Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí danh tiếng Environmental Toxicology and Chemistry cho thấy các loại thuốc trị bọ chét và ve vốn được chủ nuôi thú cưng tin dùng trên toàn cầu có thể gây ra những hệ lụy môi trường nghiêm trọng. Các nhà khoa học phát hiện hoạt chất Isoxazoline tồn dư trong phân thú cưng khiến nhóm côn trùng ăn chất thải bị nhiễm độc chất hóa học. Đây là nhóm sinh vật đóng vai trò then chốt trong chu trình luân chuyển dinh dưỡng và duy trì sức khỏe của đất, cho thấy các liệu pháp chăm sóc thú cưng thông thường đang gây ra những tác động dây chuyền khó lường đến hệ sinh thái.
Isoxazoline là nhóm thuốc chống ký sinh trùng thế hệ mới được các bác sĩ thú y trên toàn thế giới kê đơn rộng rãi để bảo vệ vật nuôi. Kể từ khi ra mắt vào năm 2013, nhóm thuốc này nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nhờ ưu thế là liệu pháp đường uống đầu tiên có khả năng kiểm soát đồng thời cả bọ chét và ve với hiệu lực kéo dài từ một tháng trở lên. Tuy nhiên, sau khi đi vào cơ thể vật nuôi, các hợp chất hoạt tính không bị phân hủy hoàn toàn mà được bài tiết ra môi trường bên ngoài.
Dư lượng thuốc xâm nhập sâu vào đất và hệ sinh thái
Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA) từng đưa ra cảnh báo về nguy cơ ô nhiễm hệ sinh thái từ các hoạt chất này, dù các số liệu chi tiết về hàm lượng phát tán ra môi trường vẫn còn khá hạn chế. Mối lo ngại lớn nhất tập trung vào việc các liệu pháp điều trị ký sinh trùng cho động vật nuôi lại vô tình tấn công các loài sinh vật không phải đối tượng đích.
Mặc dù Isoxazoline được thiết kế để tiêu diệt bọ chét và ve, nhưng khi thuốc theo chất thải ra ngoài, các loài côn trùng khác cũng bị phơi nhiễm một cách thụ động. Nghiên cứu chỉ ra rằng thú cưng có thể phát tán hóa chất vào môi trường thông qua phân, nước tiểu và ngay cả lông rụng. Đáng ngại nhất là sự ảnh hưởng đối với các loài ăn chất thải như ruồi, bọ hung và một số loài bướm. Đây là những mắt xích quan trọng giúp phân hủy rác thải hữu cơ, tái chế dinh dưỡng và kiểm soát sâu bệnh tự nhiên. Việc tiêu thụ phân chứa dư lượng thuốc khiến các loài hữu ích này đứng trước nguy cơ tổn thương nghiêm trọng.
Nghiên cứu theo dõi dư lượng Isoxazoline trong phân vật nuôi
Để đo lường chuẩn xác mức độ rủi ro, các nhà nghiên cứu tại Pháp đã tiến hành quan sát trên 20 con chó và 20 con mèo được điều trị bằng Isoxazoline trong thời gian ba tháng. Nhóm tác giả đã thu thập và phân tích các mẫu chất thải nhằm xác định hàm lượng hoạt chất tồn dư và đánh giá mức độ phơi nhiễm thực tế của nhóm côn trùng ăn phân.
Kết quả phân tích cho thấy cơ chế đào thải của loại thuốc này kéo dài hơn dự kiến. Ngay cả khi liệu trình điều trị khuyến cáo đã kết thúc, các nhà nghiên cứu vẫn tìm thấy hai trong số bốn hoạt chất phổ biến của dòng Isoxazoline hiện diện trong phân động vật. Sự bền vững của hóa chất trong môi trường chất thải cho thấy nguy cơ tích lũy độc chất là hiện hữu.
Hệ lụy tiềm tàng đối với côn trùng ăn chất thải
Dựa trên kết quả thu thập được, đánh giá rủi ro môi trường khẳng định các loài côn trùng ăn phân đang phải đối mặt với mức độ phơi nhiễm Isoxazoline cực cao do thói quen điều trị định kỳ cho vật nuôi của con người. Các chuyên gia cảnh báo sự phơi nhiễm này có khả năng làm đình trệ các quá trình sinh thái quan trọng, dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng đối với vòng đời của các loài sinh vật và sự cân bằng bền vững của môi trường tự nhiên.
