Tuyến bài văn hóa Kết chạ Vạn Phúc – Nga My lọt vào chung khảo Giải báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX – 2026

Từ câu chuyện của hai ngôi làng đến một vấn đề văn hóa của Thủ đô

Sáng 15/10/2026, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, Lễ trao Giải báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX – năm 2026 được tổ chức, tôn vinh những tác phẩm báo chí có chất lượng, góp phần phản ánh đời sống văn hóa Thăng Long – Hà Nội và đề xuất những vấn đề thiết thực trong bảo tồn, phát huy các giá trị di sản. Theo thông tin công bố trước lễ trao giải, mùa giải năm nay thu hút 244 tác phẩm của 40 cơ quan, đơn vị báo chí tham gia. Trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục đặt ra yêu cầu phát huy nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững, các tác phẩm dự Giải không chỉ phản ánh thực tiễn mà còn góp phần nhận diện những giá trị cần gìn giữ, những vấn đề cần giải quyết và những hướng đi mới trong xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Trong số các tác phẩm được lựa chọn vào vòng chung khảo có tuyến bài ba kỳ “Văn hóa kết chạ tại Hà Nội: Từ nếp xưa đến cốt cách Tràng An”, do nhóm tác giả Yên Khương, Lục Hường, Việt Anh và Thanh Lê thực hiện, đăng trên Báo Thể thao và Văn hóa – Thông tấn xã Việt Nam. Việc tuyến bài đi đến vòng chung khảo là sự ghi nhận đối với nỗ lực tìm tòi, phát hiện và phản ánh những giá trị văn hóa truyền thống đang hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Điểm đáng chú ý của tuyến bài nằm ở cách tiếp cận: bắt đầu từ câu chuyện cụ thể về mối giao hảo giữa hai làng Vạn Phúc và Nga My, nhưng không dừng lại ở việc giới thiệu một nét đẹp văn hóa có từ ngàn xưa... Từ những nghi lễ, cách xưng hô và quy ước được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ, nhóm tác giả mở rộng vấn đề đến sức sống của văn hóa làng Việt, những chuẩn mực ứng xử cộng đồng và mối liên hệ giữa di sản truyền thống với mục tiêu xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Kỳ thứ nhất, “Văn hóa kết chạ tại Hà Nội: Từ nếp xưa đến cốt cách Tràng An”, đưa người đọc trở về không gian đón tiếp trang trọng tại đình Chính Vạn Phúc, nơi tiếng gọi “Quan anh đã về!” vang lên khi đoàn người Nga My trở lại thăm làng kết nghĩa. Đó không đơn thuần là lời chào trong một nghi lễ, mà là biểu hiện cô đọng của mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng nghĩa tình, sự tôn trọng và ý thức trách nhiệm giữa hai cộng đồng.

Theo các tư liệu và truyền tích được tuyến bài đề cập, mối giao hảo bắt nguồn từ thời Lý, gắn với câu chuyện người dân hai làng cùng góp sức đắp đê, trị thủy. Từ sự tương trợ trong lao động, hai cộng đồng hình thành lời kết nghĩa huynh đệ, rồi trao truyền những quy ước ứng xử qua nhiều thế hệ. Dù thời gian và lịch sử có những biến động, tinh thần giao hảo ấy vẫn được gìn giữ trong ký ức, nghi lễ và đời sống người dân.

Kỳ thứ hai đi sâu vào những quy ước đặc biệt của tục kết chạ, trong đó có cách xưng hô “Quan anh”, “Quý đại huynh”, “Chúng em”, cùng những quy định liên quan đến quan hệ hôn nhân giữa con cháu hai làng. Qua đó, tuyến bài đặt ra một vấn đề đáng suy ngẫm: đằng sau những quy ước tưởng chừng chỉ thuộc về nếp sống xưa là một hệ thống giá trị văn hóa được hình thành từ sự tự nguyện, niềm tin và ý thức coi trọng mối quan hệ cộng đồng.

Kỳ thứ ba mở rộng góc nhìn từ Vạn Phúc – Nga My đến câu chuyện phát huy di sản trong đời sống đương đại. Tục kết chạ được nhìn nhận như một dạng di sản sống, không chỉ có giá trị đối với lịch sử địa phương mà còn góp phần bồi đắp sức mạnh cộng đồng, tạo nguồn lực tinh thần cho phát triển văn hóa Thủ đô.

