Xây dựng mạng lưới giảm thải nhựa từ hành vi tiêu dùng đến cả cộng đồng
Trong bối cảnh ô nhiễm nhựa đang là vấn đề nhức nhối, đặt ra thử thách lớn với năng lực quản lý đô thị và là rào cản cho các thành phố trong định hướng xây dựng một mạng lưới đô thị xanh, TP Huế đã lựa chọn một hướng đi riêng. Bắt đầu từ những sáng kiến nhỏ để thay đổi hành vi tiêu dùng, đến việc huy động sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp, trường học và các tổ chức xã hội, Huế đã từng bước hình thành một mô hình đô thị giảm nhựa mang đậm bản sắc riêng: hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển xanh và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo nghiên cứu của WWF-Việt Nam năm 2021, mỗi ngày TP Huế phát sinh hơn 400 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó có hơn 60 tấn rác thải nhựa. Sau 5 năm triển khai chương trình “Đô thị Giảm Nhựa” của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên, TP Huế đã ghi nhận những kết quả đáng kể trong công tác quản lý chất thải rắn và giảm ô nhiễm nhựa. Cụ thể: thành phố đã góp phần giảm 933,6 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên; chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên 100% địa bàn, từng bước hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng.
Thông qua chương trình phân loại rác tại nguồn và các hoạt động thực địa, hơn 750 tấn rác hữu cơ đã được thu gom và làm phân hữu cơ; hơn 4.401 tấn chất thải, trong đó gần 823 tấn rác thải nhựa, được thu gom tại các lưu vực nước. Trong lĩnh vực giáo dục, mô hình “trường học giảm nhựa” được triển khai tại 190 trường học trên địa bàn, góp phần lan tỏa thông điệp sống xanh đến hàng trăm nghìn học sinh, giáo viên và phụ huynh.
Bên cạnh đó, Huế còn thúc đẩy mạnh mẽ mô hình du lịch giảm nhựa với hàng trăm doanh nghiệp du lịch - dịch vụ tham gia cam kết giảm nhựa, đồng thời xây dựng và triển khai các tour du lịch giảm nhựa, điểm đến du lịch cộng đồng giảm nhựa. Hệ thống các trạm nhà chờ kết hợp trạm cấp nước miễn phí cũng được xây dựng nhằm khuyến khích người dân và du khách hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần.
Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” đã huy động sự tham gia của hơn 100 tổ chức, hội đoàn thể và 331 doanh nghiệp cùng chung tay thực hiện các sáng kiến giảm nhựa. Hàng trăm hoạt động truyền thông, chiến dịch cộng đồng, lớp tập huấn và chương trình giáo dục hành động đã được tổ chức, tiếp cận gần 1,6 triệu lượt người dân.
Bà Nguyễn Thị Diệu Thúy - Giám đốc Chương trình Đại dương, WWF-Việt Nam, cho biết: “Dự án Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam không chỉ mang lại những kết quả cụ thể về giảm thiểu rác thải nhựa mà còn góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng, xây dựng nền tảng để Huế tiếp tục phát triển theo định hướng đô thị xanh và bền vững. Thành công của dự án là minh chứng cho sức mạnh hợp tác giữa chính quyền, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và người dân trong việc cùng nhau giải quyết thách thức ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nhựa”.
Là thành phố xanh quốc tế
Tham gia Chương trình thành phố xanh quốc tế (OPCC) từ năm 2015, thành phố Huế tập trung các giải pháp thúc đẩy đô thị phát triển theo hướng phát thải thấp, tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và phát triển hài hòa với thiên nhiên.
Ông Văn Ngọc Thịnh, Tổng Giám đốc WWF-Việt Nam khẳng định: "Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, câu chuyện của Huế mang lại một niềm tin tích cực rằng: các giải pháp dựa vào thiên nhiên không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà đang dần trở thành hướng đi chiến lược cho các đô thị Việt Nam trong tương lai.”
Điểm khác biệt của Huế là sự kiên định với một mô hình phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Trong những năm gần đây, thành phố đã thúc đẩy nhiều giải pháp thích ứng khí hậu dựa vào thiên nhiên như mở rộng không gian xanh, tăng khả năng điều tiết nước tự nhiên nhằm giảm ngập lụt, đồng thời bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái quan trọng như đầm phá Tam Giang – Cầu Hai, vùng đất ngập nước và hành lang sinh thái ven sông.
Ông Hoàng Hải Mình, Phó Chủ tịch UBND TP Huế, cho biết, sau khi chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2025, Huế tiếp tục lựa chọn hướng phát triển đô thị dựa trên nền tảng di sản, văn hóa và sinh thái xanh thay vì mô hình “siêu đô thị công nghiệp”. Đây cũng là xu hướng được nhiều đô thị trên thế giới ưu tiên trong bối cảnh vừa phải bảo đảm tăng trưởng kinh tế, vừa nâng cao chất lượng sống và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, Huế cũng đang triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính thông qua phát triển điện rác, giao thông xanh, năng lượng tái tạo và giảm rác thải nhựa. Quá trình này có sự tham gia của nhiều đối tác quốc tế như WWF, Luxembourg Development, JICA và KOICA, cùng sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.
Từ một đô thị di sản bên dòng Hương thơ mộng, Huế đang từng bước khẳng định vị thế của một thành phố xanh tiên phong của Việt Nam và khu vực. Những kết quả đạt được trong hành trình giảm nhựa, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển đô thị xanh không chỉ là những con số hay danh hiệu, mà còn thể hiện quyết tâm của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc kiến tạo một môi trường sống bền vững cho hôm nay và mai sau.
Danh hiệu “Thành phố Xanh Quốc gia 2026”, do đó, không phải là điểm đến cuối cùng, mà là dấu mốc mở ra chặng đường mới để Huế tiếp tục lan tỏa mô hình phát triển hài hòa giữa bảo tồn di sản, tăng trưởng kinh tế và gìn giữ thiên nhiên.
