Nông sản tốt vẫn "thua" trên sân nhà
Câu chuyện của ông Vương, một chủ trang trại gia đình, là ví dụ điển hình cho thực trạng này. Dù sở hữu những sản phẩm cà chua hữu cơ chất lượng vượt trội: không hóa chất, mẫu mã đẹp, ông vẫn loay hoay với bài toán đầu ra và hàng tồn kho.
Dữ liệu thống kê cho thấy một bức tranh đáng báo động: Trong số các trang trại gia đình buộc phải đóng cửa thời gian qua, có tới 85% sở hữu sản phẩm chất lượng cao, thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, chỉ 23% trong số đó duy trì được biên lợi nhuận ổn định.
Bà Lý, chủ một trang trại rau hữu cơ từng là nhà cung cấp uy tín tại địa phương, thừa nhận sự thất thế trước các doanh nghiệp lớn về giá cả. Quan trọng hơn, phản hồi từ các kênh phân phối cho thấy thị hiếu người tiêu dùng trẻ đã thay đổi. Họ không chỉ mua rau củ; họ tìm kiếm câu chuyện phía sau sản phẩm và trải nghiệm mua sắm thú vị. "Chỉ biết làm nông thuần túy là không đủ", bà Lý nhận định.
Sự trỗi dậy của nền "Kinh tế trải nghiệm" trong nông nghiệp
Thị trường nông sản đang chứng kiến cuộc chuyển dịch sâu sắc từ "tiêu dùng chức năng" (đáp ứng nhu cầu ăn no) sang "tiêu dùng trải nghiệm" (đáp ứng nhu cầu cảm xúc và giải trí).
Theo Báo cáo xu hướng tiêu dùng mới tại Trung Quốc năm 2023, hơn 68% người tiêu dùng thành thị sẵn sàng chi trả cao hơn 20% cho các sản phẩm nông nghiệp "có câu chuyện". Tỷ lệ này ở nhóm khách hàng là phụ huynh trẻ tuổi lên tới 82%. Nắm bắt xu hướng này, mô hình "Trang trại Cánh Đồng Xanh" đã chuyển mình thành công từ một vườn dâu tây truyền thống sang tổ hợp nông nghiệp kết hợp giáo dục và giải trí.
Ông Lâm Đào, chủ trang trại, so sánh: "Nếu bán dâu tây thương phẩm, giá chỉ khoảng 30 NDT/kg (khoảng 112.500 đồng/kg). Nhưng khi bán dịch vụ hái tại vườn kết hợp giáo dục thiên nhiên, mỗi gia đình chi trung bình 200 NDT (khoảng 750.000 đồng). Giá trị gia tăng đến từ việc chúng tôi bán 'thời gian gắn kết gia đình' chứ không chỉ bán trái cây".
Ba trụ cột của chiến lược thương mại hóa trải nghiệm
Các mô hình chuyển đổi thành công thường hội tụ ba yếu tố cốt lõi, trong đó tiếp thị kể chuyện đóng vai trò tiên quyết. Giữa kỷ nguyên bão hòa thông tin, sự chú ý trở thành tài nguyên quý giá. Những câu chuyện chân thực về lịch sử canh tác, nỗ lực bảo vệ môi trường hay hành trình gìn giữ giống cây bản địa sẽ giúp sản phẩm tạo được sự khác biệt và kết nối cảm xúc sâu sắc với người mua.
Bên cạnh đó, việc tăng cường tính tương tác là yếu tố không thể thiếu. Khách hàng hiện đại không còn muốn đóng vai trò là người quan sát thụ động. Các mô hình cho phép họ tham gia trực tiếp vào quy trình sản xuất - từ gieo hạt đến thu hoạch - không chỉ giúp củng cố niềm tin vào chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra nguồn thu đáng kể từ dịch vụ. Cuối cùng, việc kiến tạo bối cảnh tiêu dùng thông qua xây dựng không gian cảnh quan như cánh đồng hoa hay khu workshop thủ công sẽ giúp kéo dài thời gian lưu trú của khách hàng, từ đó gia tăng giá trị đơn hàng trung bình.
Lộ trình chuyển đổi cho các nông hộ
Để thích ứng với bối cảnh mới, các chuyên gia khuyến nghị các trang trại truyền thống cần thực hiện lộ trình chuyển đổi qua 5 bước chiến lược. Đầu tiên là tái định vị khách hàng mục tiêu, tập trung vào các thị trường ngách như gia đình trẻ hay nhóm khách hàng yêu thích lối sống xanh. Tiếp đến, cần đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ bằng cách phát triển các hoạt động hái quả, cắm trại và trải nghiệm văn hóa nông nghiệp.
Song song đó, các nông hộ cần đẩy mạnh truyền thông đa kênh, tận dụng mạng xã hội để kể câu chuyện thương hiệu, đồng thời xây dựng cộng đồng thông qua hệ thống thành viên thân thiết để ổn định đầu ra. Cuối cùng, việc liên kết đa ngành với giáo dục và du lịch sẽ giúp mở rộng tệp khách hàng. Tuy nhiên, nguyên tắc bất di bất dịch vẫn là "lấy nông nghiệp làm gốc". Trải nghiệm và du lịch chỉ là công cụ gia tăng giá trị, trong khi chất lượng nông sản mới là nền tảng cốt lõi để phát triển bền vững.
Sự đào thải của thị trường chính là tín hiệu cho thấy mô hình kinh doanh nông nghiệp dựa trên sản lượng đơn thuần đang dần lỗi thời. Trong kỷ nguyên mới, năng lực "bán trải nghiệm" và kể chuyện thương hiệu đã trở thành kỹ năng sinh tồn của người làm nông.
Thực tế từ sự hồi sinh của trang trại ông Vương sau khi áp dụng mô hình "nhận lãnh đất trồng" và tổ chức trải nghiệm cuối tuần đã chứng minh một chân lý: Giá trị của nông nghiệp hiện đại không chỉ nằm ở sản lượng thu hoạch, mà còn ở những giá trị tinh thần và cảm xúc mà nó mang lại cho cộng đồng.
