Cụ thể, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản (NLTS) duy trì đà tăng liên tục qua các tháng; 5 tháng đầu năm ước đạt 30,69 tỷ USD, tăng 9,2%; nhập khẩu 22,28 tỷ USD, tăng 12,6%, xuất siêu 8,41 tỷ USD tăng 1,1%. Trong đó, nông sản 16,38 tỷ USD, tăng 6,1%; lâm sản 7,65 tỷ USD, tăng 4,5%; thủy sản 4,65 tỷ USD, tăng 10,6%; sản phẩm chăn nuôi 308 triệu USD, tăng 43,2%; đầu vào sản xuất 1,7 tỷ USD, tăng 83%; muối 6,7 triệu USD tăng 45,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Xuất khẩu sang các thị trường tiếp tục tăng trưởng tốt, nổi bật thị trường Trung Quốc 5 tháng đầu năm 2026 chiếm thị phần 20,5% xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam (tăng 28,4%), Hoa Kỳ (18,5%, giảm 3,6%), EU (11,8%, tăng 4,2%) và Nhật Bản (6,8%, tăng 3,5%)…
Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, mặc dù kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, giá năng lượng và vật tư đầu vào tăng cao, song 5 tháng đầu năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, cân đối cung cầu. Các chỉ tiêu tăng trưởng cơ bản bám sát kịch bản đề ra, tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 3,7% đến 4% cả năm.
Việc tái cơ cấu ngành theo hướng xanh, sinh thái và bền vững sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, gắn với nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và an toàn thực phẩm. Chiến lược mở rộng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại và phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng là giải pháp quan trọng.
Mức xuất siêu 8,41 tỷ USD cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu nông sản. Đây là kết quả của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng thị trường xuất khẩu. Trong những năm gần đây, nông nghiệp Việt Nam đã chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Nhiều mặt hàng nông sản chủ lực tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Gạo là một trong những điểm sáng nổi bật. Chất lượng gạo Việt Nam ngày càng được nâng cao, nhiều giống gạo thơm, gạo đặc sản đã chinh phục được những thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Giá gạo xuất khẩu duy trì ở mức cao giúp tăng đáng kể giá trị kim ngạch, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.
Bên cạnh đó, rau quả tiếp tục tạo nên những dấu ấn ấn tượng. Nhiều loại trái cây như sầu riêng, thanh long, xoài, chuối, mít và chôm chôm được xuất khẩu với khối lượng lớn sang các thị trường quốc tế. Đặc biệt, sầu riêng đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng tỷ USD nhờ việc mở rộng thị trường và đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành rau quả cho thấy tiềm năng rất lớn của nông sản nhiệt đới Việt Nam.
Ngành thủy sản dù gặp một số khó khăn do nhu cầu tiêu dùng giảm tại nhiều thị trường lớn nhưng vẫn duy trì được vị thế quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu. Thủy sản tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng của ngành nông nghiệp khi tổng sản lượng 5 tháng đầu năm đạt gần 4 triệu tấn, tăng 3,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, cá tra và tôm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ giá nguyên liệu ổn định và nhu cầu nhập khẩu phục hồi tại nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, EU, ASEAN và Trung Đông.
Sản lượng cá tra tháng 5/2026 đạt hơn 153 nghìn tấn, tăng 5,9%; sản lượng tôm thẻ chân trắng đạt khoảng 88 nghìn tấn, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2025. Dư địa tăng trưởng xuất khẩu thủy sản vẫn còn lớn khi thị trường quốc tế đang từng bước phục hồi và nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tiếp tục gia tăng.
Kết quả xuất siêu 8,41 tỷ USD còn phản ánh hiệu quả của việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Nếu trước đây nông sản Việt Nam phụ thuộc nhiều vào một số thị trường truyền thống thì hiện nay đã mở rộng sang nhiều khu vực khác nhau. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, UKVFTA và RCEP đã tạo điều kiện thuận lợi để nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn với mức thuế ưu đãi. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng quy mô xuất khẩu.
Một yếu tố quan trọng khác góp phần tạo nên thành công là sự phát triển của khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. Nhiều địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, hệ thống tưới tiết kiệm nước, nhà kính, nhà màng và các giải pháp số hóa trong quản lý sản xuất. Việc áp dụng công nghệ không chỉ nâng cao năng suất mà còn giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nhập khẩu.
Mặt khác, công tác xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và cấp mã số vùng trồng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều sản phẩm nông nghiệp được sản xuất theo quy trình tiêu chuẩn, có khả năng truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Đây là yêu cầu ngày càng quan trọng trong thương mại quốc tế, đặc biệt đối với các thị trường phát triển. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị cũng giúp nâng cao thu nhập cho nông dân và giảm thiểu rủi ro trong tiêu thụ sản phẩm.
Thành công của ngành nông nghiệp còn thể hiện vai trò điều hành linh hoạt của các cơ quan quản lý nhà nước. Các hoạt động xúc tiến thương mại, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, đàm phán mở cửa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp đã được triển khai hiệu quả. Nhiều mặt hàng nông sản mới được cấp phép xuất khẩu chính ngạch, tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành.
Có thể nói, thành tựu xuất siêu này của ngành nông nghiệp trong 5 tháng đầu năm góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế, ổn định cán cân thương mại và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hiện nay, toàn ngành đang đối mặt với áp lực lớn từ biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất tăng cao và cạnh tranh thị trường gay gắt. Do đó, việc đẩy mạnh “xanh hóa”, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến chế biến nhằm tạo lợi thế cạnh tranh, giữ vững đà tăng trưởng là vô cùng quan trọng.
