Chuyển đổi số và công nghệ: Chìa khóa nâng cao chuỗi giá trị nông sản
Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Bùi Thị Thơm nhấn mạnh: Phát triển nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh luôn gắn liền với định hướng chiến lược của Đảng qua các thời kỳ. Nghị quyết số 19-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ phát triển nông nghiệp, nông thôn phải dựa chắc trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, bước vào giai đoạn mới, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục đặt khoa học công nghệ vào vị trí trung tâm, là động lực và đòn bẩy đột phá để đất nước phát triển nhanh, bền vững. Đối với ngành nông nghiệp, các yếu tố này giữ vai trò then chốt trong việc thay đổi căn bản tập quán canh tác thủ công, tái cơ cấu phương thức sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và gia tăng tối đa giá trị cho nông sản Việt.
Cụ thể hóa chủ trương đó, Hội Nông dân Việt Nam xác định việc thúc đẩy ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ thường xuyên, xuyên suốt của toàn hệ thống Hội. Trải qua 6 lần tôn vinh “Nhà khoa học của Nhà nông” và 10 lần tổ chức Cuộc thi “Sáng tạo kỹ thuật Nhà nông”, chương trình đã trở thành bệ phóng thực tiễn vững chắc, thắt chặt mối liên kết giữa “4 nhà”: Nhà nước, Nhà nông, Nhà khoa học và Doanh nghiệp.
Chính mối liên kết này đã kéo gần khoảng cách từ các giảng đường, phòng thí nghiệm xuống tận bờ vùng, bờ thửa, khu chuồng trại; góp phần hiện thực hóa mục tiêu “trí thức hóa nông dân”, kiến tạo một thế hệ người làm nông nghiệp hiện đại, có tư duy kinh tế, có kiến thức công nghệ và tự tin làm chủ chuyển đổi số. Từ đó, nông dân khẳng định rõ vị thế chủ thể, trung tâm trong phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới.
Tôn vinh những trí thức trọn đời bám rễ cùng đất mẹ
Năm 2026, từ đề cử nghiêm ngặt của 25 tỉnh, thành phố và các cơ quan Trung ương, Hội đồng cấp tỉnh, bộ, ngành cùng Hội đồng thẩm định Trung ương đã lựa chọn, vinh danh 42 cá nhân xuất sắc đạt danh hiệu “Nhà khoa học của Nhà nông”.
Các cá nhân được tôn vinh thuộc 3 nhóm chủ thể rõ rệt: các trí thức, nhà khoa học có đề tài ứng dụng sâu rộng vào sản xuất; những nông dân chân lấm tay bùn nhưng có sáng chế kỹ thuật thực tế; và những cán bộ quản lý tận tụy chuyển giao, hướng dẫn kỹ thuật cho bà con.
Đáng chú ý, trong số 42 gương mặt tiêu biểu năm nay, có tới 26 người có học vị tiến sĩ đang công tác tại các viện nghiên cứu, trường đại học hàng đầu của ngành nông nghiệp và môi trường. Điểm chung của họ là những công trình nghiên cứu không nằm im trên trang giấy mà nở hoa, kết trái ngay trên đồng bãi.
Đó là GS.TS Nguyễn Văn Tuất, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật bảo vệ thực vật Việt Nam, một chuyên gia dành cả cuộc đời cho việc bảo vệ mùa màng, chủ trì và tham gia nhiều công trình khoa học lớn, đưa các tiến bộ bảo vệ thực vật vào thực tiễn, giúp nông dân giảm chi phí phân thuốc, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và đã vinh dự đón nhận nhiều phần thưởng cao quý của các Bộ, ngành và Nhà nước.
Đó là GS.TS.NGƯT Lê Văn Hòa, Giảng viên cao cấp tại Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ. Với 45 năm bền bỉ đứng trên bục giảng và lội ruộng cùng nông dân Đồng bằng sông Cửu Long, ông đã chủ trì 17 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, luôn là người tiên phong đưa các giải pháp kỹ thuật mới vào canh tác cây trồng, giúp bà con miền Tây gia tăng giá trị kinh tế trên từng héc-ta đất sản xuất.
