Cây dứa thích nghi với thời tiết khắc nghiệt
Thời gian gần đây, mô hình trồng dứa liên kết với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã tạo bước đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại Hà Tĩnh. Tại xã Kỳ Hoa, màu xanh của dứa đang dần phủ kín những triền đồi, khoác lên vùng đất này một "chiếc áo mới" đầy sức sống. Những mầm xanh đâm chồi, kết trái trên vùng đất cằn cỗi đã mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp bà con nâng cao đời sống, vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.
Trước đây, những triền đồi ở xã Kỳ Hoa chủ yếu được trồng keo tràm hoặc sắn. Tuy nhiên, các loại cây này có hiệu quả kinh tế thấp và giá cả bấp bênh theo thị trường. Những năm qua, thiên tai diễn biến phức tạp khiến nhiều diện tích keo, tràm bị hư hại nặng nề, nhiều hộ dường như mất trắng. Trước thực trạng đó, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang dứa đã phát huy hiệu quả vượt trội. Cây dứa không chỉ chịu được hạn hán mà còn đứng vững trước những tác động tiêu cực của thời tiết và mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Điển hình là mô hình của hộ gia đình anh Trần Văn Cường ở xã Kỳ Hoa. Anh Cường đã mạnh dạn thuê 5 ha đất đồi tại thôn Tấn Sơn để ký kết trồng dứa thương phẩm với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao vào tháng 4/2024. Nhận thấy tiềm năng lớn, đến tháng 3/2025, anh tiếp tục liên kết với Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ trồng thêm 3 ha giống dứa MD2. Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, 8 ha dứa của gia đình phát triển rất tốt. Năng suất vụ đầu đạt hơn 40 tấn/ha, mang lại lợi nhuận trên 160 triệu đồng mỗi héc-ta.
Anh Trần Văn Cường chia sẻ: “Mặc dù trồng trên đất đồi khô cằn, thậm chí là đất bỏ hoang, cây dứa vẫn thích nghi và phát triển xanh tốt. Trong hai cơn bão số 5 và số 10 vừa qua, gần 70% diện tích keo tràm trên địa bàn xã bị gãy đổ nhưng cây dứa gần như không bị ảnh hưởng. Ngay cả trong mùa nắng nóng gay gắt, cây vẫn duy trì sinh trưởng tốt”.
Cũng theo anh Cường, mô hình liên kết này tạo ra chuỗi giá trị khép kín. Công ty Đồng Giao không chỉ thu mua mà còn chuyển giao công nghệ, giúp nông dân làm chủ quy trình canh tác hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Tạo sinh kế, giúp người dân thoát nghèo bền vững
Ông Dương Tri, Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Hoa, cho biết: “Chính quyền địa phương đánh giá rất cao mô hình liên kết này. Cây dứa là hướng đi đúng đắn trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tạo sinh kế bền vững. Xã đặt mục tiêu phát triển dứa thành cây trồng chủ lực, góp phần xây dựng nền nông nghiệp theo hướng xanh - sạch - bền vững.
Được biết, hiện nay, toàn xã Kỳ Hoa đã phát triển được 71 ha dứa liên kết, năng suất bình quân đạt 35 - 40 tấn/ha. So với trồng keo hay sắn, cây dứa mở ra hướng sản xuất hiệu quả và bền vững hơn hẳn.
Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh Hà Tĩnh đã có gần 240 ha dứa liên kết tại các xã: Kỳ Hoa, Kỳ Văn, Kỳ Lạc, Cẩm Xuyên, Vũ Quang, Thượng Đức, Mai Hoa, Hương Xuân... Nhìn chung, dứa đều sinh trưởng tốt, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Một số diện tích cho thu hoạch từ tháng 8/2025 và thu hoạch đại trà từ tháng 12 trở đi, kéo dài sang năm 2026.
Sự đồng hành của doanh nghiệp, chính quyền và sự quyết tâm của bà con nông dân đang giúp cây dứa khẳng định vị thế tại Hà Tĩnh. Việc hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn không chỉ giúp ổn định đời sống người dân mà còn là bước đi quan trọng trong việc xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa thích ứng với biến đổi khí hậu.
Gợi mở hướng phát triển du lịch gắn với vùng nguyên liệu
Từ những triền đồi Kỳ Hoa, nhìn rộng ra thế giới, cây dứa hôm nay không đơn thuần chỉ là nông sản xóa nghèo mà đã trở thành hạt nhân của nền "kinh tế trải nghiệm". Điển hình tại vùng Minxiong (Gia Nghĩa, Đài Loan, Trung Quốc), thương hiệu Vượng Lai Sơn (Wanglai Shan) đã trở thành hình mẫu khi liên kết chặt chẽ các hộ nông dân để chuyển mình từ bán nông sản thô sang làm du lịch sinh thái và chế biến sâu. Theo báo cáo của Hiệp hội Phát triển nông nghiệp giải trí Đài Loan (TLAA), mô hình này giúp giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị sản phẩm tăng từ 300% đến 500%. Doanh thu từ dịch vụ và quà tặng chiếm tới 80% tổng thu nhập, cao gấp nhiều lần so với việc bán dứa cho thương lái.
Tương tự, Thái Lan rất thành công với chiến lược "Du lịch sáng tạo". Được biết, thay vì chỉ thu về khoảng 15 Baht (khoảng 11.000 đồng) cho mỗi kg dứa tươi, các trang trại tại Phuket đã biến vườn dứa thành những "gói trải nghiệm" thu hoạch và thưởng thức tại chỗ. Khách du lịch sẵn sàng chi trả gấp 5 đến 10 lần cho một lượt tham quan ngắn. Ngay tại Việt Nam, những thành công từ du lịch hái quả ở Mộc Châu hay vải thiều Bắc Giang cũng khẳng định mức tăng trưởng vượt trội về lợi nhuận nhờ khai thác hiệu quả chuỗi dịch vụ trải nghiệm gắn với nông nghiệp.
Với những đồi dứa xanh ngút ngàn, Hà Tĩnh hoàn toàn có đủ dư địa để kiến tạo nên những không gian du lịch nông nghiệp sinh thái đặc sắc. Việc chuyển dịch từ "tư duy sản xuất" sang "tư duy kinh tế" nông nghiệp đa giá trị, tích hợp văn hóa và trải nghiệm vào từng sản phẩm, chính là chìa khóa để người nông dân làm giàu bền vững.
