Hành trình hơn 15 năm tìm kiếm những sắc màu của đất
Tại ngôi làng Hirka Polonka thuộc vùng Volyn, miền tây Ukraine, niềm đam mê nông nghiệp đã giúp bà Natalia Boyarchuk tạo nên một bộ sưu tập cà chua đồ sộ. Khu vườn quy tụ hàng trăm giống cây khác biệt, phong phú từ sắc màu, hình dáng, kích thước cho đến hương vị và đặc tính sinh trưởng.
Vì không thể gieo trồng đồng loạt cả 400 giống trong cùng một mùa vụ, mỗi năm bà Boyarchuk đều đặn chọn lọc một phần trong bộ sưu tập để xuống giống. Cách làm này vừa giúp bà duy trì các giống sẵn có, vừa có không gian thử nghiệm những giống mới để đánh giá độ thích nghi với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương.
Các luống cà chua quanh nhà bà luôn khiến người xem ngỡ ngàng bởi sự phong phú hiếm thấy. Với bà Boyarchuk, việc chăm sóc cây cối vượt xa định nghĩa của hoạt động sản xuất rau màu thông thường; đó là niềm say mê bắt rễ từ thuở ấu thơ và gắn bó bền bỉ suốt cả cuộc đời.
Nuôi dưỡng đất lành để gặt hái mùa quả khỏe
Theo kinh nghiệm của người làm vườn kỳ cựu này, yếu tố cốt lõi quyết định sức sống bền bỉ và năng suất của cây trồng nằm ở chất lượng thổ nhưỡng. Để ươm dưỡng những mầm cà chua con khỏe mạnh, bà Boyarchuk sử dụng nguồn phân trùn quế (vermicompost) do chính mình sản xuất với sự trợ lực của giống trùn quế đỏ California. Lớp mùn hữu cơ sinh học giàu vi chất này vừa đóng vai trò cải tạo, làm tơi xốp cấu trúc đất, vừa cung cấp nguồn dưỡng chất an lành, cân đối cho bộ rễ cây non ngay từ giai đoạn đầu đời.
Nhờ vậy, mảnh vườn của bà hoàn toàn thoát khỏi vẻ đơn điệu, một màu của những nông trường công nghiệp vốn chỉ thuần một loại giống. Bộ sưu tập mở ra bảng màu phong phú trải dài từ đỏ, hồng, vàng truyền thống cho đến đỏ rượu vang burgundy và những quả tím đen sẫm. Hình thái quả cũng đa dạng không kém, từ tròn căng mọng, thon dài, uốn lượn hình quả ớt cho đến nhiều cấu trúc dị biệt khác.
Đặc biệt, một số giống cây tại đây cho trái với trọng lượng vô cùng ấn tượng. Điển hình trong mùa vụ năm 2026, quả cà chua lớn nhất thu hoạch từ vườn nhà bà Boyarchuk đã đạt mức cân nặng kỷ lục là 680 gram.
Tôi chỉ sưu tầm các giống thuần tự nhiên thay vì giống biến đổi gen (GMO), bởi việc gìn giữ trọn vẹn đặc tính giống nguyên bản là sứ mệnh quan trọng nhất đối với tôi.
— Natalia Boyarchuk
Giữ vị cà chua tươi nguyên vẹn giữa mùa đông tuyết trắng
Sức hút của bộ sưu tập còn đến từ những giống cây đặc biệt có thể kéo dài thời gian cho quả, giúp nguồn cung quả tươi luôn dồi dào bất chấp quy luật mùa vụ thông thường. Trước đợt sương muối đầu mùa, bà Boyarchuk chủ động hái những quả cà chua còn xanh, khéo léo xếp một lớp phẳng lên khay để đem đi lưu kho. Trong điều kiện bảo quản tự nhiên thích hợp, cà chua sẽ chín dần mà không bị thối nhũn, giữ trọn vị tươi ngon cho bữa ăn gia đình đến tận tháng Giêng năm sau.
Cách làm thuận tự nhiên này giúp gia đình bà tiếp tục thưởng thức những quả cà chua sạch tự tay vun trồng ngay giữa mùa đông giá rét, dù vụ mùa ngoài đồng đã khép lại từ nhiều tháng trước.
Sứ mệnh bảo tồn nguồn gen từ khu vườn nhỏ
Đối với người phụ nữ thường được người dân địa phương ưu ái gọi bằng cái tên “Nữ hoàng cà chua”, trồng cây chưa bao giờ là bài toán chạy theo sản lượng đơn thuần. Bộ sưu tập tâm huyết hơn một thập kỷ qua của bà chính là nỗ lực bền bỉ nhằm gìn giữ sự đa dạng nguồn gen của loài thực vật này, đồng thời duy trì nguồn hạt giống bản địa quý báu cho các thế hệ tương lai.
Song hành cùng giá trị khoa học, công việc làm vườn còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc: đây là khoảng không gian tĩnh tại giúp con người gác lại những âu lo thường nhật, tìm về sự kết nối an lành với mẹ thiên nhiên và tận hưởng niềm hạnh phúc dung dị khi chứng kiến sự sống sinh sôi từ chính đôi bàn tay lao động của mình.
