Cuộc hội ngộ xúc động nơi bạt ngàn rừng quế
Nằm bên tả ngạn sông Chảy là bạt ngàn rừng quế. Những thân quế thân mốc thếch lao thẳng lên bầu trời, đón lấy tia nắng mặt trời để chắt chiu, luyện thành thứ hương liệu dâng cho đời. Cậu học sinh cũ Lừu Pao Chớ, nay là cán bộ Đảng ủy xã, gặp tôi cười rất tươi mời chào: "Thầy về Xuân Hòa thăm mấy cột BTS của VNPT Lào Cai mà thầy giới thiệu giúp xã đã xây dựng xong, nay phát sóng tốt lắm rồi, bà con đang học cách giới thiệu sản phẩm trên Internet đấy".
Lời hẹn ấy cứ đau đáu mãi, để rồi những ngày cuối tháng 11 vừa qua, tôi mới sắp xếp được thời gian, hẹn với Chủ tịch xã Nguyễn Văn Long để về thăm Xuân Hòa. Nhưng khi tới nơi, Long lại đang bận xuống bản chỉ đạo việc đắp lề đường giao thông nông thôn. Đón và đi cùng tôi là những rường cột của xã: Vũ Hồng Quỳnh - Phó Chủ tịch UBND xã; Hoàng Đình Kiểu - Trưởng phòng Kinh tế; Lê Phi Nga - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội và chàng trai trẻ Vũ Hồng Cường - Phó trưởng Ban Kinh tế Xã hội HĐND xã. Họ đều là những cán bộ trẻ, năng nổ được sắp xếp vào các vị trí chủ chốt sau khi sáp nhập xã Tân Dương (huyện Bảo Yên cũ) vào xã Xuân Hòa cũ để thành lập xã mới.
Hai bên đường dốc lên thôn Mo 1, chuối tiêu hồng nõn nà đang bắt đầu ra buồng. Phó Chủ tịch xã Vũ Hồng Quỳnh khoe: "Năm nay chuối xuất khẩu được giá anh ạ". Tôi hỏi vui: "Thế cây chủ lực của Xuân Hòa là chuối tiêu hồng hả em?". Cường nhìn tôi cười hiền: "Đâu có anh ơi, Xuân Hòa là “thủ đô” quế của Lào Cai đấy, quế Xuân Hòa nổi tiếng về chất lượng mà anh". Trưởng phòng Kinh tế Hoàng Đình Kiểu sôi nổi tiếp lời: “Cây chủ đạo, hay nói đúng hơn là cây làm giàu của Xuân Hòa, chính xác là cây quế. Với 4.586 ha quế, Xuân Hòa là xã có diện tích trồng quế lớn của tỉnh Lào Cai. Bình quân mỗi năm, cây quế mang về cho Xuân Hòa khoảng 125 tỷ đồng. Lũy kế trong 10 tháng của năm 2025, người dân Xuân Hòa khai thác hơn 1.587 tấn vỏ quế và 1.782 tấn cành, lá quế, ước tổng doanh thu đạt hơn 100 tỷ đồng. Nhìn vào lợi nhuận trên mỗi héc-ta đất rừng bây giờ, có thể khẳng định tổng nguồn thu về cho toàn xã là một con số thực sự ấn tượng anh ạ”.
Đứng trên triền dốc, nhìn xuống những đồi quế xanh um bát ngát, lòng tôi phấn chấn lạ lùng. Khi được hỏi về việc xây dựng nông thôn mới, giọng Cường chợt chùng xuống: "Xã em chưa đạt được 100% tiêu chí anh ạ". Tôi thầm nghĩ, xây dựng nông thôn mới với các tiêu chí vững chắc đối với một xã vùng thấp đã khó, huống hồ đây là xã vùng cao đa dân tộc. Nhưng nhìn vẻ mặt đầy quyết tâm của các cán bộ đi cùng, tôi hiểu họ đã nói là sẽ làm bằng được.
Những trăn trở và khát vọng chuyển mình
Xã Xuân Hòa cách trung tâm Phố Ràng 6 km về phía Đông, có diện tích tự nhiên là 107,78 km², dân số 12.960 người; trải dọc theo Quốc lộ 279 và sông Chảy. Nơi đây là mái nhà chung của 9 dân tộc anh em: Kinh, Tày, Dao, Mông, Nùng, Phù Lá, Giáy, Thái, Mường. Gặp Nguyễn Khắc Nam - Bí thư Đảng ủy xã, anh cười rất tươi chia sẻ: "Anh biết không, quan điểm của xã Xuân Hòa làm nông thôn mới là đi bước nào chắc bước ấy". Tôi hỏi lại ý nghĩa câu nói, Nam hóm hỉnh: "Bởi vì nếu đi không chắc thì sẽ… trượt chân".
