai thực hiện Nghị quyết
Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, mở đường cho mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, nâg cao năng suất và khai thác hiệu quả tiềm năng đặc thù địa phương.
Bản lĩnh vượt “gió ngược” và mục tiêu tăng trưởng kỷ lục
Trong bối cảnh kinh tế diễn bến phức tạp, kết quả phát triển kinh tế xã hội sáu tháng đầu năm 2026 của Lai Châu ghi nhận những tín hiệu hết sức tích cực, phản ánh năng lực điều hành nhịp nhàng giữa các khu vực kinh tế. Ngày 7/7/2026, tại Hội nghị sơ kết công tác 06 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh ước đạt 9,91%, đưa Lai Châu vươn lên đứng đầu khu vực Tây Bắc, đứng thứ ba khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời nằm trong nhóm 10 tỉnh thành có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước. Đây là nền tảng vững chắc để tỉnh tự tin hướng tới mục tiêu đạt mức tăng trưởng hai con số cho cả năm.
Thành quả này ghi nhận sự đóng góp đồng đều từ các ngành chủ lực, trong đó nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò bệ đỡ khi sản lượng chè búp tươi tăng mạnh, tổng đàn gia súc vượt 12% kế hoạch và sản lượng nuôi trồng thủy sản tăng 17,7%. Ngành lâm nghiệp cũng chuyển biến theo hướng bền vững nhờ thực hiện hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, tạo sinh kế ổn định cho đồng bào vùng cao. Đặc biệt, công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng quan trọng với giá trị sản xuất và phân phối điện tăng 23,9%, việc đưa vào vận hành các nhà máy thủy điện mới đã nâng tổng công suất toàn tỉnh lên hơn 3.289 MW, khẳng định lợi thế vượt trội về năng lượng sạch. Bên cạnh đó, khu vực thương mại và dịch vụ duy trì sức bật lớn với tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng gần 13%, doanh thu du lịch tăng 19,4% nhờ đón gần một triệu lượt khách đến với các địa danh như Ô Quy Hồ và Sin Suối Hồ. Nhờ đó, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 51% dự toán Trung ương giao, trong đó riêng nguồn thu từ thủy điện tăng tới 45%.
Nhằm tiếp tục giữ vững đà bứt phá, đồng chí Lê Minh Ngân, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh, yêu cầu các cấp ngành quán triệt phương châm “6 rõ” gồm: rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ cơ chế kiểm tra để tháo gỡ kịp thời mọi nút thắt phát triển. Đồng thời chủ động điều chỉnh kịch bản tăng trưởng quý III và quý IV, tập trung tháo gỡ ngay các điểm nghẽn để quyết tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026.
Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế, các lĩnh vực an sinh xã hội cũng được chăm lo chu đáo thông qua việc khám sức khỏe miễn phí cho hơn 152 nghìn người và hoàn thành cấp điện lưới quốc gia cho 100% thôn bản. Nhiều công trình giáo dục trọng điểm cơ bản hoàn thành, trong khi chuyển đổi số tiếp tục được thúc đẩy với nhiều mô hình sáng tạo. Cùng với đó, chủ quyền biên giới quốc gia tiếp tục được giữ vững, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế và thu hút đầu tư.
Ưu tiên phát triển hạ tầng, mở đường cho kinh tế biên mậu
Xác định giao thông là điều kiện tiên quyết để xóa bỏ thế cô lập do địa hình chia cắt, Lai Châu đang tập trung ưu tiên nguồn lực tạo dựng mạng lưới kết nối liên vùng đồng bộ nhằm mở rộng không gian phát triển mới. Sau khi hoàn thành điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và hoàn thành quy hoạch chung đạt tỷ lệ 94% tại 34 xã, tỉnh đã có cơ sở pháp lý vững chắc để thu hút đầu tư. Trong số các dự án trọng điểm, công trình hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên kết nối thị xã Sa Pa với huyện Tam Đường mang ý nghĩa chiến lược khi giúp rút ngắn thời gian lưu thông, giảm chi phí vận tải và kích cầu du lịch. Đồng thời, dự án tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13) đang được khẩn trương chuẩn bị đầu tư dưới sự phối hợp chặt chẽ giữa hai tỉnh Lai Châu và Lào Cai, hứa hẹn kết nối địa phương trực tiếp vào mạng lưới cao tốc quốc gia. Đây được xem là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển của địa phương bởi khi tuyến cao tốc hình thành sẽ rút ngắn đáng kể thời gian kết nối Lai Châu với cao tốc Nội Bài - Lào Cai và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước. Không chỉ giảm chi phí vận tải, tuyến đường còn tạo điều kiện mở rộng không gian thu hút đầu tư, thúc đẩy giao thương hàng hóa, phát triển du lịch và từng bước khắc phục hạn chế về vị trí địa lý vốn được xem là “điểm nghẽn” lớn nhất của tỉnh trong nhiều năm qua.
