Một farmstay dân dã thứ thiệt không có bể bơi vô cực, không vách kính sang chảnh, cũng chẳng có combo “trải nghiệm chuẩn sao”. Ở đây, dịch vụ “xa xỉ” nhất chính là… được lấm lem bùn đất và sống cùng nhịp thở ruộng đồng. Khách đến đa phần là dân văn phòng, kính cận dày cộp, cả năm “nhốt mình” trong phòng và máy lạnh. Bước qua cổng, sóng wifi yếu đi nhưng kết nối với đất trời lại mạnh lên. Lịch sinh hoạt đảo chiều ngoạn mục: 21 giờ đèn tắt, 4 giờ sáng ngoài sân đã nghe tiếng người lục cục trở dậy.
Tưởng sáng ra chỉ cần đun nước úp gói mì là xong, ai dè chủ nhà phán một câu xanh rờn: “Đã về đây thì bát mì phải có rau vườn”. Thế là cả đám trai phố lại lục tục lội ra vườn, vừa ngáp ngắn ngáp dài vừa học cách phân biệt: nào rau ngót, tầm bóp, nào đám rau dại mọc chân rào, tiện tay hái thêm ít rau dớn non cho món nộm trưa. Một bát mì tưởng “ăn cho lẹ” bỗng hóa thành bài học: Rau không tự nhiên sinh ra trên kệ siêu thị, mà lớn lên từ những mầm xanh còn run rẩy trong sương, từ bàn tay người tỉ mẩn xới đất, tưới tắm bao ngày.
Xong bữa sáng, cả bọn được dúi cho cây sào tre, kéo nhau ra vườn chọc quả chay. Trái chay chua dôn dốt, ruột đỏ au, nhựa dính rị đầy tay, lem nhem cả mép, cả lũ nhìn nhau cười ngặt nghẽo, cười đến chảy nước mắt. Quên đi những ly trà sữa full topping, ở đây “topping” chính là sim, là mua, là đủ loại quả dại ven đồi. Những thứ mà trên phố được săn lùng như “đặc sản” thì ở đây chỉ là món quà vặt hái chơi bên hàng rào.
Khi mặt trời đứng bóng, thay vì dán mắt vào điện thoại lướt feed, mấy gã trai phố lẽo đẽo theo lũ trẻ chăn trâu. Bọn nhỏ chân đất, da rám nắng, thuộc làu từng thứ ngoài đồng như thuộc tên bạn học: dái mít mọc chỗ nào trên gốc già, rãnh nước nào có ếch, vũng nào lắm nòng nọc. Có lúc, cả nhóm nín thở ngồi bên bờ ruộng, nhìn lũ trẻ dùng vài cánh hoa đồng nội làm mồi nhử ếch. Một sợi dây, một nhành hoa, vài vũng nước cạn cũng đủ náo nhiệt cả buổi. “Công nghệ cao” nhất ở đây chính là đôi mắt tinh tường, là kinh nghiệm và bàn tay khéo léo, còn lại đều là quà tặng của thiên nhiên.
Thỉnh thoảng, đang lom khom nhặt cỏ, một đứa bỗng reo lên vì bắt gặp chú bọ cánh cứng chấm bi, “vỏ” bóng loáng, nom như chiếc xe tăng tí hon. Cả đám xúm đen xúm đỏ, ghé sát cặp kính cận dày cộp để soi đốm trên lưng anh bạn nhỏ. Với mấy thanh niên phố thị, sinh vật nào bò lổm ngổm ngoài đồng cũng đáng để tò mò. Chủ nhà cười khà khà: “Xén tóc thôi mà! Thiên địch xịn! Đừng thấy nó nhỏ mà coi thường”. Con bọ bé xíu bỗng chốc hóa thành “đại sứ sinh thái”.
Khi mặt trời đứng bóng, “ca làm” ngoài ruộng bắt đầu: hì hục kéo ống nước tưới rau; vun từng gốc khoai, hom sắn. Mồ hôi túa ra. Tại đây, “server” là mảnh ruộng, “bug” chỉ là vài chú sâu, còn “KPI” là cây xanh tốt, đất tơi xốp. Hóa ra, nâng cấp “hệ điều hành” cuộc đời chẳng cần khóa học đắt đỏ, chỉ cần đôi tay lấm lem chạm đất đủ lâu.
