Từ ngày 21/3 - 11/4/2026, đoàn thám hiểm hang động quốc tế phối hợp với cơ quan chức năng và người dân địa phương đã tổ chức khảo sát tại nhiều khu vực thuộc Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm, Trường Sơn. Sau hành trình xuyên rừng, vượt núi hiểm trở, tiếp cận nhiều cửa hang nằm sâu trong lòng núi đá vôi nguyên sinh, 29 hang động đã được khảo sát, trong đó có 26 hang hoàn toàn mới cùng phần mở rộng của 3 hang đã biết, với tổng chiều dài đo vẽ đạt hơn 13,6 km. Đây là một trong những đợt khảo sát có nhiều phát hiện đáng chú ý tại Phong Nha - Kẻ Bàng trong nhiều năm gần đây.
Tại Hội nghị công bố hang động mới do Ban Quản lý Vườn Quốc gia (BQLVQG) Phong Nha - Kẻ Bàng tổ chức, chuyên gia Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh, ông Howard Limbert cho biết, việc khám phá hang động không chỉ xuất phát từ niềm đam mê mà còn mang ý nghĩa quảng bá hình ảnh Phong Nha - Kẻ Bàng rộng rãi hơn tới bạn bè quốc tế. Trong số các phát hiện mới, nhiều hang động có quy mô lớn và giá trị khoa học đặc biệt như hang Thiên Cung dài hơn 4,2 km, là tuyến dòng chảy cổ của hệ thống sông Hang Tối và có liên kết thủy văn với sông Chày; hang Nước Lặn dài hơn 2,7 km với dòng chảy theo mùa.
Trong khi đó, hang Má Dơm có độ sâu tới -102 m, thể hiện rõ quá trình phát triển địa hình karst theo phương thẳng đứng (loại địa hình được hình thành do sự hòa tan của đá vôi, tạo nên các cấu trúc phức tạp trên bề mặt và hệ thống công trình ngầm).
Một hang động đáng chú ý khác là hang Chả Nghéo với cấu trúc dạng giếng đứng sâu, bên trong có thác nước và dòng suối ngầm phức tạp. Những phát hiện này tiếp tục cho thấy tiềm năng tồn tại những hệ thống hang động quy mô lớn chưa được khám phá hết trong khu vực.
“Phong Nha - Kẻ Bàng được biết đến như “vương quốc hang động” và mỗi hang động mới được phát hiện là một câu chuyện mới về thiên nhiên, lịch sử Trái Đất. Trong chuyến khảo sát này, chúng tôi đã tìm thấy nhiều hang động hoàn toàn mới, có tiềm năng đặc biệt cho phát triển du lịch khám phá”, ông Howard Limbert nói.
Theo ông Phạm Hồng Đại (chuyên gia an toàn Công ty TNHH Oxalis), để tiếp cận, phát hiện các hang động mới, đoàn khảo sát đã phải vượt qua nhiều địa hình khó khăn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia quốc tế và lực lượng hỗ trợ địa phương.
Không chỉ mang giá trị khoa học, những phát hiện mới còn mở ra dư địa lớn cho phát triển du lịch khám phá, nghỉ dưỡng gắn với bảo tồn di sản bền vững. Những năm gần đây, Phong Nha - Kẻ Bàng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế nhờ hệ thống hang động kỳ vĩ, thiên nhiên nguyên sơ cùng những trải nghiệm khác biệt.
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc BQLVQG Phong Nha - Kẻ Bàng khẳng định, việc tiếp tục phát hiện các hang động mới có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn đa dạng sinh học cũng như xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng mang thương hiệu Phong Nha - Kẻ Bàng.
Những phát hiện mới cũng cho thấy Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn còn chứa đựng vô vàn bí ẩn. Dưới những cánh rừng nguyên sinh và trong lòng các dãy núi đá vôi cổ xưa, kỳ bí, thiên nhiên vẫn đang âm thầm kiến tạo nên những cấu trúc địa chất độc đáo cùng kỳ quan hiếm có.
Do đó, hành trình khai mở di sản không chỉ tiếp tục nâng tầm thương hiệu “vương quốc hang động”, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn và phát triển bền vững, để những giá trị nguyên sơ này tiếp tục được gìn giữ, khám phá và lan tỏa.
