Theo đó, 10 cá thể gà lôi lam mào trắng - loài chim đặc hữu của Việt Nam được IUCN xếp vào nhóm rất nguy cấp, có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên - vừa được đưa về Quảng Trị sau hơn một thế kỷ chỉ còn được bảo tồn trong các quần thể nhân nuôi ở nước ngoài.
Đây là dấu mốc quan trọng trong hành trình phục hồi loài chim đặc hữu quý hiếm của Việt Nam, góp phần bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học tại Quảng Trị.
Theo Viet Nature, đây là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực phục hồi gà lôi lam mào trắng - loài chim đặc hữu của Việt Nam đang được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào tình trạng “Rất nguy cấp/Có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên”.
Sau hơn một thế kỷ chỉ tồn tại trong các quần thể nhân nuôi ở nước ngoài, loài chim quý hiếm này lần đầu tiên được đưa trở lại vùng phân bố lịch sử tại miền Trung Việt Nam. Đàn gà có nguồn gốc từ quần thể nhân nuôi bảo tồn tại châu Âu, được chuyển về Việt Nam thông qua sự phối hợp giữa Vườn thú Berlin, Tierpark Berlin và Vinpearl Safari Phú Quốc. Việc chuyển giao được chuẩn bị kỹ lưỡng về sức khỏe, đa dạng di truyền và phúc trạng động vật nhằm tạo nền tảng cho quần thể nhân nuôi tại miền Trung.
Đại diện Viet Nature nhấn mạnh, việc đưa 10 cá thể gà về Quảng Trị không phải là hoạt động tái thả. Trước mắt, các cá thể sẽ được chăm sóc, theo dõi sức khỏe, thích nghi với điều kiện khí hậu địa phương, ghép cặp sinh sản và tạo ra các thế hệ mới được nuôi dưỡng tự nhiên tại Việt Nam. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về thú y, di truyền, tập tính, sinh cảnh và an toàn, chương trình mới triển khai tái thả ngoài tự nhiên.
Theo bà Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt, sự kiện không chỉ đánh dấu việc gà lôi lam mào trắng trở lại miền Trung mà còn mở ra cơ hội để loài động vật đặc hữu của Việt Nam có thể sinh sôi trở lại trong những cánh rừng quê hương.
Gà lôi lam mào trắng từng sinh sống tại các khu rừng đất thấp ẩm ở miền Trung, phân bố tại Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế. Tuy nhiên, mất sinh cảnh, suy thoái rừng và nạn săn bắt kéo dài đã khiến loài này dần biến mất ngoài tự nhiên.
Một số cá thể được đưa sang châu Âu từ cuối những năm 1920 đã trở thành quần thể bảo tồn, lưu giữ nguồn gen quý hiếm suốt hơn 100 năm, tạo tiền đề cho chương trình phục hồi hiện nay.
Ông Đặng Gia Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội các vườn thú Việt Nam cho biết, đây là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, gà lôi lam mào trắng được đưa ra khỏi các vườn thú và bộ sưu tập tư nhân để trở lại vùng phân bố lịch sử, mở đầu hành trình trở về với thiên nhiên.
Theo kế hoạch, tại Trung tâm nhân nuôi các loài Trĩ quý hiếm ở Quảng Trị, các thế hệ gà phù hợp sẽ được rèn luyện khả năng tự kiếm ăn, tránh thú săn mồi, sinh sản và thích nghi với điều kiện tự nhiên của miền Trung. Song song với đó là các hoạt động phục hồi sinh cảnh, giảm bẫy bắt, theo dõi đa dạng sinh học và xây dựng phương án giám sát sau tái thả. Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện kỹ thuật, chương trình dự kiến tái thả thử nghiệm vào cuối năm 2028 và hướng tới mục tiêu phục hồi quần thể gà lôi lam mào trắng có khả năng sinh sản bền vững trong tự nhiên vào khoảng năm 2035.
