Những ngày đầu hè, trên cánh đồng Đông Khẩn (Phụng Tân, Giang Tây, Trung Quốc), hương lúa hòa quyện trong tiếng ếch vang lên khắp các thửa ruộng. Chỉ cần có tiếng động nhẹ bên bờ, từng đàn ếch đốm đen lập tức lẩn mình dưới những khóm lúa xanh. Khung cảnh ấy là minh chứng rõ nét cho một hệ sinh thái nông nghiệp vận hành hài hòa giữa cây trồng và vật nuôi.
Ít ai biết rằng, người tạo nên mô hình này là chị Lục Diễm Hà, một phụ nữ thế hệ 8x từng sở hữu cửa hàng thời trang tại thành phố với thu nhập ổn định. Song với quyết tâm trở về quê lập nghiệp, chị đã xây dựng thành công mô hình cộng sinh lúa - ếch. Người dân trìu mến gọi chị bằng cái tên "Nữ Oa Nương Nương" như một cách ghi nhận những đóng góp của chị đối với vùng quê.
Hành trình khởi nghiệp từ hai lần thất bại
Hành trình khởi nghiệp của chị Lục Diễm Hà là một chuỗi những lựa chọn quyết đoán. Ban đầu, chị ấp ủ dự án nông trại trải nghiệm, nhưng bài toán về chi phí và rủi ro đã sớm khiến chị phải suy nghĩ lại. Không nản lòng, chị tiếp tục tìm tòi và tìm thấy một hướng đi phù hợp hơn: nuôi ếch đốm đen, loài thủy sản không chỉ độc đáo mà còn mang lại giá trị kinh tế đầy hứa hẹn.
Tuy nhiên, những lứa nuôi đầu tiên liên tiếp thất bại. Chỉ sau nửa tháng thả giống, độ pH trong nước mất cân bằng khiến đàn ếch mắc bệnh xuất huyết và chết hàng loạt. Hai lần đầu tư đều không thành công, chị thiệt hại hơn 20.000 nhân dân tệ. Mọi người xung quanh đều khuyên chị nên dừng lại, cho rằng việc từ bỏ một công việc ổn định để ra đồng chịu khổ là không đáng.
Nhưng chị Lục Diễm Hà không nản chí. Ban ngày, chị quan sát chất lượng nước và tình trạng ếch giống. Đêm đến, chị tham gia các nhóm trao đổi kinh nghiệm trực tuyến, hỏi han những người đi trước và tìm đến các chuyên gia để học hỏi. Dần dần, chị nắm vững toàn bộ kỹ thuật, từ việc điều chỉnh chất lượng nước, phòng trừ dịch bệnh đến nhân giống. Những ngày tháng đó, làn da chị sạm đen, ống quần luôn lấm lem bùn đất. Người chủ cửa hàng thời trang sành điệu ngày nào đã "biến hình" thành một người nông dân thực thụ.
Hệ sinh thái khép kín trên đồng ruộng
Sau khi đã nắm vững kỹ thuật, chị Lục Diễm Hà bắt đầu nghiên cứu một phương pháp canh tác mang lại lợi ích kép: mô hình cộng sinh lúa - ếch.
Khác với phương thức canh tác truyền thống, mô hình này hình thành một vòng tuần hoàn tự nhiên ngay trên đồng ruộng. Cây lúa tạo bóng mát, điều hòa nhiệt độ và trở thành nơi trú ẩn cho đàn ếch. Đổi lại, ếch sử dụng các loại sâu, côn trùng làm thức ăn, góp phần kiểm soát dịch hại sinh học mà không cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Song song với đó, chất thải của ếch được phân hủy ngay trong ruộng, bổ sung nguồn dinh dưỡng hữu cơ cho đất, giảm đáng kể lượng phân bón hóa học. Nhờ vậy, hệ thống sản xuất vừa duy trì độ phì của đất, vừa tạo ra môi trường canh tác an toàn, hạn chế ô nhiễm và nâng cao chất lượng nông sản. Mô hình cộng sinh này không chỉ gia tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn tạo ra hai nguồn thu trên cùng một diện tích canh tác, nâng cao đáng kể giá trị kinh tế của mỗi thửa ruộng.
