Giữa không gian tĩnh lặng của buổi chiều tại tỉnh Savanakhet từ một góc sân Trường Hữu nghị Lào - Việt, không phải tiếng ê a đọc bài thường thấy, mà là giai điệu thiết tha của một câu hò xứ Nghệ bất chợt vang lên: “Giận thì giận mà thương cũng thật nhiều...”. Giọng hát không quá mượt mà của những học trò người Lào đang cố gắng uốn lượn theo từng thanh điệu tiếng Việt, nhưng lại chứa đựng một sự chân thành đến lạ kỳ.
Đứng giữa vòng vây học trò là người đàn ông có má lúm đồng tiền cùng nụ cười hiền hậu. Các em không gọi thầy bằng học hàm, học vị, mà trìu mến gọi là “Phor” Dương (Cha Dương). Đó chính là thầy Nguyễn Đình Dương - người thầy giáo Ngữ văn quê gốc Nghệ An, người đã dành trọn những năm tháng thanh xuân rực rỡ nhất để gieo chữ trên đất triệu voi.
Dạy tiếng Việt cho người nước ngoài đã khó, dạy cho học sinh Lào - những đứa trẻ vốn quen với sự nhẹ nhàng, không dấu lại càng khó hơn. Thầy Dương vẫn nhớ mãi lần một học trò vì nhầm thanh điệu mà biến câu nói “Em yêu cô giáo” thành một nghĩa hoàn toàn khác, khiến cả lớp cười ồ còn em thì đỏ mặt hoang mang.
Khoảnh khắc ấy giúp người thầy xứ Nghệ thấu cảm một điều: Với học sinh Lào, tiếng Việt không chỉ khó ở ngữ pháp mà “nguy hiểm” nhất chính là thanh điệu... Từ sự chiêm nghiệm đó, thầy quyết định thay đổi phương pháp, không còn gò bó trong những định nghĩa đúng - sai khô khan mà bắt đầu dùng văn hóa làm “chất dẫn”.
Thầy kể về mâm cơm Việt, về lễ hội, về những câu chuyện cổ tích tương đồng giữa hai dân tộc. Thầy ví von dấu ngã, dấu hỏi như nhịp điệu của những bài hát dân ca Lào. Thầy dạy các em rằng người Việt có thể cười xòa khi các em nói sai, nhưng sẽ vô cùng cảm động khi thấy một người Lào cố gắng thốt lên hai tiếng "Việt Nam". Cứ thế, rào cản ngôn ngữ bị phá vỡ bằng chính sự bao dung và cách tiếp cận đầy chất "đời" của người thầy xứ Nghệ.
Hơn cả một giáo viên cầm phấn, thầy Dương trong mắt học trò còn là một điểm tựa. Không ít lần, thầy lặn lội đến những bản làng nghèo, kết nối những tấm lòng vàng từ quê nhà Việt Nam để mang áo ấm, thùng mì tôm hay những suất học bổng cho học sinh nghèo tại Lào.
Thầy kể, có những em học sinh cá biệt, vì cái nghèo mà định bỏ học giữa chừng. Thầy đã tìm đến tận nhà, vừa thuyết phục phụ huynh, vừa dùng sự chân thành của một người cha để giữ em lại lớp. Với thầy, mỗi em học sinh Lào tốt nghiệp, biết nói tiếng Việt, hiểu về người Việt chính là một "viên gạch" xây nên bức tường hữu nghị bền vững nhất mà không một báo cáo thành tích nào có thể đong đếm được.
Trong hành trình hơn 4 năm ấy, thầy Dương đã nhận được rất nhiều bằng khen của Bộ Giáo dục cả hai nước. Nhưng khi được hỏi về niềm tự hào lớn nhất, thầy chỉ cười hiền, nhắc về những bó rau, hộp xôi hay xâu thịt nướng mà học trò mang tặng mỗi sáng, hay cái cách người dân địa phương coi thầy như người trong nhà chứ không phải "thầy giáo Việt Nam ở nhờ".
"Nhìn lại, tôi không thấy mình làm điều gì lớn lao. Tôi chỉ thấy mình đã không rời đi khi khó khăn, không bỏ rơi học trò khi các em yếu, và chưa bao giờ coi Lào là nơi tạm bợ" - thầy Dương tâm sự.
Mỗi sớm mai, khi nắng lên trên dòng Mekong, người ta lại thấy 'Phor' Dương đứng đó, giữa những học trò Lào đang ríu rít tập nói tiếng Việt. Thầy không chỉ dạy các em một ngôn ngữ, mà đang dạy cách yêu một người hàng xóm, cách giữ gìn mối tình thủy chung Việt - Lào đã được vun đắp qua bao thế hệ.
Những mầm xanh tiếng Việt ấy rồi đây sẽ lớn lên, mang theo hơi ấm từ trái tim của người thầy xứ Nghệ đi khắp đất nước triệu voi xinh đẹp. Bởi với thầy Dương, hành trình này không chỉ là đi dạy, mà là đi học. Thầy tâm niệm rằng: Lào đã dạy thầy cách sống chậm, sống tử tế và sống có nghĩa tình. Để đến hôm nay, thầy vẫn tin rằng: được đứng lớp trên đất bạn, được góp một phần nhỏ vào tình hữu nghị Việt - Lào, chính là thành tựu lớn nhất của đời dạy học của mình.
Được biết, thầy Nguyễn Đình Dương (44 tuổi) là người con của vùng đất học Nghệ An, sinh ta trong gia đình có truyền thống làm nhà giáo khi bố và anh, chị đều là giáo viên. Tốt nghiệp THPT, anh theo học ngành Sư phạm Ngữ Văn - Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) hiện đang công tác tại Trường Hữu nghị Lào - Việt (tỉnh Savanakhet).
Với thâm niên gần 15 năm gắn bó với ngành giáo dục, trong đó có hơn 4 năm miệt mài gieo chữ trên nước bạn Lào, thầy đã trở thành cầu nối văn hóa quan trọng giữa hai dân tộc. Ghi nhận những nỗ lực bền bỉ đó, tháng 12/2025, thầy vinh dự là một trong năm giảng viên tiêu biểu nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Việt Nam. Bên cạnh đó, thầy còn sở hữu bộ sưu tập thành tích ấn tượng với hàng loạt Bằng khen, Giấy khen từ Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào và chính quyền tỉnh Savanakhet. Đối với thầy, những danh hiệu ấy là động lực, nhưng phần thưởng vô giá nhất chính là niềm tin yêu của nhân dân bản địa dành cho một người thầy Việt Nam.