Chiều, nắng dịu, cả nhóm theo chân chủ nhà vào rừng tìm măng. Mỗi búp măng là một lời nhắc: Muốn ăn ngon phải biết giữ rừng. Người đi trước vừa chặt vừa dạy cách chừa lại cây con, măng non cho người đi sau. Bài học sinh thái không nằm trên slide hội thảo, mà ở những mầm măng, gốc tre được giữ lại. Bởi: mất tre là trôi đất, trôi đất là mất ruộng.
Tối. Thung lũng. Bóng đêm sập xuống rất nhanh. Chẳng có đèn neon, bầu trời bung ra chi chít sao, trông hệt cái màn hình 8K khổng lồ không chèn quảng cáo. Thay vì “lên đồ” đi bar, cả nhóm đeo đèn pin, xách xô lội ra đồng. Ánh đèn loang loáng trên mặt nước, thi thoảng bắt gặp những cặp mắt đỏ rực lóe lên rồi tắt phụt, kèm theo tiếng “tòm” gọn lỏn, chú ếch lặn mất tăm. Người già trong làng bảo: “Soi ếch đâu cốt để bắt cho đầy giỏ, mà để “bắt mạch” xem ruộng sống hay chết”. Tiếng ếch nhái râm ran chính là tín hiệu của đất lành, ruộng sạch là bản báo cáo môi trường uy tín.
Có hôm lại đổi gió sang tiết mục lội mương: nước chỉ xâm xấp đầu gối, bùn nhão và trơn, chân bước đi cứ xiêu vẹo, chập chờn như cái hệ thống đang update bị lỗi. Lũ cá rô, cá mương bé xíu quẫy tách tách, lách qua kẽ tay trượt mất, để lại tiếng cười vang động cả bờ ruộng. Tối đến, dái mít, rau dớn, tầm bóp, quả chay, mớ cá mương, vài chú ếch… cùng “hội ngộ” trên mâm. Dân phố ngồi nhìn bữa cơm quê mà thấy mình đúng là… đại gia: giàu hương, giàu vị, giàu câu chuyện; khác hẳn những bữa tối gọi ship vội vã, ăn xong chỉ còn lại tiếng sột soạt của mớ hộp xốp và túi ni-lông.
Với làng quê, những farmstay cộng đồng kiểu này chính là “mỏ neo” giữ chân người trẻ, kéo tri thức và nhịp sống đô thị quay về hòa điệu với thiên nhiên. Mỗi vị khách chịu khó xắn quần lội bùn không chỉ mang lại sinh kế, mà còn mang đến cái nhìn trân trọng, công bằng hơn với đất đai, rừng núi. Mỗi bữa cơm ngon, mỗi buổi ra đồng là một lần thiên nhiên nhắc khẽ: muốn ăn lành, sống xanh thì không được quay lưng với môi trường sinh thái.
Cuộc sống hiện đại hệt như một trình duyệt đang mở quá nhiều tab, lúc nào cũng trong tình trạng cảnh báo pin yếu. Một tuần nơi thung lũng xa có thể chưa dọn sạch (clear) được mọi lo toan, nhưng thừa sức để ta bấm nút “F5 - Refresh” lại tâm hồn. Hóa ra, đôi khi thứ ta cần chẳng phải một thiết bị thông minh đời mới, mà là một luống rau để cúi mình nhổ cỏ. Ta chẳng cần thêm cái app quản lý thời gian nào nữa, mà chỉ cần một sáng thảnh thơi tưới cây, một trưa lẽo đẽo theo trẻ chăn trâu, một tối lọ mọ soi ếch.
Nếu đọc đến đây mà trong đầu chợt lóe lên câu hỏi: “Chỗ này ở đâu nhỉ?”, thì có thể “hệ thống cảnh báo” bên trong bạn đang rung lên rồi đấy. Đã đến lúc tạm gập laptop, “xuống tiền”... để được đi làm ruộng, được lấm lem bùn đất, được sống thật (thay vì sống ảo) một tuần như nông dân. Để rồi khi quay lại phố thị ồn ào, trong tim bạn đã kịp cất giữ một mảnh thung lũng xanh làm nơi trú ẩn yên bình.