Ba kỳ bài tạo thành một mạch nội dung thống nhất: từ nhận diện phong tục, giải mã những quy ước văn hóa đến phân tích khả năng phát huy giá trị di sản trong xã hội hiện đại. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu của báo chí văn hóa hiện nay: không chỉ kể lại những gì đã có, mà phải giúp công chúng hiểu vì sao di sản có ý nghĩa và làm thế nào để di sản tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hôm nay.

Kỷ niệm 1.000 năm kết chạ Vạn Phúc – Nga My: Khi di sản được cộng đồng tiếp tục trao truyền

Một trong những điểm tựa quan trọng của tuyến bài là chương trình kỷ niệm 1.000 năm kết chạ Vạn Phúc – Nga My, sự kiện đánh dấu chặng đường dài của một mối giao hảo được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Chương trình không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm một dấu mốc lịch sử, mà còn là dịp để hai cộng đồng cùng nhìn lại nguồn cội, nhận diện những giá trị đã làm nên sức sống của mối giao hảo và khẳng định trách nhiệm tiếp nối truyền thống. Trong không gian đình làng, các nghi lễ đón tiếp, những lời chào hỏi trang trọng, sự hiện diện của các bậc cao niên, người dân và thế hệ trẻ cùng góp phần tái hiện một mạch văn hóa vẫn đang tiếp diễn giữa đời sống đương đại.

Điều đáng chú ý là sức sống của tục kết chạ không chỉ được thể hiện qua những nghi thức trong ngày hội. Giá trị của di sản còn nằm ở cách người dân hai làng duy trì sự gắn bó, coi trọng nghĩa tình, giữ gìn những quy ước đã được tiền nhân trao truyền và chủ động kết nối các thế hệ để truyền thống không bị đứt đoạn.

Chương trình kỷ niệm vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa tại địa phương. Đây là dịp để cộng đồng trực tiếp thực hành di sản, để người cao tuổi kể lại những câu chuyện của làng, để thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội và để những giá trị vốn được gìn giữ qua ký ức, phong tục trở thành trải nghiệm văn hóa sống động.

Từ góc nhìn phát triển văn hóa, đây cũng là một gợi mở đáng quan tâm. Bảo tồn di sản không thể chỉ dừng ở việc lưu giữ tư liệu, tu bổ di tích hay phục dựng nghi lễ. Quan trọng hơn, phải duy trì được cộng đồng chủ thể, tạo điều kiện để người dân tiếp tục thực hành, trao truyền và tìm thấy ý nghĩa của di sản trong đời sống hiện tại.

Với Vạn Phúc – Nga My, mối giao hảo nghìn năm là tài sản tinh thần được tạo nên bởi nhiều thế hệ. Giá trị ấy không nằm ở tuổi đời đơn thuần, mà ở khả năng kết nối con người, duy trì niềm tin và nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Khi một truyền thống vẫn được người dân tự nguyện gìn giữ, di sản không chỉ thuộc về quá khứ mà còn trở thành nguồn lực cho tương lai.

Tuyến bài trên Báo Thể thao và Văn hóa đã lựa chọn cách tiếp cận từ chính những con người đang gìn giữ di sản ấy. Qua lời kể của người dân, những tư liệu lịch sử và không gian nghi lễ, câu chuyện kết chạ được đặt trong mối liên hệ giữa ký ức địa phương và diện mạo văn hóa Hà Nội hôm nay. Nhờ vậy, một phong tục vốn có thể chỉ được biết đến trong phạm vi hai làng đã trở thành câu chuyện rộng hơn về bản sắc, về sự gắn kết cộng đồng và về những giá trị làm nên cốt cách người Hà Nội.

Từ một di sản sống đến thông điệp về phát triển văn hóa bền vững

Việc tuyến bài lọt vào vòng chung khảo Giải báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX – năm 2026 có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Theo thông tin từ các cơ quan báo chí về mùa giải năm nay, những tác phẩm tham dự phản ánh nhiều khía cạnh của đời sống văn hóa Thăng Long – Hà Nội, từ bảo tồn di sản, xây dựng môi trường văn hóa đến phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng con người Thủ đô trong giai đoạn mới. Giải thưởng vì thế không chỉ là hoạt động tôn vinh nghề báo, mà còn góp phần khuyến khích những cách tiếp cận có chiều sâu, phát hiện những vấn đề thực tiễn và lan tỏa các giá trị tích cực trong xã hội.