Sự chuyển biến mạnh mẽ về hạ tầng đã tạo ra sức hút đầu tư chưa từng có cho địa phương. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026 tổ chức ở Hà Nội (30/6/2026), tỉnh đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho 19 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 27.700 tỷ đồng, đồng thời ký kết 19 biên bản ghi nhớ hợp tác với quy mô dự kiến trên 172.000 tỷ đồng. Tận dụng lợi thế biên giới tiếp giáp tỉnh Vân Nam của Trung Quốc, Lai Châu cũng đang tích cực hoàn thiện các điều kiện để công bố cặp cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà, đưa kinh tế biên mậu trở thành mũi nhọn logistics trọng điểm. Nhằm bảo đảm các nguồn lực phát huy hiệu quả thực tế, lãnh đạo tỉnh siết chặt kỷ luật giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 với tổng quy mô hơn 2.764 tỷ đồng, gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu với tiến độ từng dự án.
Có thể thấy, chiến lược phát triển hạ tầng của Lai Châu không chỉ dừng lại ở việc xây dựng thêm những tuyến đường hay công trình mới mà hướng tới hình thành một không gian phát triển rộng mở, nơi giao thông, quy hoạch, đầu tư và kinh tế cửa khẩu được kết nối thành một hệ sinh thái phát triển thống nhất. Khi các "điểm nghẽn" về kết nối từng bước được tháo gỡ, dư địa tăng trưởng của tỉnh sẽ không còn giới hạn trong phạm vi nội tỉnh mà sẽ gắn chặt hơn với tiến trình phát triển chung của vùng Trung du và miền núi phía Bắc cũng như hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc.
Giáo dục là “gốc rễ” của sự phát triển bền vững
Nếu hạ tầng giao thông được xem là điều kiện để mở rộng không gian phát triển thì hạ tầng giáo dục chính là nền móng để xây dựng nguồn nhân lực, tạo sức mạnh nội sinh cho tăng trưởng bền vững. Là tỉnh miền núi có trên 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lai Châu xác định đầu tư cho giáo dục chính là giải pháp căn cơ nhất để rút ngắn khoảng cách phát triển và tạo ra sức mạnh nội sinh lâu dài. Tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, nổi bật là chương trình đầu tư hệ thống 11 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới để các em học sinh không phải bỏ học vì đường xá xa xôi. Đến nay, địa phương đã cơ bản hoàn thành hai ngôi trường kiên cố tại xã Phong Thổ và xã Pa Tần.
Trong số đó, dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Phong Thổ được xem là công trình tiêu biểu, có tổng mức đầu tư 250 tỷ đồng trên diện tích quy hoạch hơn 6 ha với hệ thống phòng học, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng và các hạng mục phụ trợ đồng bộ, đáp ứng nhu cầu học tập sinh hoạt của khoảng 1.050 học sinh vùng biên. Khi đi vào hoạt động, ngôi trường sẽ tạo điều kiện để con em các dân tộc ở khu vực biên giới được học tập trong môi trường khang trang, an toàn và đầy đủ điều kiện phát triển toàn diện.
