Bước ngoặt từ con gà giá 700 nghìn đồng
Năm 2014, làng quê nghèo ở Quảng Tây (Trung Quốc) xôn xao trước thông tin Hồ Thao – một kỹ sư có tiếng tại Bắc Kinh, chủ sở hữu nhiều bằng sáng chế về xử lý tiếng ồn – quyết về quê thầu 200 mẫu đất rừng nuôi gà. Nhiều người bảo anh "khùng", nhưng ít ai biết rằng, quyết định ấy bắt nguồn từ một lần đi siêu thị.
Trong một lần đi mua sắm tại Bắc Kinh, Hồ Thao sững sờ khi thấy một con gà ta thả vườn được niêm yết giá 198 Nhân dân tệ (khoảng 700.000 VND). Anh nhanh chóng làm một phép tính nhẩm: Giá gà giống chỉ vài tệ, chi phí thức ăn và nhân công cho một con gà thả vườn dù cao cũng không thể đến mức đó. Nếu nuôi 10.000 con gà với mức giá này, doanh thu sẽ là con số khổng lồ.
Nghĩ là làm, anh từ bỏ hào quang phố thị, dồn hết vốn liếng tích lũy suốt 10 năm để bắt đầu hành trình trở thành "ông vua gà" vùng núi. Tuy nhiên, nông nghiệp vốn không phải là một bài toán số học đơn giản trên giấy tờ.
Khi "thiên địch" trở thành huấn luyện viên thể hình
Giai đoạn đầu, Hồ Thao nếm mùi thất bại cay đắng. Khi lứa gà đầu tiên xuất chuồng, anh mang ra thị trường thì mới ngã ngửa: Gà thả vườn thông thường chỉ bán được khoảng 60 Nhân dân tệ/con (tương đương hơn 210.000 VND). Với mức giá này, anh cầm chắc phần lỗ sau khi trừ chi phí đầu tư trang trại.
Nghiên cứu kỹ thị trường, Hồ Thao nhận ra sai lầm: Đa số gà "thả vườn" trên thị trường thực chất chỉ là giống gà công nghiệp được chăn thả ngắn ngày, thịt bở, không có sự khác biệt. Để bán được giá cao, con gà phải có chất lượng vượt trội. Anh bắt đầu lai tạo giống gà đen và gà trĩ để tăng sức đề kháng và độ chắc của thịt. Nhưng bấy nhiêu vẫn chưa đủ để tạo nên sự đột phá.
Và rồi, một ý tưởng táo bạo nảy ra từ chính nỗi sợ hãi bấy lâu của người nông dân: Những con rắn. Ở vùng núi Quảng Tây, rắn vốn là “hung thần” chuyên rình rập tấn công chuồng gà khiến ai nấy đều khiếp sợ. Thế nhưng, thay vì tìm cách xua đuổi hay tiêu diệt, bằng tư duy nhạy bén của một kỹ sư, Hồ Thao lại đưa ra một quyết định ngược đời: Để rắn sống chung với gà.
Anh gọi đó là phép thử ứng dụng “hiệu ứng cá nheo” – một nguyên lý quản trị nổi tiếng bắt nguồn từ vùng biển Bắc Âu. Chuyện kể rằng, các ngư dân Na Uy xa xưa thường đánh bắt cá mòi ở những vùng biển rất xa. Để cá sống và bán được giá cao khi vào bờ là bài toán nan giải, bởi loài cá này vốn lười vận động, khi bị nhốt trong khoang tàu chật hẹp, chúng thường lờ đờ rồi chết dần vì thiếu oxy. Để giải quyết, một vị thuyền trưởng đã thả vào khoang cá mòi một con cá nheo, kẻ thù truyền kiếp của chúng. Sự xuất hiện của kẻ săn mồi buộc lũ cá mòi phải bơi lội điên cuồng để sinh tồn. Chính việc vận động không ngừng nghỉ trong trạng thái báo động đã giúp cá mòi hấp thụ nhiều oxy hơn, duy trì sức sống dẻo dai cho đến tận chợ cá. Vận dụng chính xác nguyên lý “áp lực tạo ra sức sống” ấy, Hồ Thao tin rằng con rắn sẽ trở thành vị “huấn luyện viên” khắc nghiệt nhất, buộc đàn gà của anh phải thay đổi để trở nên mạnh mẽ hơn.
Thời gian đầu, thiệt hại không nhỏ khi mỗi ngày có hàng chục con gà bị rắn cắn chết. Nhưng dần dần, sự hiện diện của kẻ thù đã thay đổi hoàn toàn tập tính của đàn gà. Thay vì sợ hãi, đàn gà bắt đầu cảnh giác hơn, chúng bay lên cây, chạy nhảy liên tục và thậm chí đoàn kết lại để tấn công lại rắn. Chính việc "tập thể dục" cường độ cao mỗi ngày để sinh tồn đã khiến cơ bắp của đàn gà cực kỳ săn chắc, tỷ lệ mỡ thấp và hương vị thịt thơm ngon đặc trưng mà không một trang trại nào có được.
