Năm 2025, ngành khai thác cá thu đao của Nhật Bản đã phục hồi mạnh mẽ. Theo số liệu thống kê mới nhất từ Hiệp hội Hợp tác xã Nghề cá Cá thu đao toàn Nhật Bản công bố ngày 6/1: tổng sản lượng khai thác hàng năm của Nhật Bản đạt 64.700 tấn, tăng 67% so với năm trước. Điều này đánh dấu năm tăng trưởng thứ ba liên tiếp, giúp Nhật Bản sau 13 năm lại một lần nữa trở thành quốc gia khai thác lớn nhất khu vực Bắc Thái Bình Dương, vượt qua Trung Quốc đại lục và Đài Loan (Trung Quốc).
Sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ việc thắt chặt các quy định khai thác quốc tế và những thay đổi thuận lợi ngắn hạn trong môi trường biển. Tổng hạn ngạch khai thác cho phép (TAC) đối với cá thu đao Bắc Thái Bình Dương năm 2025 đã giảm 10% so với năm trước (xuống còn 225.000 tấn). Trong đó hạn ngạch của Nhật Bản là 95.600 tấn (mức thấp nhất kể từ khi hệ thống hạn ngạch được thực hiện vào năm 1997). Trong khi các tàu cá từ Trung Quốc đại lục và Đài Loan đã sử dụng hết hạn ngạch vào giữa tháng 9, buộc phải kết thúc mùa vụ sớm, thì đội tàu Nhật Bản tiếp tục hoạt động cho đến cuối năm do điều kiện ngư trường được cải thiện và mật độ đàn cá tập trung cao.
Các Viện nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sự gia tăng sản lượng của Nhật Bản không phải do nguồn lợi phục hồi, mà là do sự thay đổi vị trí của các vùng di cư, khiến quần thể cá phân bố gần hơn với vùng biển ven bờ Nhật Bản. Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Thông tin Dịch vụ Ngư nghiệp Nhật Bản (JAFIC) cho biết, từ giữa tháng 8/2025, các ngư trường chính đã dịch chuyển đáng kể về phía Tây so với những năm trước, quay trở lại từ khoảng 165 độ Kinh Đông đến khu vực 155-160 độ Kinh Đông, cải thiện đáng kể điều kiện khai thác cho các tàu ven bờ. Hơn nữa, kích cỡ cá đầu năm nay lớn hơn, trung bình từ 160 – 170 g, thậm chí có con vượt quá 200 g, lập kỷ lục mới trong gần tám năm.
Theo số liệu thống kê, tính đến cuối tháng 11/2025, tổng sản lượng cập cảng của Nhật Bản đạt 61.300 tấn, tăng 60% so với cùng kỳ năm ngoái; tháng 12/2025 tiếp tục tăng thêm 3.470 tấn, gấp tám lần so với cùng kỳ năm 2024. Trong số các cảng cá lớn, sản lượng của Hokkaido tăng 42%, Iwate tăng 49%, Miyagi tăng 98% và Chiba chứng kiến mức tăng đột biến 8.424%. Đáng chú ý, cảng Choshi thuộc tỉnh Chiba đã ghi nhận một lô hàng cập cảng đạt 112 tấn vào ngày 4/12, vượt tổng sản lượng của bốn năm trước đó cộng lại.
Sản lượng tăng mạnh đã thúc đẩy sự phục hồi giá trị sản xuất toàn ngành. Năm 2025, tổng giá trị sản lượng ngành cá thu đao Nhật Bản ước tính đạt khoảng 216 tỷ Yên (khoảng 138 triệu USD), tăng 19% so với năm trước, trở lại mốc 200 tỷ Yên sau bảy năm. Tuy nhiên, do nguồn cung tăng, giá bán bình quân tại cảng đã giảm 29% xuống chỉ còn 336 Yên/kg. Mặc dù giá giảm nhưng hầu hết ngư dân vẫn có lợi nhuận nhờ vị trí ngư trường gần bờ, giúp tiết giảm chi phí nhiên liệu và vận hành.
Các chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng "đợt được mùa" này không đồng nghĩa với sự cải thiện cơ bản về quần thể cá thu đao. Dữ liệu giám sát khoa học cho thấy tổng trữ lượng cá thu đao ở Bắc Thái Bình Dương vẫn ở mức thấp kỷ lục, với mật độ quần thể và khả năng tái tạo còn mong manh. Các chuyên gia phân tích rằng, sản lượng năm 2025 tăng chủ yếu do các dòng hải lưu bất thường: dòng hải lưu Kuroshio kết thúc hành trình uốn khúc vào mùa xuân, dòng hải lưu ấm suy yếu, trong khi dòng triều lạnh (Oyashio) ven bờ lại mạnh lên, khiến cá di chuyển gần hơn đến bờ biển Nhật Bản. Mặc dù sản lượng đã tăng lên đáng kể, nhưng đây giống như một "lợi tức địa lý" hơn là sự phục hồi sinh thái.
Cơ quan Nghiên cứu và Giáo dục Thủy sản (FRA) của Nhật Bản cảnh báo rằng, sự lạc quan thái quá có thể dẫn đến tâm lý quản lý lỏng lẻo. Hiện nay, cộng đồng quốc tế nhìn chung đồng ý rằng các hạn chế khai thác cần được tăng cường hơn nữa. Dự kiến tại cuộc họp thường niên của Ủy ban Nghề cá Bắc Thái Bình Dương (NPFC) vào mùa xuân năm 2026, các quốc gia thành viên sẽ bắt đầu vòng đàm phán mới về bảo vệ nguồn lợi và phân bổ hạn ngạch (TAC) trong tương lai.
