Nút thắt của ngành chế biến tươi và lời giải từ công nghệ
Thị trường táo toàn cầu đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ, không chỉ vì hương vị thơm ngon mà còn vì nó là biểu tượng của lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu "ăn liền" của xã hội công nghiệp, trái táo phải trải qua một quy trình sơ chế phức tạp. Việc gọt vỏ, bỏ lõi và cắt thái thủ công với quy mô lớn không chỉ tốn kém chi phí nhân công mà còn tiềm ẩn rủi ro về an toàn vệ sinh và chất lượng không đồng đều. Đây chính là bài toán mà PND - một tên tuổi lớn của Ý chuyên thiết kế, sản xuất và cung cấp các loại máy móc công nghiệp để sơ chế trái cây - đã tập trung giải quyết.
Ông Daniele Mercurio, Giám đốc kinh doanh của PND, khẳng định: "Táo vốn là nữ hoàng của các loại trái cây, vẫn luôn là trung tâm trong các giải pháp của chúng tôi". Để đáp ứng nhu cầu tăng vọt của thị trường, PND đã phát triển dòng máy bán tự động PL8, được xem là "át chủ bài" của hãng.
Đây không chỉ đơn thuần là một cỗ máy. Nó là một hệ thống được thiết kế để tối ưu hóa từng công đoạn. Khi hoạt động liên tục, máy có thể xử lý tới 80 quả mỗi phút, tương đương sản lượng ấn tượng 500 kg/giờ. Toàn bộ kết cấu máy được làm từ thép không gỉ, đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh khắt khe nhất (như HACCP), chống lại sự ăn mòn của axit trái cây và dễ dàng làm sạch.
Điểm sáng về mặt kỹ thuật chính là cơ chế "xử lý nhẹ nhàng". Bất kỳ ai làm trong ngành sau thu hoạch đều hiểu rằng, chỉ một vết dập nhỏ cũng có thể kích hoạt enzyme polyphenol oxidase, gây ra hiện tượng thâm đen do oxy hóa. Máy PL8 được thiết kế để gọt vỏ với độ chính xác cao nhưng tác động lực tối thiểu, giữ cho bề mặt cắt mịn màng, qua đó kéo dài đáng kể thời gian tươi ngon của sản phẩm trên kệ hàng.
Khả năng thích ứng linh hoạt mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp
Một trong những thách thức lớn nhất của tự động hóa nông nghiệp là sự đa dạng về hình dáng và kích thước của nông sản. Một cỗ máy được lập trình để gọt một quả táo tròn đều sẽ trở nên vô dụng trước một quả có hình dáng lồi lõm. PL8 đã được cải tiến để có thể xử lý cả những "ca khó" nhất. Máy PL8 không chỉ gọt được táo tiêu chuẩn mà còn thích ứng tốt với táo Bramley (một giống táo nấu ăn của Anh nổi tiếng với hình dáng không đều), lê Nashi của châu Á, trái kiwi và thậm chí cả quả đào.
Khả năng thích ứng linh hoạt này mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, giúp các nhà máy tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu, giảm tỷ lệ hao hụt vốn rất cao khi gọt thủ công hoặc dùng máy móc thế hệ cũ.
Thành công của công nghệ này được kiểm chứng rõ nhất tại Ba Lan – quốc gia được mệnh danh là "vườn cây của châu Âu". Với vị thế là nhà sản xuất táo lớn nhất EU, Ba Lan là một thị trường cực kỳ khắt khe. Việc PND duy trì được vị thế vững chắc tại đây với hơn 60 khách hàng lớn trong suốt 20 năm qua là một bảo chứng vàng cho chất lượng và độ tin cậy. Với 95% doanh thu đến từ xuất khẩu, công nghệ của PND đã thực sự trở thành một tiêu chuẩn toàn cầu.
Góc nhìn cho Việt Nam và tiềm năng chưa được khai phá
Việt Nam là cường quốc về các loại trái cây như ổi, xoài, thanh long, dứa... nhưng khâu chế biến sâu, đặc biệt là chế biến tươi (fresh-cut), vẫn còn rất nhiều dư địa. Tiềm năng khi áp dụng công nghệ này bao gồm:
Nâng cao giá trị gia tăng: Thay vì bán trái cây thô với giá vài chục nghìn đồng một kg, các hợp tác xã nông nghiệp có thể cung cấp các khay trái cây cắt sẵn, đóng gói hút chân không cho các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trường học với giá trị cao hơn nhiều lần.
Giải quyết áp lực mùa vụ: Một dây chuyền công suất 500 kg/giờ có thể xử lý nhanh chóng lượng nông sản chín rộ, giảm thiểu tình trạng "được mùa mất giá". Sản phẩm sau sơ chế có thể được cấp đông IQF hoặc đưa vào sấy dẻo, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Xây dựng thương hiệu bằng sự an toàn: Trong một thị trường mà người tiêu dùng ngày càng lo ngại về vệ sinh an toàn thực phẩm, một quy trình chế biến "không chạm" được tự động hóa hoàn toàn sẽ là một lợi thế cạnh tranh cực lớn.
Hiện tại, một số doanh nghiệp lớn như Doveco hay Nafoods đã đầu tư mạnh vào các dây chuyền chế biến sâu. Tuy nhiên, ở phân khúc chế biến tươi quy mô vừa và nhỏ, việc tiếp cận các thiết bị tương tự như PL8 sẽ là chìa khóa để các doanh nghiệp địa phương bứt phá.
Sự phát triển của những cỗ máy thông minh như PL8 cho thấy công nghệ không chỉ là sắt thép. Nó là cầu nối giữa người nông dân và người tiêu dùng cuối cùng, đảm bảo giá trị dinh dưỡng và sự an toàn của nông sản được giữ trọn vẹn. Đối với các doanh nghiệp, đây không chỉ là một khoản đầu tư vào máy móc, mà là đầu tư vào hiệu quả, vào chất lượng và vào niềm tin của khách hàng. Công nghệ chính là con đường ngắn nhất để lan tỏa nông sản Việt một cách chuyên nghiệp và bền vững.
