Dữ liệu mới nhất từ hệ thống dịch vụ nông nghiệp svoefermerstvo.ru thuộc Ngân hàng Nông nghiệp Nga (Rosselkhozbank) phác thảo một bức tranh tương đối lạc quan về ngành hoa tại xứ sở bạch dương. Tính đến hết năm 2025, quy mô thị trường đã chạm ngưỡng từ 402 đến 450 tỷ ruble, ghi nhận mức tăng trưởng xấp xỉ 15% so với giai đoạn trước đó. Đáng chú ý, đà tăng này tập trung chủ yếu ở phân khúc trung và cao cấp, nơi người tiêu dùng không chỉ mua hoa đơn thuần mà còn hướng tới các sản phẩm bó hoa kết hợp quà tặng tinh tế. Một điểm đặc thù là giá trị doanh thu tăng trưởng nhanh hơn so với số lượng sản phẩm tiêu thụ, phản ánh xu hướng tăng giá của hoa tươi cũng như sự sẵn lòng chi trả của khách hàng cho những trải nghiệm cao cấp hơn.
Nội lực hóa nguồn cung giữa áp lực nhập khẩu
Thống kê từ Bộ Nông nghiệp Nga chỉ ra sản lượng hoa cắt cành nội địa đạt mốc 454,8 triệu cành vào năm 2025, tăng mạnh so với con số 347 triệu cành của nửa thập kỷ trước. Tỷ trọng hoa sản xuất trong nước trên thị trường bán lẻ đã nâng từ mức 14% vào năm 2019 lên khoảng 22% đến 25%. Đặc biệt, tại phân khúc hoa hồng cao cấp, giới sản xuất nội địa hiện nắm giữ từ 25% đến 35% thị phần, một con số đầy hứa hẹn cho các nỗ lực tự chủ nguồn cung. Tuy nhiên, thực tế vẫn cho thấy sự thống trị của hàng nhập khẩu khi khoảng 75% đến 80% hoa cắt cành tại Nga vẫn có nguồn gốc từ Ecuador, Kenya hay Colombia.
Những nỗ lực điều tiết thị trường bằng thuế quan của chính phủ Nga chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng ban đầu. Việc nâng thuế nhập khẩu từ 5% lên 20% đối với hoa từ một số quốc gia vào mùa hè năm 2024 không thể ngăn cản dòng chảy hàng hóa ngoại. Các nhà cung cấp từ châu Âu đã nhanh chóng thích ứng bằng cách tái cấu trúc chuỗi cung ứng, luân chuyển hàng hóa thông qua các quốc gia thành viên thuộc Liên minh Kinh tế Á Âu. Hơn nữa, việc nhiều tập đoàn Hà Lan chuyển dịch cơ sở sản xuất sang các quốc gia Nam Mỹ và châu Phi từ năm 2020 nhằm tối ưu hóa chi phí đã khiến giá thành hoa nhập khẩu vẫn giữ được sức cạnh tranh nhất định, bất chấp các rào cản về logistics và thuế phí.
Bản đồ các cụm công nghiệp nhà kính hiện đại
Sản xuất hoa tại Nga hiện nay được phân bổ theo mô hình cụm nhà kính tập trung tại bốn khu vực liên bang chủ chốt là Trung tâm, Volga, Tây Bắc và Nam, đóng góp hơn 75% tổng sản lượng hoa nhà kính toàn quốc. Khu vực liên bang Trung tâm dẫn đầu với 35% thị phần, tập trung tại các vùng Moscow, Kaluga và Krasnodar. Ngay sau đó là khu vực Volga chiếm 33%, nổi bật với các cơ sở nhà kính tại Mordovia và Udmurtia. Sự phân hóa vùng miền tạo ra những đặc trưng sản xuất riêng biệt, ví dụ như Krasnodar cung cấp lượng lớn hoa tulip và cúc, trong khi vùng Leningrad lại tập trung vào sản xuất hoa hồng.