Đặt trong mạch nội dung ấy, câu chuyện kết chạ Vạn Phúc – Nga My cho thấy văn hóa Thủ đô không chỉ được tạo nên bởi những công trình kiến trúc nổi tiếng, những di tích có quy mô lớn hay các sự kiện nghệ thuật đương đại. Một phần quan trọng của bản sắc Hà Nội được bồi đắp từ những cộng đồng làng xã, từ nếp sống, phong tục, cách ứng xử và những mối quan hệ nghĩa tình được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Trong quá trình đô thị hóa, những giá trị này càng cần được nhận diện và phát huy bằng phương thức phù hợp. Nếu chỉ nhìn di sản như một đối tượng để trưng bày hoặc tái hiện theo mùa lễ hội, chúng ta có thể bỏ qua phần cốt lõi làm nên sức sống của nó. Với tục kết chạ, phần cốt lõi ấy chính là tinh thần tương trợ, sự tôn trọng, lòng biết ơn và ý thức coi trọng mối quan hệ cộng đồng.

Đây cũng là điểm kết nối trực tiếp giữa câu chuyện của hai làng với mục tiêu xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Những phẩm chất như biết giữ chữ tín, ứng xử có trước có sau, tôn trọng người khác và có trách nhiệm với cộng đồng không phải những khái niệm trừu tượng. Chúng được hình thành và thể hiện qua những hành vi cụ thể trong đời sống, qua cách con người duy trì quan hệ với gia đình, làng xóm và xã hội.

Báo chí, trong trường hợp này, có vai trò không chỉ thông tin về một sự kiện hay giới thiệu một phong tục, mà còn làm rõ ý nghĩa xã hội của di sản. Khi những câu chuyện văn hóa được đặt trong mối liên hệ với các vấn đề đương đại, công chúng có thêm cơ hội hiểu rằng bảo tồn truyền thống không đồng nghĩa với quay trở lại quá khứ, mà là lựa chọn những giá trị tốt đẹp để tiếp tục phát huy trong hiện tại.

Tại lễ trao giải sáng 15/10, đại diện Ban tổ chức chương trình kỷ niệm 1.000 năm kết chạ Vạn Phúc – Nga My tham dự, cùng chia sẻ niềm vui khi câu chuyện văn hóa của hai địa phương được báo chí phản ánh và tuyến bài được lựa chọn vào vòng chung khảo. Sự hiện diện ấy cũng thể hiện sự gắn kết giữa những người trực tiếp tổ chức, gìn giữ di sản tại cơ sở với đội ngũ làm báo trong hành trình đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng.

Đối với cộng đồng Vạn Phúc – Nga My, sự ghi nhận dành cho tuyến bài không chỉ là niềm vui của những người tham gia chương trình hay nhóm tác giả, mà còn là cơ hội để câu chuyện về mối giao hảo nghìn năm tiếp tục được lan tỏa. Qua báo chí, một di sản gắn với địa phương có thể trở thành chất liệu để xã hội cùng suy ngẫm về cách gìn giữ bản sắc, nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng và xây dựng con người trong thời đại mới.

Một nghìn năm trước, sự tương trợ giữa những người dân cùng chung sức trị thủy đã đặt nền móng cho một mối giao hảo bền chặt. Hôm nay, việc tiếp tục gìn giữ và phát huy truyền thống ấy cho thấy sức mạnh của văn hóa không chỉ nằm trong những gì được lưu lại, mà còn trong khả năng kết nối các thế hệ và khơi dậy trách nhiệm với cộng đồng.

Từ câu chuyện Vạn Phúc – Nga My, tuyến bài đặt ra một thông điệp có ý nghĩa rộng hơn: muốn xây dựng một Thủ đô văn hiến, văn minh và hiện đại, cần tiếp tục nhận diện, trân trọng những giá trị văn hóa đang sống trong lòng nhân dân. Và để những giá trị ấy trường tồn, bên cạnh nỗ lực của cộng đồng, cần có sự đồng hành của chính quyền, các nhà nghiên cứu, những người làm văn hóa và báo chí – những lực lượng cùng góp phần đưa di sản từ ký ức của quá khứ trở thành nguồn lực tinh thần cho tương lai.