Một bên là công việc kinh doanh ổn định nơi phố thị, một bên là những đồng cỏ bạc màu trên cao nguyên quê nhà, anh Trịnh Hiển Bình đã không ngần ngại chọn vế thứ hai.
Trong suốt 15 năm, anh đã xây dựng một vườn thực vật núi cao rộng hơn 200 ha tại huyện Sắc Đạt, châu tự trị Cam Tư, tỉnh Tứ Xuyên. Không chỉ vậy, anh còn phát triển thành công các mô hình kinh tế từ những loài cây vừa có giá trị sinh thái, vừa có giá trị thương mại như hẹ dại, đại hoàng và liễu lan. Anh thậm chí còn dùng nghệ thuật vẽ tranh Thangka truyền thống để lưu giữ lại vẻ đẹp và câu chuyện sinh trưởng của các loài thực vật nơi đây.
Từ thương trường về với đất mẹ
Là một người con của Cam Tư, từ nhỏ anh Trịnh Hiển Bình đã thường theo gia đình vào núi đào đông trùng hạ thảo, làm quen với các loại thảo dược. Những loài thực vật cao nguyên gần gũi sớm đã gieo vào lòng anh một tình yêu sâu sắc với tự nhiên.
Sau khi tốt nghiệp, anh đến Quảng Đông lập nghiệp và gặt hái được nhiều thành công trong ngành xuất nhập khẩu, có một cuộc sống sung túc. Thế nhưng, trong một lần trở về quê, cảnh tượng những đồng cỏ bị thoái hóa, thảm thực vật bị tàn phá đã khiến anh day dứt. "Lúc đó, người nhà đều can ngăn, cho rằng không nên lãng phí tiền bạc và công sức vào một việc không rõ tương lai", anh nhớ lại. Nhưng anh đã quyết tâm. Hình ảnh những ngọn đồi rực rỡ hoa của tuổi thơ cứ luẩn quẩn trong đầu, và ý nghĩ bảo vệ cây cỏ quê hương không thể nào dập tắt được nữa.
Năm 2012, anh Trịnh Hiển Bình chính thức trở về, bắt đầu một hành trình dài để bảo vệ thảm thực vật cao nguyên và phát triển các ngành kinh tế sinh thái đặc trưng của địa phương.
Khi đất hoang nở hoa
Trong hơn một thập kỷ sau đó, để thu thập các nguồn gen thực vật quý hiếm, dấu chân của anh đã đi khắp các ngọn núi sâu và vùng đất ngập nước của Cam Tư. Anh kể lại chuyến đi đáng nhớ nhất là khi một mình đi bộ 19 ngày trong vùng đất ngập nước Cống Mã. Ăn gió nằm sương, ngày đêm bôn ba, nhiều lần chạm trán với gấu nâu và chó sói, nhưng anh chưa bao giờ lùi bước.
Anh hiểu rằng, "chỉ bảo vệ đơn thuần thì không thể bền vững. Chỉ khi bảo tồn và phát triển song hành, chúng ta mới có thể phục hồi sinh thái cao nguyên một cách bền vững". Đối mặt với vấn đề đất bị nhiễm mặn và sa mạc hóa, anh đã nhắm đến cây hẹ dại, một loài có sức sống cực kỳ mãnh liệt.
Hẹ dại chịu được lạnh, hạn, mặn, lại dễ chăm sóc. Nó vừa là một loại thực phẩm chất lượng, vừa là một loài cây tiên phong tuyệt vời trong việc phục hồi sinh thái. Dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia, anh đã mạnh dạn tiến hành các thí nghiệm. Sau nhiều năm nỗ lực, hẹ dại đã phát triển xanh tốt trên những vùng đất bạc màu, trải ra như một tấm thảm xanh và cải thiện hiệu quả hệ sinh thái đất.
Mười mấy năm cày cấy cuối cùng cũng đã đơm hoa kết trái. Không chỉ hẹ dại bán không đủ hàng, mà cây liễu lan và hơn 1.200 hecta đại hoàng cũng cho năng suất cao.
Đặc biệt, Vườn thực vật núi cao Sắc Đạt mà anh bắt đầu xây dựng từ năm 2022 đã chính thức mở cửa. Để thích ứng với lớp đất mỏng và nghèo dinh dưỡng của cao nguyên, anh và đội ngũ 6 người của mình đã tự tay sàng đất để cải tạo. Sau nhiều năm tháng dày công, họ đã làm cho hơn một trăm loài hoa quý hiếm của cao nguyên như anh túc xanh, tuyết liên... nở rộ tại đây. Hiện nay, khu vườn này không chỉ là một cơ sở bảo tồn mà còn là một nền tảng giáo dục về tự nhiên có ảnh hưởng lớn tại địa phương.
Gieo mầm xanh cho tương lai
Khi công cuộc bảo vệ sinh thái đã bước đầu có kết quả, hành trình của anh lại mở ra một chương mới. Năm 2014, anh nảy ra ý tưởng kết hợp vẻ đẹp của thực vật với nghệ thuật vẽ tranh Thangka truyền thống. "Việc trồng và nhân giống là sự bảo vệ có thể nhìn thấy được, nhưng việc kế thừa văn hóa còn có thể làm cho ý thức yêu hoa, bảo vệ núi rừng bén rễ sâu trong lòng người và lưu truyền mãi mãi", anh nói.
Đến nay, anh đã hoàn thành 1.369 bức tranh Thangka về các loài hoa dại trên cao nguyên. Để tạo ra những tác phẩm đỉnh cao, anh đã tìm đến các họa sĩ dày dạn kinh nghiệm, nhập khẩu vải vẽ chuyên dụng và tuân theo các quy trình cổ xưa hàng nghìn năm. Các bức tranh được làm từ những vật liệu quý như vàng, ngọc lam, trân châu, có thể giữ được màu sắc rực rỡ hàng trăm năm.
Hơn 400 tác phẩm của anh đã được trưng bày tại Bảo tàng Sắc Đạt. Anh cũng thường xuyên tổ chức cho các em học sinh tiểu học đến tham quan miễn phí, để gieo những hạt mầm bảo vệ sinh thái vào lòng trẻ thơ.
Nhìn về tương lai, anh đã có một kế hoạch rõ ràng. Anh muốn thúc đẩy dự án đưa hoa cao nguyên xuống núi, để những loài hoa đẹp độc đáo của vùng đất tuyết có thể khoe sắc ở những vùng đồng bằng, và để nguồn tài nguyên của cao nguyên có thể mang lại lợi ích cho một vùng đất rộng lớn hơn. Anh chia sẻ, hơn mười năm bám trụ ở cao nguyên tuy không mang lại cho anh của cải vật chất khổng lồ, nhưng lại mang đến sự bình yên trong tâm hồn khi thấy núi sông được phủ xanh. Việc cải tạo sinh thái cao nguyên là sự nghiệp cả đời của anh. Con đường phía trước còn dài, và bước chân anh sẽ không ngừng nghỉ.