Tư duy "chiều chuộng người lười" để nâng tầm giá trị
Sau khi có được sản phẩm chất lượng, Hồ Thao tiếp tục chứng minh tư duy sáng tạo của một kỹ sư trong khâu marketing và chế biến sâu. Thay vì quảng cáo kiểu truyền thống, anh lắp đặt hệ thống camera 24/7 trên núi, livestream cảnh gà đuổi rắn, gà bay lên cây. Anh còn tạo ra những tương tác thú vị như: "Ai phát hiện gà đánh nhau qua livestream sẽ được thưởng 5 tệ". Cách làm này đã thu hút hơn 70.000 khách hàng trung thành trên toàn quốc, đẩy giá gà lên 200 Nhân dân tệ/con (khoảng 700.000 VND).
Nhưng sự sáng tạo của Hồ Thao không dừng lại ở đó. Xuất phát từ lời phàn nàn của một người bạn về việc muốn ăn gà ngon nhưng ngại thịt, ngại hầm, anh đã nảy ra ý tưởng về "sản phẩm dành cho người lười". Hồ Thao kết hợp với các nhà máy chế biến để sản xuất súp gà đóng hộp. Điểm độc đáo nhất chính là công nghệ tự làm nóng bằng vôi sống và nước (tương tự lẩu tự sôi). Một con gà nếu bán nguyên con chỉ thu được 200 tệ, nhưng khi chế biến thành 16 lon súp gà tự nóng với giá 40 tệ/lon, tổng giá trị thu về lên tới 640 Nhân dân tệ (khoảng 2,2 triệu VND). Đây chính là chìa khóa giúp doanh thu của anh bứt phá lên con số 15 triệu Nhân dân tệ mỗi năm.
Giải quyết nỗi lo từ những viên đá ven đường
Một ví dụ khác minh chứng cho sự tinh tế và sáng tạo của Hồ Thao là cách anh xử lý vấn đề "trứng bẩn". Trong chăn nuôi gà quy mô lớn, việc trứng bị dính bùn đất, phân gà là nỗi ám ảnh, làm giảm giá trị quả trứng từ 2,8 tệ xuống còn 0,5 tệ. Ước tính mỗi năm anh mất trắng 200.000 tệ (khoảng 700 triệu VND) vì trứng bẩn.
Sau nhiều lần thử nghiệm thất bại với việc xây bể rửa chân cho gà (khiến gà càng làm bẩn chuồng hơn), Hồ Thao đã quan sát và nhận thấy gà thường bị bẩn do dẫm vào bùn. Anh nảy ra sáng kiến: Rải một lớp đá dăm trước cửa chuồng, phía dưới lót lưới thép.
Khi gà đi qua lớp đá này, bùn đất dưới chân sẽ tự động bị cọ xát và rơi xuống khe lưới. Kết quả thật bất ngờ: Trứng thu hoạch luôn sạch bóng mà không cần tốn chi phí nhân công hay thiết bị đắt tiền. "Đá nhặt từ trên núi, lưới thép chỉ vài tệ một mét, nhưng nó giúp tôi tiết kiệm 200.000 tệ mỗi năm", Hồ Thao hóm hỉnh chia sẻ.
Câu chuyện của Hồ Thao không chỉ là về sự thành công của một cá nhân, mà là minh chứng cho việc nông nghiệp cần những "cú hích" từ tư duy mới và công nghệ. Làm nông nghiệp không nghèo nếu chúng ta biết đưa trí tuệ và sự sáng tạo vào từng gốc cây, con giống. Tại Việt Nam, chúng ta có lợi thế về các giống gà bản địa quý hiếm và địa hình đồi rừng đa dạng. Tuy nhiên, đa số người nông dân vẫn đang loay hoay với bài toán "được mùa mất giá" hoặc bán sản phẩm thô với giá trị thấp. Cách làm của Hồ Thao gợi mở cho người nông dân Việt 3 bài học:
Tạo ra sự khác biệt từ những trở ngại: Thay vì trốn tránh thiên địch hay khó khăn về địa hình, hãy tìm cách biến chúng thành ưu thế để tạo ra sản phẩm có đặc tính duy nhất (như cách nuôi gà cùng rắn).
Chế biến sâu để đa dạng hóa chuỗi giá trị: Đừng chỉ bán con gà, hãy bán sự tiện lợi. Việc chuyển từ bán gà nguyên con sang súp gà đóng hộp tự nóng là bước nhảy vọt về lợi nhuận.
Sáng tạo từ những điều nhỏ nhất: Đôi khi những giải pháp kỹ thuật hiệu quả nhất không đến từ máy móc đắt tiền, mà đến từ sự quan sát tỉ mỉ và vận dụng những vật liệu rẻ tiền ngay tại địa phương.
