Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa phê duyệt "Đề án phục hồi và tăng cường quản lý các vùng đất ngập nước quan trọng giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050". Đề án này được ban hành theo Quyết định số 3076/QĐ-BNNMT ngày 5/8/2026, thể hiện một cam kết mạnh mẽ trong việc quản lý, bảo tồn và sử dụng bền vững các hệ sinh thái đất ngập nước trên toàn quốc.
Mục tiêu chung của Đề án không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn thiên nhiên, mà còn hướng đến sự hài hòa với phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa, cảnh quan và di sản.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên của Đề án là điều tra, đánh giá và xác định một danh mục hoàn chỉnh các vùng đất ngập nước quan trọng trên phạm vi toàn quốc. Trên cơ sở đó, Đề án đặt ra những mục tiêu rất cụ thể: đến năm 2035, 100% các vùng đất ngập nước quan trọng phải được bảo tồn, sử dụng bền vững và duy trì được các tiêu chí đã xác lập.
Đối với các khu Ramsar – những vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế đã được công nhận – mục tiêu cũng là bảo tồn và sử dụng bền vững 100%, đồng thời duy trì các tiêu chí theo quy định của Công ước Ramsar. Đề án cũng nhấn mạnh việc vận hành hiệu quả mạng lưới các khu Ramsar tại Việt Nam nhằm tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và phát huy giá trị của danh hiệu này. Bên cạnh đó, Đề án cũng sẽ xác định các vùng đất ngập nước có tiềm năng để xây dựng hồ sơ và đề cử công nhận là khu Ramsar mới, góp phần mở rộng hệ thống các khu bảo tồn có giá trị quốc tế của Việt Nam.
Đề án không chỉ tập trung vào việc bảo vệ những gì đang có, mà còn đặt ra nhiệm vụ cấp bách là phục hồi các vùng đất ngập nước quan trọng đã bị suy thoái. Các cơ quan chức năng sẽ tiến hành điều tra, đánh giá mức độ suy thoái, xác định nguyên nhân và khả năng phục hồi để xây dựng một lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Quá trình phục hồi sẽ tập trung vào việc tái tạo các loài đặc trưng, loài chỉ thị, từ đó từng bước khôi phục lại cấu trúc và chức năng sinh thái đặc thù của từng vùng. Hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật sẽ được tổng kết, đánh giá để hoàn thiện và nhân rộng những mô hình thành công. Song song với đó, việc nhận diện và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tri thức bản địa và các tập quán canh tác bền vững gắn liền với các vùng đất ngập nước cũng là một nhiệm vụ quan trọng.
Để đảm bảo hiệu quả lâu dài, Đề án đặc biệt chú trọng đến việc kiểm soát các tác động tiêu cực. Các vùng đất ngập nước quan trọng sẽ được quan trắc định kỳ. Tác động từ các dự án đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh, du lịch hay khai thác tài nguyên có nguy cơ gây suy thoái, ô nhiễm sẽ được kiểm soát chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Việc kiểm soát sự xâm nhập của các loài ngoại lai xâm hại cũng là một ưu tiên hàng đầu.
Để thực hiện thành công các mục tiêu trên, Đề án đã đề ra một loạt các giải pháp đồng bộ. Trước hết là việc tiếp tục hoàn thiện các chính sách và quy định pháp luật liên quan. Công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về vai trò của các vùng đất ngập nước cũng sẽ được đẩy mạnh. Việc tăng cường năng lực cho các ban quản lý và các tổ chức được giao nhiệm vụ quản lý các khu bảo tồn. Họ sẽ được đào tạo chuyên sâu về quản lý, bảo tồn và sử dụng bền vững các hệ sinh thái này.
Đáng chú ý, Đề án thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ hiện đại, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý. Các công nghệ này sẽ được sử dụng để tăng cường giám sát, phát hiện sớm các khu vực có nguy cơ suy thoái, đồng thời phục vụ cho việc điều tra, đánh giá và phục hồi hệ sinh thái một cách hiệu quả và khoa học hơn.
Với một chiến lược toàn diện và tầm nhìn dài hạn, Đề án được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước chuyển biến mạnh mẽ, đảm bảo rằng các vùng đất ngập nước quan trọng của Việt Nam không chỉ được bảo vệ, mà còn có thể phát huy tối đa giá trị, phục vụ cho sự phát triển bền vững của đất nước.