Những tên tuổi lớn trong ngành như Florentika hay Mir flotov đang đóng vai trò trụ cột trong việc thay thế hàng nhập khẩu. Với quy mô diện tích nhà kính hàng chục ha, các đơn vị này cung ứng hàng chục triệu cành hoa mỗi năm, bao quát từ hoa hồng, hoa cúc đồng tiền đến các loại hoa tulip và cây trồng trong chậu. Mir flotov hiện chiếm khoảng 15% thị trường hoa hồng cắt cành toàn quốc với năng lực sản xuất 40 triệu cành mỗi năm. Bên cạnh các "ông lớn", hệ thống các trang trại địa phương quy mô nhỏ cũng đóng góp quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu tại chỗ cho các cửa hàng hoa và khách sạn, hình thành nên mạng lưới cung ứng linh hoạt và đa dạng theo mùa.
Sự trỗi dậy của phân khúc cây trồng trong chậu và công nghiệp phụ trợ
Lĩnh vực cây trồng trong chậu và cây cảnh trong nhà vốn là điểm yếu của sản xuất nội địa so với hàng nhập khẩu từ Hà Lan hay châu Á, nhưng tình hình đang có những biến chuyển tích cực. Tập đoàn Gorkunov tại Novosibirsk sở hữu hệ thống nhà kính tự động hóa hoàn toàn, cung ứng khoảng 9 triệu chậu hoa hồng Kordana mỗi năm, trực tiếp cạnh tranh và thay thế các sản phẩm ngoại nhập. Đồng thời, các đơn vị nông nghiệp tại khu vực Moscow cũng đẩy mạnh hợp tác với các trung tâm làm vườn và nhà bán lẻ hiện đại nhằm cung cấp nguồn cây giống chất lượng cao cho thị trường thủ đô.
Sự tự chủ không chỉ dừng lại ở sản phẩm hoa mà còn lan tỏa sang ngành công nghiệp phụ trợ. Các nhà sản xuất chậu hoa và bao bì tại Nga đang nỗ lực giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhựa và bìa cứng nhập khẩu. Việc phát triển các giải pháp đóng gói nội địa giúp tối ưu hóa giá thành và tạo sự chủ động cho các doanh nghiệp bán lẻ. Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất hoa và khả năng cung ứng vật tư tạo nên một chuỗi giá trị khép kín hơn, giúp ổn định giá thành và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Nga.
Kỷ nguyên tiêu dùng số và tầm nhìn đến năm 2030
Nhìn về năm 2026, thị trường hoa Nga dự kiến tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ với khối lượng giao dịch ước đạt từ 480 đến 520 tỷ ruble. Sự bùng nổ của thương mại điện tử chính là động lực lớn nhất cho sự chuyển dịch này. Doanh số bán hoa trực tuyến tăng trưởng vượt bậc, dự kiến chiếm tới 60% đến 70% thị phần tại các thành phố lớn vào năm 2026. Các nền tảng tiếp thị trực tuyến và ứng dụng giao hoa tận nơi đang dần thay thế mô hình bán lẻ truyền thống, khi mà người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng sự tiện lợi và tốc độ giao hàng.
Mục tiêu nâng thị phần hoa nội địa lên mức 50% vào năm 2030 là hoàn toàn có cơ sở nếu tốc độ đầu tư vào hạ tầng nhà kính được duy trì ổn định. Tuy nhiên, rào cản về vốn đầu tư và chi phí vận hành vẫn là bài toán hóc búa đối với nhiều doanh nghiệp. Việc duy trì các nhà kính tiêu chuẩn cao, kiểm soát khí hậu tự động đòi hỏi nguồn năng lượng khổng lồ và vốn đầu tư ban đầu cực lớn. Trong khi các kiến nghị về vay ưu đãi hay giảm thuế VAT vẫn chưa nhận được sự đồng thuận từ cơ quan quản lý do hạn chế về ngân sách, một số nhà vườn đã phải chọn phương án an toàn hơn là chuyển sang canh tác rau xanh. Dẫu vậy, với sự hỗ trợ từ các nền tảng công nghệ AI, dữ liệu lớn và Internet vạn vật, ngành hoa Nga vẫn đang nỗ lực tìm kiếm những kịch bản kinh doanh hiệu quả nhằm xác lập vị thế vững chắc trong tương lai.
