Báo cáo mang tựa đề "Veganism Around the World" (Chủ nghĩa thuần chay trên toàn thế giới), tổng hợp nhiều kết quả nghiên cứu quốc tế và xây dựng cơ sở dữ liệu toàn cầu nhằm phân tích tốc độ lan tỏa của lối sống thuần chay tại các thị trường khác nhau. Đồng thời, báo cáo cũng làm rõ cách xu hướng này đang tái định hình cơ cấu sản phẩm và chiến lược kinh doanh của ngành F&B.
Dựa trên các cuộc khảo sát tại 10 quốc gia kết hợp với dữ liệu thị trường từ 21 nước trên thế giới, báo cáo đi sâu phân tích từ góc độ hành vi người tiêu dùng, nguồn cung dịch vụ ăn uống đến sự đổi mới trong công nghiệp.
Sự chuyển dịch hành vi tiêu dùng
Kết quả khảo sát chỉ ra rằng, chế độ ăn thuần chay nghiêm ngặt (Vegan) vẫn là lựa chọn của thiểu số tại hầu hết các thị trường. Tuy nhiên, chế độ ăn "bán chay" hay "linh hoạt" (Flexitarianism) đang ngày càng được chấp nhận rộng rãi. Xu hướng này nhấn mạnh việc chủ động cắt giảm lượng thịt và hải sản tiêu thụ thay vì loại bỏ hoàn toàn.
Tại các quốc gia được khảo sát, có từ 16% đến 30% người tiêu dùng cho biết họ đang theo đuổi chế độ ăn này, phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt trong lựa chọn thực phẩm theo hướng bền vững hơn.
Ấn Độ nổi lên như một điểm sáng trong báo cáo, với 14% người được hỏi tự nhận là người thuần chay (vegan) và 26% là người ăn chay (vegetarian). Nhìn chung, thái độ của người tiêu dùng toàn cầu đối với chủ nghĩa thuần chay khá trung lập, nhưng một số thị trường đã thể hiện khuynh hướng tích cực rõ rệt. Trong đó, Ấn Độ có mức độ ủng hộ cao nhất, ngược lại Nhật Bản vẫn giữ quan điểm khá bảo thủ.
Dữ liệu tìm kiếm trực tuyến cũng cung cấp thêm những manh mối thú vị. Lượng tìm kiếm từ khóa "veganism" đạt đỉnh vào khoảng năm 2020 và sau đó đi vào ổn định. Tuy nhiên, xét về dài hạn, mức độ quan tâm đến từ khóa này vẫn cao hơn "vegetarianism" (chủ nghĩa ăn chay) và thậm chí vượt qua cả từ khóa "biến đổi khí hậu" trong phần lớn các giai đoạn.
Bản đồ đa dạng của dịch vụ ăn uống
Xét về khía cạnh dịch vụ nhà hàng, New Zealand được đánh giá là một trong những điểm đến lý tưởng nhất cho du khách thuần chay. Trung bình cứ một triệu dân lại có khoảng 345 nhà hàng cung cấp các tùy chọn thuần chay, nhờ việc các nhà hàng phổ thông tại đây đã tích cực đưa món chay vào thực đơn chính.
Tại châu Âu, Iceland gây ấn tượng mạnh khi hơn 40% nhà hàng tại đây phục vụ ít nhất một món thuần chay.
Bồ Đào Nha cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về số lượng nhà hàng 100% thuần chay tính trên đầu người, bất chấp việc quốc gia này có truyền thống tiêu thụ hải sản lớn. Tại châu Á, Việt Nam, Malaysia và Singapore cũng ghi nhận mật độ nhà hàng chay/thuần chay cao. Báo cáo nhận định rằng truyền thống tôn giáo và văn hóa vẫn đóng vai trò trụ cột trong cấu trúc ẩm thực của các thị trường này.
Về quy mô, Hoa Kỳ là quốc gia sở hữu nhiều nhà hàng thuần chay nhất với 1.717 cơ sở, đồng thời giữ vị thế dẫn đầu vượt trội về số lượng doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm nguồn gốc thực vật (plant-based).
Nghịch lý giữa đổi mới sáng tạo và thói quen tiêu dùng
Ở cấp độ doanh nghiệp, Mỹ dẫn đầu toàn cầu với 615 công ty hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm nguồn gốc thực vật, thịt nuôi cấy hoặc protein lai. Tuy nhiên, nếu xét trên tỷ lệ dân số, thứ hạng của Mỹ lại tụt xuống đáng kể. Báo cáo cho thấy sự chững lại của nhu cầu nội địa đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp Mỹ chuyển trọng tâm tăng trưởng sang các thị trường nước ngoài.
Xét theo tiêu chí số lượng doanh nghiệp trên đầu người, Singapore giữ vị trí quán quân, theo sau là Israel và Hà Lan. Điểm chung của các quốc gia này là đều sở hữu hệ sinh thái công nghệ thực phẩm (FoodTech) và nền tảng nghiên cứu phát triển mạnh mẽ.
Hà Lan cũng là quốc gia dẫn đầu thị trường châu Âu về mức chi tiêu bình quân đầu người cho các sản phẩm thịt thực vật.
Trong khi đó, thị trường châu Á cho thấy tiềm năng nhu cầu to lớn. Tỷ lệ người tiêu dùng tại Ấn Độ và Trung Quốc bày tỏ ý định mua thịt thực vật cao hơn đáng kể so với người tiêu dùng tại Mỹ.
Mặc dù vậy, báo cáo cũng cảnh báo một thực tế: Sự đổi mới sôi động không đồng nghĩa với việc tiêu thụ thực phẩm nguồn gốc động vật sẽ giảm ngay lập tức. Đơn cử như Israel, dù là quốc gia tiên phong trong lĩnh vực protein thay thế, nhưng mức tiêu thụ thịt gia cầm và thịt bò bình quân đầu người tại đây vẫn duy trì ở mức cao.
Tái định nghĩa một lựa chọn ẩm thực
Được thành lập năm 1944, The Vegan Society là tổ chức vận động lối sống thuần chay lâu đời nhất thế giới. Tổ chức này tin rằng các dữ liệu mới nhất phản ánh việc ngày càng nhiều người tiêu dùng coi lối sống thuần chay là một lựa chọn khả thi và thực tế, thay vì một lối sống bên lề xã hội như trước đây.
Báo cáo này cũng sẽ là cơ sở quan trọng cho chương trình cấp chứng nhận "Vegan Trademark" của Hiệp hội. Tính đến nay, đã có hơn 70.000 sản phẩm trên toàn cầu đạt được chứng nhận uy tín này.
Bà Claire Ogley, Trưởng bộ phận Sáng kiến, Chính sách và Nghiên cứu tại The Vegan Society nhấn mạnh: Đây là lần đầu tiên bức tranh phát triển của chủ nghĩa thuần chay toàn cầu được hệ thống hóa một cách bài bản. Dữ liệu cho thấy mỗi thị trường đang tiếp nhận xu hướng này theo nhịp độ riêng, trong đó các nhà hàng, nhà bán lẻ và doanh nghiệp đổi mới đóng vai trò then chốt.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng thái độ của công chúng đối với chế độ ăn thuần chay đang ngày càng trở nên cởi mở và ôn hòa hơn. Sự chuyển biến này đang dần thẩm thấu vào nguồn cung thực phẩm, chiến lược đổi mới sản phẩm và quyết định mua sắm của người tiêu dùng.
