Các hoạt động khôi phục hệ sinh thái bao gồm việc hấp thụ chất dinh dưỡng dư thừa ở vùng nước ven biển, giảm thiểu hiện tượng phú dưỡng và axit hóa đại dương, đồng thời cải thiện môi trường sống cho các loài sinh vật biển. Cùng với đó, rong biển sẽ hấp thụ carbon, làm giảm độ axit của đại dương, làm chậm tốc độ biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, ở khâu cuối cùng của chuỗi giá trị rong biển, các lợi ích khác sẽ bao gồm việc tạo ra các sản phẩm từ rong biển (có khả năng phân hủy sinh học), chẳng hạn như nhựa sinh học và các sản phẩm thay thế năng lượng thấp khác (như thức ăn chăn nuôi được làm từ rong biển). Lợi ích kinh tế - xã hội bao gồm đa dạng hóa các lựa chọn sinh kế cho người dân, cải thiện thu nhập hộ gia đình và cộng đồng cư dân ven biển, tạo cơ hội tham gia bình đẳng cho phụ nữ với các hoạt động sinh kế mới (hoặc hoạt động sinh kế đã được cải thiện) theo chuỗi giá trị ngành hàng rong biển.
Có thể thấy, nuôi trồng rong biển mang lại sự bền vững về sinh kế cho cộng đồng, khôi phục các hệ sinh thái, giúp tăng cường đa dạng sinh học và tạo ra doanh thu cho các nước đang phát triển, từ đó góp phần xóa đói giảm nghèo. Theo các nhà nghiên cứu khoa học, rong biển có thể được tích hợp vào các hệ sinh thái đa tầng, giúp tăng cường khả năng phục hồi kinh tế của các cộng đồng cư dân ven biển, đồng thời mang lại lợi ích ổn định và bảo vệ môi trường bền vững.
Mục tiêu tổng thể của Dự án Rong biển “Blue Horizon” là thiết lập các chuỗi giá trị rong biển bền vững nhằm khôi phục và bảo vệ các hệ sinh thái, tạo ra lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng cư dân ven biển Việt Nam và Philippines (đặc biệt là những cộng đồng phụ thuộc vào hệ sinh thái biển để mưu sinh).
Mới đây, Trung tâm Phát triển Thủy sản Đông Nam Á (Southeast Asian Fisheries Development Center - SEAFDEC) đã ký kết Thỏa thuận Tài trợ với WWF-US. Với tư cách là Cơ quan của Quỹ Môi trường Toàn cầu (Global Environmental Facility - GEF), thực hiện Dự án “Blue Horizon: Cứu đại dương thông qua hoạt động nuôi trồng rong biển”, được gọi tắt là “Dự án Rong biển”, được tài trợ bởi GEF và được Giám đốc điều hành GEF phê duyệt vào ngày 12 tháng 7 năm 2022, bắt đầu triển khai từ ngày 1 tháng 5 năm 2024 đến ngày 31 tháng 12 năm 2028.
Nói ngắn gọn, Dự án Rong biển được tài trợ bởi Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) và được thực hiện bởi WWF-US. Dự án bao gồm 3 cơ quan thực hiện: (1) Trung tâm Phát triển Thủy sản Đông Nam Á (SEAFDEC) là cơ quan thực hiện khu vực và là đơn vị chủ trì quản lý dự án (Project Management Unit - PMU); (2) Cục Thủy sản Philippines (Bureau of Fisheries and Aquatic Resources - BFAR) và (3) Cục Thủy sản và Kiểm ngư của Việt Nam là các cơ quan thực hiện ở hai quốc gia tham gia Dự án này.
Cách tiếp cận chuỗi giá trị rong biển ở Đông Nam Á
Dự án sẽ xây dựng các kế hoạch, công cụ và chương trình đào tạo để tạo môi trường thuận lợi hỗ trợ khu vực nuôi trồng rong biển; trong đó có việc xây dựng bản hướng dẫn chi tiết các hoạt động nuôi trồng rong biển tại các khu vực (được Hội đồng quản trị SEAFDEC thông qua), các nguyên tắc nuôi trồng rong biển được điều chỉnh cho phù hợp với từng khu vực và bao gồm các bước triển khai, bảo vệ môi trường và người tiêu dùng (được điều chỉnh từ hướng dẫn toàn cầu của Liên minh Rong biển An toàn - the Safe Seaweed Coalition), các chương trình đào tạo và bồi dưỡng nâng cao năng lực xây dựng kế hoạch và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế. Với cách tiếp cận theo khu vực như vậy, Dự án Rong biển “Blue Horizon” sẽ hỗ trợ năng lực cho Việt Nam và Philippines trong việc hiện đại hóa và đóng góp mạnh mẽ vào chuỗi giá trị rong biển toàn cầu.
Tạo môi trường thuận lợi để nuôi trồng rong biển tại Việt Nam và Philippines
Cụ thể, Dự án sẽ tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nuôi trồng rong biển ở cấp quốc gia. Theo đó, một khung quản trị sẽ được hình thành, gồm các chính sách, quy định và hướng dẫn kỹ thuật. Đồng thời, Dự án sẽ hỗ trợ các quy trình xác định khu vực phù hợp cho việc mở rộng hoạt động nuôi trồng rong biển, từ đó, xây dựng và vận hành các kế hoạch quản lý cụ thể cho từng khu vực, kèm theo các kế hoạch và cơ chế phối hợp ở các cấp: quốc gia, khu vực, toàn cầu.
Chuỗi giá trị rong biển: Sản xuất, chế biến và tiếp thị
Dự án yêu cầu triển khai làm việc với các nhà sản xuất (được tổ chức với quy mô của các hội, hiệp hội, hợp tác xã) để thí điểm các vùng nuôi trồng rong biển ở các khu vực xa hơn các địa điểm hiện tại (như ngoài khơi hoặc ven biển) nhằm chứng minh tính khả thi của việc sản xuất rong biển trong các môi trường mới này.
Quản lý, giám sát, đánh giá, tạo điều kiện chia sẻ thông tin và học tập lẫn nhau
Điều này bao gồm việc chia sẻ kiến thức và quản lý, giám sát, đánh giá. Các hoạt động sẽ được truyền đạt thông qua nhiều kênh. Theo cách này, Dự án Rong biển “Blue Horizon” sẽ tận dụng cơ hội mở rộng các hoạt động hiện có trong ngành công nghiệp rong biển tại Philippines và Việt Nam; thúc đẩy quyền lợi của người nuôi trồng rong biển và cộng đồng cư dân ven biển, đồng thời phát triển thị trường rong biển toàn cầu một cách bền vững, có trách nhiệm.