Cùng với đó là những đóng góp bền bỉ của PGS.TS Đinh Thế Nhân, Trưởng bộ môn Kỹ thuật nuôi trồng thủy sản, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh; TS Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam; TS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Viện trưởng Viện Bảo vệ thực vật (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường); TS Đào Minh Sô, TS Trần Công Khanh (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam)... Những cống hiến thầm lặng của các nhà khoa học đã giúp diện mạo vùng nguyên liệu và các ngành hàng nông sản chủ lực của đất nước không ngừng khởi sắc.
Nông dân thời đại số: Sáng kiến từ thực tiễn sản xuất
Điều làm nên nét đặc sắc và chiều sâu của chương trình chính là sự xuất hiện trang trọng của những “nhà khoa học chân đất” - những người nông dân bằng tình yêu nghề và đòi hỏi bức thiết từ sản xuất đã tự mày mò nghiên cứu, cải tiến công cụ và quy trình kỹ thuật.
Tại buổi lễ, sáng kiến của ông Lê Lộc Quân, chủ cơ sở mật ong Quân Phát (tại thành phố Đồng Nai, tỉnh Đồng Nai) gây ấn tượng mạnh với các giải pháp cải tiến nghề nuôi ong như kỹ thuật “Mật ong tinh luyện” và “Cải tạo cầu kế nuôi ong bánh tổ”. Đặc biệt, công trình nghiên cứu thành công sản phẩm mật ong kết tinh dạng hạt thay thế đường tinh luyện của ông thể hiện tư duy nhạy bén của người sản xuất: nông sản không chỉ là nguồn lương thực đơn thuần mà còn phải mang lại giá trị cao cho sức khỏe cộng đồng.
Ở lĩnh vực chăn nuôi khép kín, nông dân Hoàng Đình Quê (phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh) được vinh danh nhờ giải pháp “Quản lý chất thải trong trang trại chăn nuôi lợn theo hướng kinh tế tuần hoàn, đem lại hiệu quả kinh tế cao”. Mô hình của ông giải quyết dứt điểm vấn đề chất thải chăn nuôi - thách thức đau đầu của ngành chăn nuôi hiện nay, vừa bảo vệ môi trường nông thôn, vừa tuần hoàn tái sử dụng tài nguyên, mang lại doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm cho gia đình.
Khơi dậy sức sáng tạo từ cơ sở
Bên cạnh lễ tôn vinh, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã tổng kết và trao giải Cuộc thi “Sáng tạo kỹ thuật nhà nông” toàn quốc lần thứ XI. Cuộc thi năm nay đón nhận 83 hồ sơ tham dự ở 3 nhóm lĩnh vực: Cơ khí và chế biến; Chăn nuôi và thủy sản; Trồng trọt, sinh học và môi trường. Qua thẩm định khắt khe, Ban Tổ chức đã trao giải cho 24 giải pháp xuất sắc nhất.
Ngôi vị Quán quân của cuộc thi toàn quốc lần thứ XI đã thuộc về tác giả Nguyễn Mạnh Hùng với giải pháp “Máy tinh lọc mật ong NH:10/70”. Là người lính, người thương binh trở về đời thường, ông Nguyễn Mạnh Hùng vẫn trọn vẹn ý chí vượt khó và tinh thần cống hiến cho xã hội. Máy tinh lọc mật ong do ông sáng chế mang kích thước nhỏ gọn, giá thành thấp, rất phù hợp với túi tiền và quy mô của các hộ gia đình nuôi ong, nhưng vẫn bảo đảm loại bỏ triệt để các tạp chất li ti và vi khuẩn, nâng tầm chất lượng mật ong nội địa.
Tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn đã trực tiếp trao giấy chứng nhận, Biểu trưng của chương trình cho các “Nhà khoa học của Nhà nông” năm 2026 và trao cúp vinh danh giải Nhất cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cùng Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Đức Phong đã trao giải thưởng cho các tác giả đạt giải tại cuộc thi.
Gửi lời chúc mừng tới các nhà khoa học và các tác giả nông dân, lãnh đạo Hội Nông dân Việt Nam khẳng định 42 nhà khoa học của nhà nông và 24 nông dân đạt giải chính là những hạt nhân ưu tú, biểu trưng cho trí tuệ, sức sáng tạo và tâm huyết với ruộng đồng. Sự tôn vinh ngày hôm nay không phải là điểm kết thúc, mà là vạch xuất phát cho những chuyến điền dã mới, những sáng tạo mới nhằm tiếp tục bồi đắp tri thức cho người nông dân, dựng xây một nền nông nghiệp Việt Nam xanh, hiện đại và tuần hoàn trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
