Cán bộ, chiến sĩ Quân khu 2 với hành trình đi tìm đồng đội tại điểm cao 211 tỉnh Tuyên Quang - Ảnh: Báo Nhân Dân.
Trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc cùng nhiệm vụ quốc tế cao cả, trên 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã anh dũng hy sinh. Việc tìm kiếm, quy tập cùng công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là sự tri ân, ghi nhớ công lao của các Anh hùng liệt sĩ. Nhiệm vụ trọng tâm của chính sách sau chiến tranh hỗ trợ củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, xây dựng quân đội và ổn định tình hình chính trị - xã hội tại các địa phương.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai công tác quy tập hiện gặp nhiều khó khăn, nan giải. Thống kê xác nhận số lượng hài cốt cần tiếp tục tìm kiếm còn khoảng hơn 175.000, cùng gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong các nghĩa trang nhưng chưa xác định được thông tin.
Thấu hiểu những vướng mắc kể trên, đồng thời phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và đáp ứng nguyện vọng thiết tha của thân nhân liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), vào ngày 2/4 vừa qua tại Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia chính thức phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" (diễn ra từ 15/3/2026 đến 27/7/2027).
Kết quả quy tập 1.109 hài cốt liệt sĩ
Nhằm thực thi mục tiêu, Bộ Quốc phòng giao chỉ tiêu cụ thể cho các đơn vị giai đoạn 2026-2027, duy trì vận hành 24 đội tìm kiếm chuyên trách gồm 5 đội trong nước, 8 đội tại Lào cùng 11 đội tại Campuchia.
Đến nay đã quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ (trong đó nội địa là 242, tại Lào 173 và Campuchia 694) cùng 2 mộ tập thể tại tỉnh Tuyên Quang. Hai hội thảo khoa học xác minh thông tin mộ tập thể tại khu vực phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi cùng khu vực công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM đã hoàn tất việc kết luận dữ liệu.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, huy động tối đa lực lượng cùng các trang thiết bị hiện đại. Việc ứng dụng radar xuyên đất thực hiện khảo sát, đào tìm hỗ trợ nâng cao độ chính xác trong công tác quy tập. Hiện các tổ đội đang tập trung tìm kiếm tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ phường Đắk Cấm cùng trục đường Trường Chinh thuộc phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.
Trong thời gian qua, tám đoàn công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng đã dự lễ truy điệu, an táng 181 hài cốt tại các quân khu 2, 4, 5. Các quân khu đồng thời thành lập 360 đội rà phá bom mìn với gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ cùng 1.311 thiết bị dò tìm chuyên dụng để bảo đảm an toàn thực địa.
Tính đến thời điểm hiện tại, 100% các tỉnh, thành phố hoàn thành xây dựng kế hoạch, thiết lập 297 tổ lấy mẫu sinh học. Lực lượng chức năng đã thực hiện lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ, đạt tỷ lệ 68,75% số mộ đủ điều kiện. Tập đoàn Viettel đã bàn giao phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt cùng hệ thống báo cáo tiến độ chiến dịch phục vụ điều hành. Viện Pháp y Quân đội cũng tiếp nhận 192 mẫu từ địa phương, tiến hành tách chiết 72 mẫu hài cốt cùng 4 mẫu thân nhân phục vụ đối sánh ADN.
Nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới
Ban Chỉ đạo xác định tiếp tục đẩy mạnh quy tập tại các địa bàn trọng điểm, triển khai đồng bộ việc lấy mẫu hài cốt chưa rõ thông tin tại toàn bộ nghĩa trang trên cả nước. Việc tăng tốc xây dựng ngân hàng gen giữ vai trò then chốt trong công tác xác định danh tính.
Bộ Công an hiện hoàn thiện kế hoạch thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ trên quy mô toàn quốc, dự kiến triển khai từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 với số lượng khoảng 250.000 mẫu. Hoạt động hợp tác quốc tế nhằm chia sẻ di vật, kinh nghiệm kỹ thuật cùng công nghệ giám định ADN với các đối tác Mỹ, Úc, Hàn Quốc, Trung Quốc, Lào, Campuchia tiếp tục được thắt chặt.
