Bước chuyển chiến lược tại địa bàn rừng đầu nguồn
Quan Hóa là huyện miền núi cao phía Tây Bắc tỉnh Thanh Hóa. Sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, huyện gồm có 06 xã. Nơi đây sở hữu diện tích rừng và đất lâm nghiệp khổng lồ, giữ vai trò đặc dụng và phòng hộ đầu nguồn sông Mã.
Trong nhiều năm qua, sinh kế của phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số gắn liền với rừng. Sự đan xen giữa hoạt động kinh tế, tập tục canh tác cũ và các hành vi trục lợi lâm sản luôn đặt lực lượng kiểm lâm vào tình thế căng thẳng. Việc quản lý trước đây dựa trên khung pháp lý của Nghị định 35/2019/NĐ-CP và Nghị định 07/2022/NĐ-CP đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử nhưng bắt đầu bộc lộ khoảng trống trước các phương thức vi phạm ngày càng tinh vi.
Nghị định số 146/2026/NĐ-CP ngày 06/5/2026 do Chính phủ ban hành mang tính bước ngoặt, siết chặt các chế tài, cập nhật các hành vi vi phạm mới phù hợp với thực tiễn thương mại lâm sản toàn cầu và định hướng phát triển bền vững. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Hạt Kiểm lâm Quan Hóa đã ban hành Kế hoạch số 18/KH-KLQH ngày 11/6/2026. Đến ngày 17/6/2026, hội nghị tập huấn đã được triển khai.
Việc tổ chức học tập trước ngày Nghị định có hiệu lực 8 ngày giúp toàn bộ hệ thống quản lý và người dân có một "khoảng đệm" để hiểu, thay đổi nhận thức, tránh sự ngỡ ngàng khi pháp luật áp dụng vào thực tế đời sống vào ngày 25/6 sắp tới.
Xác định đối tượng tham gia và ký cam kết bắt buộc
Hội nghị tập trung vào các nhóm thành phần cụ thể bao gồm:
- Toàn thể công chức, viên chức, người lao động của Hạt. Đây là những người trực tiếp "cầm cân nảy mực", cần phải nắm vững từng điều khoản để áp dụng chính xác, tránh tình trạng sai lệch biên bản hoặc thiếu sót khi xử lý tình huống vi phạm thực tế.
- Các chủ rừng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và đặc biệt là cộng đồng dân cư được Nhà nước giao rừng, cho thuê rừng. Đây là những "tai mắt", là bức tường thành đầu tiên bảo vệ rừng nhưng lâu nay thường thiếu kiến thức pháp lý sâu sắc.
- Các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh chế biến (KDCB) lâm sản, cơ sở nuôi sinh trưởng, sinh sản động vật hoang dã (ĐVR), và cơ sở sản xuất giống cây trồng lâm nghiệp. Đây vốn là nhóm đối tượng có nguy cơ vi phạm hành chính rất cao do áp lực lợi nhuận hoặc do không cập nhật kịp thời các thủ tục về nguồn gốc lâm sản hợp pháp.
Sự hiện diện của đầy đủ các thành phần này tại hội nghị mang một thông điệp rõ ràng: Hạt Kiểm lâm Quan Hóa không xem người dân hay doanh nghiệp là "đối tượng để phạt", mà là "đối tác chiến lược" trong công cuộc bảo vệ rừng. Việc chuyển giao kiến thức thẳng thắn, minh bạch giúp các cơ sở kinh doanh tự rà soát, sửa đổi quy trình hoạt động trước khi cơ quan chức năng tiến hành hậu kiểm theo luật mới.
Nội dung "Ký cam kết thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về lâm nghiệp" là một phần bắt buộc ngay tại hội nghị. Bản cam kết là cơ sở để đánh giá mức độ tự giác của các cơ sở KDCB và các chủ rừng. Sau hội nghị này, bất kỳ hành vi vi phạm nào xảy ra do "không biết luật" đều không được chấp nhận. Điều này giúp tối ưu hóa công tác hậu kiểm, tập trung nguồn lực tinh nhuệ của kiểm lâm vào các vụ việc cố ý phá hoại hoặc buôn lậu có tổ chức.
Kỳ vọng giải quyết ba bài toán lớn
Nghị định 146/2026/NĐ-CP được xây dựng trên triết lý tăng cường tính răn đe nhưng cũng mở đường cho việc minh bạch hóa dòng luân chuyển lâm sản. Việc triển khai tốt Nghị định này thông qua đợt tập huấn ngày 17/6/2026 được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm ba bài toán lớn:
- Một là: Khi các cộng đồng dân cư được giao rừng hiểu rõ quyền lợi gắn liền với trách nhiệm hình sự và hành chính mới, họ sẽ bảo vệ rừng tích cực hơn, giảm thiểu tình trạng xâm canh, lấn chiếm đất rừng trái phép.
- Hai là: Các doanh nghiệp KDCB và cơ sở sản xuất giống cây trồng khi được hướng dẫn kỹ lưỡng sẽ tuân thủ nghiêm ngặt việc lập sổ sách, chứng minh nguồn gốc xuất xứ lâm sản hợp pháp. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các mức phạt hành chính rất nặng từ khung phạt mới, mà còn nâng cao uy tín thương hiệu lâm sản của địa phương trên thị trường nội địa.
- Ba là: Thông qua việc nghiên cứu sâu những điểm thay đổi so với Nghị định 35/2019/NĐ-CP cũ, đội ngũ công chức kiểm lâm địa bàn sẽ nâng cao kỹ năng lập hồ sơ vụ việc, giảm thiểu các sai sót tố tụng hành chính, từ đó xây dựng hình ảnh lực lượng Kiểm lâm Thanh Hóa chính quy, tinh nhuệ và hiện đại.
Sự chuẩn bị bài bản, kịp thời của Hạt Kiểm lâm Quan Hóa trong việc triển khai Nghị định số 146/2026/NĐ-CP thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm và tính chuyên nghiệp. Bằng việc chủ động đưa kiến thức pháp luật vào cuộc sống, đơn vị không chỉ góp phần bảo vệ diện tích rừng đầu nguồn mà còn tạo lập một môi trường kinh doanh lâm sản lành mạnh, minh bạch, thượng tôn pháp luật.