Xây dựng chuỗi giá trị, lan tỏa sự thịnh vượng
Với những thành công ban đầu, chị quyết định thành lập Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp Sinh thái Tân Dược, từng bước mở rộng vùng sản xuất lên 658 mẫu (1 mẫu Trung Quốc bằng khoảng 666,67 m²), trong đó có 150 mẫu nuôi ếch đốm đen và 115 mẫu nuôi cá.
Theo tính toán, mỗi mẫu ruộng có thể thu hoạch khoảng 1.500 kg ếch thương phẩm cùng 175 kg gạo hữu cơ. Nhờ được sản xuất trong hệ sinh thái hạn chế hóa chất, gạo sinh thái của trang trại được bán với giá cao, giúp nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích so với phương thức trồng lúa truyền thống.
Với tầm nhìn xa hơn, chị không chỉ bán sản phẩm thô mà còn xây dựng một thương hiệu hoàn chỉnh. Chị đã đăng ký nhãn hiệu, đầu tư cơ sở chế biến để cho ra đời các dòng sản phẩm giá trị gia tăng, từ thực phẩm ăn liền đến các bộ quà tặng đặc sản. Chính bước đi chiến lược này đã nâng tổng doanh thu của trang trại lên hơn 6 triệu nhân dân tệ mỗi năm.
Không dừng lại ở việc phát triển trang trại của riêng mình, chị Lục Diễm Hà triển khai mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, trang trại và nông hộ. Người dân được hỗ trợ con giống, chuyển giao kỹ thuật và đồng hành trong suốt quá trình sản xuất.
Đến nay, mô hình lúa - ếch đã được nhân rộng tại hơn 20 huyện lân cận, với hơn 2.000 hộ tham gia trên diện tích trên 30.000 mẫu. Hệ thống sản xuất cũng tạo việc làm ổn định cho hơn 300 lao động địa phương, trong đó khoảng 70% là phụ nữ.
Khoa học công nghệ nâng tầm nông nghiệp sinh thái
Theo chị Lục Diễm Hà, phát triển nông nghiệp sinh thái chỉ bền vững khi gắn với khoa học công nghệ. Vì vậy, chị chủ động hợp tác với Viện Khoa học Nông nghiệp tỉnh Giang Tây và Đại học Nam Xương để xây dựng các khu thực nghiệm, đồng thời thường xuyên tổ chức tập huấn miễn phí cho nông dân.
Bên cạnh đó, chị tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nuôi ếch mật độ cao và mô hình canh tác lúa - ếch theo không gian ba chiều nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Những kinh nghiệm thực tiễn này được tổng hợp trong cuốn "Kỹ thuật nuôi ếch trong ruộng lúa", trở thành tài liệu tham khảo cho nhiều địa phương.
Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, trang trại còn kết hợp phát triển du lịch nông nghiệp với các hoạt động trải nghiệm như cấy lúa, bắt ếch và thưởng thức đặc sản đồng quê, góp phần đa dạng hóa nguồn thu và quảng bá mô hình nông nghiệp sinh thái.
Từ những thất bại ban đầu, chị Lục Diễm Hà đã xây dựng thành công một hệ thống sản xuất tuần hoàn, nơi cây lúa, vật nuôi và con người cùng tạo nên một chu trình sinh thái khép kín. Câu chuyện của chị cho thấy nông nghiệp hiện đại không chỉ hướng tới năng suất, mà còn đặt trọng tâm vào bảo vệ hệ sinh thái, gia tăng giá trị tài nguyên và phát triển bền vững cho cộng đồng nông thôn.
