Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Lào Cai có tiền thân là Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Yên Bái, với bề dày 21 năm xây dựng, phát triển và đã trải qua 3 kỳ đại hội. Đến nay, Hội đã quy tụ 235 hội viên, trong đó có 5 tiến sĩ và 87 thạc sĩ. Là tổ chức nằm trong hệ thống các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo quy định, Hội luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát và tạo điều kiện thuận lợi của cấp ủy, chính quyền và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh trong mọi mặt hoạt động.
Trong nhiệm kỳ vừa qua, vượt lên nhiều khó khăn, Hội đã nỗ lực triển khai đồng bộ các hoạt động chuyên môn, đạt nhiều kết quả thực chất và toàn diện trong công tác nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn di sản lịch sử và văn hóa địa phương. Nổi bật là việc tổ chức thành công 87 cuộc điền dã, điều tra, khảo sát thực địa và lập hồ sơ khoa học; sưu tầm, tập hợp khoảng 2.500 tư liệu, di vật quý báu phản ánh xuyên suốt tiến trình lịch sử từ thời tiền sử, sơ sử cho đến các giai đoạn cận, hiện đại. Các chương trình nghiên cứu thực địa cùng chuỗi hội thảo khoa học chuyên sâu đã kịp thời bổ sung nguồn tư liệu tin cậy, làm sáng tỏ các giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống đấu tranh cách mạng kiên cường và tiến trình xây dựng, phát triển của các vùng đất, cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh; từ đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân đối với việc gìn giữ, phát huy các giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Đặc biệt, một dấu ấn chuyên môn tiêu biểu của Hội là công tác nghiên cứu, biên soạn và hoàn thiện bộ tài liệu lịch sử địa phương phục vụ trực tiếp công tác giảng dạy trong các cơ sở giáo dục phổ thông của tỉnh. Công trình có ý nghĩa thiết thực trong việc đưa lịch sử quê hương đến gần hơn với thế hệ trẻ, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và nâng cao ý thức trách nhiệm công dân. Song song với nghiên cứu khoa học, công tác giáo dục truyền thống cách mạng không ngừng được đổi mới, lan tỏa sâu rộng tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và khát vọng vươn lên của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc. Những kết quả đó khẳng định vững chắc vị thế của Hội như một nhịp cầu kết nối đội ngũ trí thức, các nhà nghiên cứu và những người tâm huyết với lịch sử địa phương.
Bước sang nhiệm kỳ 2026–2031, Đại hội đại biểu lần thứ I xác định mục tiêu trọng tâm là tiếp tục củng cố, xây dựng tổ chức Hội vững mạnh; phát huy tối đa năng lực chuyên môn và nhiệt huyết của đội ngũ hội viên; đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn các công trình lịch sử địa phương có giá trị khoa học cao. Đồng thời, Hội tăng cường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, địa phương và hệ thống cơ sở giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Kế thừa truyền thống 21 năm hoạt động cùng nền tảng chuyên môn vững vàng của đội ngũ hội viên, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Lào Cai được kỳ vọng sẽ tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào công tác nghiên cứu khoa học, gìn giữ ký ức lịch sử và giáo dục truyền thống; khơi dậy mạnh mẽ niềm tự hào, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc, bồi đắp bản lĩnh và khát vọng xây dựng tỉnh Lào Cai ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển bền vững.