Nam tâm sự, sau khi sáp nhập và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ xã là sự kết hợp hài hòa giữa kinh nghiệm và sức trẻ. Đảng ủy, HĐND, UBND xã đã ban hành các kế hoạch cụ thể, với chủ trương khoa học: Dễ làm trước, khó làm sau; nơi nào nhân dân đồng thuận thì ưu tiên triển khai. Không đầu tư dàn trải mà thực hiện theo thứ tự ưu tiên hợp lý. Tính đến nay, Xuân Hòa đã đạt 13/19 tiêu chí và đang nỗ lực phấn đấu hoàn thành thêm 2 tiêu chí nữa trong năm tới.
Bên chén trà tại chòi gác rừng ven sông Chảy, câu chuyện làm giàu cho quê hương lại trở nên sôi nổi. Bí thư Nam trăn trở: "Tại sao Xuân Hòa nhiều quế, nhiều chè, nhiều chuối, những cây có giá trị kinh tế cao, mà vẫn chưa phải là xã giàu? Phải chăng hướng đi cần bổ sung thêm những ngành nghề mới?". Trưởng phòng Kinh tế Hoàng Đình Kiểu trầm ngâm phân tích về những khó khăn khi phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu tiểu ngạch và tư duy sản xuất nhỏ lẻ của bà con. Chủ tịch Nguyễn Văn Long khẳng định vấn đề cốt lõi nằm ở nhân tố con người: "Phải có những người cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và chịu trách nhiệm".
Xuân Hòa đang xác định hai hướng đi đột phá là du lịch rừng và nuôi trồng thủy sản trên hồ thủy điện Phúc Long. Bí thư Nam tâm sự đầy tâm huyết về việc mong muốn các chương trình mục tiêu quốc gia tập trung nguồn lực hỗ trợ xây dựng các nhà máy chế biến sâu thay vì các dự án nhỏ lẻ, nhằm nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế bền vững cho nhân dân.
Khát vọng đánh thức tiềm năng du lịch giữa đại ngàn
Chiều hôm ấy, tôi cùng Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Lê Phi Nga đi thăm mô hình kinh tế mới. Tại trang trại quế của anh Nguyễn Văn Giới ở Bản Đao, thấp thoáng giữa rừng cây là những căn bungalow mang phong cách châu Âu sang trọng nhưng vẫn giữ nét kiến trúc đặc trưng của nhà sàn người Tày. Chúng tôi gặp một nhóm du khách châu Âu đang thích thú trải nghiệm không gian nghỉ dưỡng giữa rừng quế, tự tay bóc vỏ quế và tìm hiểu văn hóa bản địa.
Anh Giới chia sẻ: "Làm du lịch xanh cũng nhiều khó khăn, nhưng du khách rất hào hứng khi được hòa mình với thiên nhiên. Nhờ quảng bá trên nền tảng số, mỗi năm gia đình tôi đón khoảng 400 - 500 lượt khách quốc tế, thu nhập bước đầu khá ổn định". Nga bảo tôi: "Sắp tới xã sẽ nghiên cứu nhân rộng mô hình này. Nếu được đầu tư bài bản, Xuân Hòa sẽ trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn".
Phó Ban Kinh tế HĐND xã cũng tự hào giới thiệu về hai đội văn nghệ của Bản Mủng và Bản Cuông 3. Các tiết mục đậm đà bản sắc dân tộc sẽ trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực. Đây là hướng đi đầy tiềm năng, đánh thức những vùng đất đang ngủ yên dưới tán rừng.
Đêm ấy, trong ngôi nhà sàn ở Bản Đao, giữa tiếng xạc xào của rừng quế, tôi nghe tiếng một cô gái người Dao lảnh lót giới thiệu nông sản qua video trực tiếp trên mạng Internet. Xuân Hòa đang chuyển mình mạnh mẽ. Những cánh rừng quế không chỉ cho lâm sản, mà đang trở thành tài nguyên du lịch, mang lại sự ấm no cho bà con.
Sáng hôm sau, chúng tôi chia tay nhau tại ngã ba Bản Cuông, cái nắm tay thật chặt thay cho lời hẹn trở lại. Trên sườn dốc, nắng ban mai rót màu mật ong vàng óng lên những cánh rừng quế xanh thẫm, hương thơm nồng nàn quyện theo bước chân người đi. Tôi tin tưởng tuyệt đối rằng, chẳng bao lâu nữa, sớm thôi, Xuân Hòa sẽ trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch vùng cao Tây Bắc, nhờ chính bàn tay và khối óc của những người con ưu tú nơi này.