Trước đó, ngày 5/7/2026, đồng chí Lê Minh Ngân đã trực tiếp đi kiểm tra thực địa công trường và ghi nhận dự án đã đạt 95% khối lượng xây dựng dù gặp nhiều bất lợi về thời tiết và giá cả nguyên vật liệu. Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh, ngôi trường khi đi vào hoạt động không chỉ mang lại không gian học tập khang trang cho con em đồng bào mà còn là cái nôi đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, củng cố vững chắc thế trận quốc phòng an ninh vùng biên giới. Đồng chí cũng yêu cầu chủ đầu tư và các nhà thầu tập trung mọi máy móc, nhân lực hoàn thành toàn bộ công trình trước ngày 20/7/2026 để sẵn sàng phục vụ năm học mới 2026 - 2027. Mốc thời gian được ấn định rõ ràng không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mà còn cho thấy quan điểm nhất quán của lãnh đạo tỉnh: Mọi công trình đầu tư công phải hướng đến hiệu quả sử dụng thực chất, người dân phải sớm được thụ hưởng thành quả đầu tư, đặc biệt là con em đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới.
Tinh thần này cũng thống nhất với chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy tại Hội nghị sơ kết sáu tháng đầu năm khi yêu cầu các cấp, các ngành tiếp tục tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, nâng cao hiệu quả đầu tư công, bảo đảm mọi chính sách phát triển đều hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Trong tư duy điều hành của tỉnh, đầu tư hạ tầng giáo dục không tách rời mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà chính là một trong những giải pháp quan trọng để tạo nền tảng phát triển bền vững. Một địa phương muốn phát triển nhanh và lâu dài không thể chỉ dựa vào những công trình giao thông hay các dự án sản xuất, mà cần xây dựng được một thế hệ công dân có tri thức, có kỹ năng và có cơ hội phát triển ngay trên chính quê hương mình. Đó cũng là ý nghĩa lớn nhất mà những ngôi trường mới nơi biên cương đang từng bước hiện thực hóa.
Quản trị số và cải cách hành chính lấy người dân làm trung tâm
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành đòi hỏi Lai Châu phải thay đổi mạnh mẽ về tư duy quản trị từ quản lý thuần túy sang phục vụ kiến tạo, đồng thời, bảo đảm hệ thống hoạt động thông suốt, không để gián đoạn việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp. Tỉnh ủy đã chỉ đạo triển khai quyết liệt chương trình “Năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở” nhằm bồi dưỡng chuyên môn, năng lực thực thi cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Ngoài ra, công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật và tinh gọn bộ máy các đơn vị sự nghiệp công lập được thực hiện triệt để nhằm giảm các tầng nấc trung gian không cần thiết.
Trong tiến trình đổi mới quản trị, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng lực điều hành và chất lượng dịch vụ công. Báo cáo của tỉnh cho thấy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được triển khai ngày càng sâu rộng với nhiều mô hình sáng tạo trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, giáo dục, y tế và sản xuất. Đây là tiền đề để Lai Châu từng bước hình thành chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa khu vực miền núi với các địa phương có điều kiện thuận lợi hơn.
Đáng chú ý, cải cách hành chính của Lai Châu không dừng lại ở việc đơn giản hóa thủ tục mà đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Phát biểu kết luận Hội nghị sơ kết, Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân nhấn mạnh yêu cầu mỗi cấp, mỗi ngành và mỗi địa phương phải quán triệt tinh thần “kỷ cương, đổi mới sáng tạo, chủ động thích ứng, đột phá phát triển”; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; lấy hiệu quả thực thi nhiệm vụ và sự hài lòng của người dân làm thước đo đánh giá chất lượng hoạt động của bộ máy. Đây không chỉ là yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức mà còn là định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và kiến tạo phát triển.
Trên tinh thần đó, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, tăng cường đối thoại với doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án. Mục tiêu không chỉ là nâng cao các chỉ số điều hành mà quan trọng hơn là tạo dựng niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với chính quyền, qua đó huy động hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Nửa chặng đường năm 2026 khép lại với những kết quả tự hào, minh chứng cho một tư duy phát triển đúng đắn dựa trên ba trụ cột là hạ tầng hiện đại, quản trị hiệu quả và lấy con người làm trung tâm. Dù hành trình phát triển vẫn còn không ít khó khăn, thử thách nhưng những con số ấn tượng mà Lai Châu đạt được trong 6 tháng đầu năm cho thấy tỉnh đã đi đúng hướng. Đặc biệt, với sự đồng thuận vững chắc của toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân các dân tộc, Lai Châu đang tự tin tháo gỡ mọi nút thắt để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10%, từng bước khẳng định vị thế là cực tăng trưởng mới của vùng Tây Bắc, phát triển kinh tế gắn với giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia và không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
