"Kho báu" hàng trăm tỷ sinh vật dưới lớp nước lạnh giá
Theo truyền thông Canada, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Memorial (Newfoundland, Canada) vừa công bố các dữ liệu mới nhất về một bãi sinh sản và ươm giống tự nhiên hiếm thấy của loài hải sâm chân cam (Cucumaria frondosa), nằm gần cộng đồng Sanikiluaq thuộc vùng lãnh thổ Nunavut, miền bắc Canada.
Năm 2023, dựa trên khảo sát mật độ và diện tích sinh cảnh phù hợp rộng từ 16.000 đến 24.000 km² quanh quần đảo Qikiqtait, các nhà khoa học ước tính khu vực này đang dung dưỡng khoảng 296 tỷ đến 357 tỷ ấu trùng hải sâm. Con số khổng lồ này khiến giới khoa học và người dân bản địa kinh ngạc, song các chuyên gia nhấn mạnh đây là lượng ấu trùng non chứ không phải sản lượng có thể đánh bắt thương mại ngay lập tức.
Hải sâm chân cam là sinh vật biển có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao, vốn được ví như "vàng đen" của đại dương. Tại vùng cực lạnh giá này, người Inuit bản địa từ lâu đã xem những con hải sâm cỡ nhỏ là món ăn truyền thống bổ dưỡng. Trước tiềm năng to lớn, cộng đồng địa phương bắt đầu tính đến triển vọng thương mại hóa hải sâm trưởng thành để xuất khẩu sang các thị trường tiêu thụ khổng lồ ở châu Á như Trung Quốc và Nhật Bản.
Hành trình lần tìm "vườn ươm" đầu tiên trên thế giới
Khu vực sinh sản bí ẩn này không phải được phát hiện trong ngày một ngày hai. Từ năm 2018, Hiệp hội Thợ săn và Đánh bẫy Sanikiluaq đã chủ động mời các nhà khoa học từ Đại học Memorial đến khảo sát nguồn lợi sinh vật biển địa phương.
Với sự dẫn đường và kinh nghiệm sông nước của các cư dân bản địa Inuit, nhóm nghiên cứu đã lần ra dấu vết của khu vực nuôi dưỡng tự nhiên này vào năm 2019. Kết quả sau đó được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín Polar Science, ghi dấu mốc lần đầu tiên nhân loại chính thức xác nhận một bãi ươm giống tự nhiên của loài hải sâm chân cam ngoài tự nhiên.
Nghiên cứu công bố vào tháng 4 vừa qua hé lộ thêm: ấu trùng hải sâm phân bố chủ yếu ở tầng nước nông sát bờ, chỉ sâu từ 1 đến 3 mét. Chúng tìm nơi trú ẩn an toàn dưới các tảng đá cuội, sỏi ngầm và lớp vỏ vẹm, vỏ trai dưới đáy biển. Những ấu trùng sơ sinh này lớn rất chậm trong làn nước băng giá, tốc độ tăng trưởng chỉ đạt khoảng 114 micromet (0,114 mm) mỗi tháng. Phải tới khi đạt kích thước khoảng 6 mm, chúng mới bắt đầu rời khỏi các kẽ đá để di chuyển ra môi trường biển rộng lớn hơn.
Mất 7 năm để thành thục: Khai thác không thể nóng vội
Dù số lượng cá thể non lên tới hàng trăm tỷ con, con đường từ "vườn ươm" tự nhiên đến bàn ăn của người tiêu dùng vẫn còn rất dài.
Các công bố khoa học mới nhất vào tháng 9 chỉ ra rằng, hải sâm chân cam cần 8 đến 12 tháng để hình thành tuyến sinh dục (khi đạt chiều dài 5 mm). Sinh vật này phải mất từ 4 đến 5 năm sống dưới đáy biển mới đạt độ dài 80 mm để bắt đầu thành thục sinh dục, và phải mất tới 6 - 7 năm mới đạt trạng thái trưởng thành chức năng hoàn chỉnh để sinh sản và đạt chuẩn thương phẩm.
Hiện tại, chính quyền sở tại chỉ mới cấp phép đánh bắt sò điệp mang tính thăm dò cho cộng đồng Sanikiluaq, đồng thời cho phép nghiên cứu tính khả thi của việc tận thu hải sâm lẫn trong mẻ cào.
Loài hải sâm chân cam thực tế đã được khai thác thương mại tại vùng biển Đại Tây Dương của Canada, vùng đông bắc nước Mỹ và Iceland. Tuy nhiên, tại khu vực Bắc Cực hoang sơ, môi trường sinh thái vô cùng nhạy cảm và dễ tổn thương trước tác động của con người.
Các chuyên gia nhận định, con số "hàng trăm tỷ ấu trùng" là một tín hiệu sinh thái tích cực, nhưng bài toán thực sự nằm ở việc bảo vệ để chúng có thể sống sót và trưởng thành qua chu kỳ 7 năm khắc nghiệt. Việc vội vã khai thác tận diệt khi chưa hoàn thiện khung pháp lý và đánh giá trữ lượng sinh học có thể phá vỡ hệ sinh thái biển nguyên sơ của vùng cực Bắc.
