Nền tảng từ những dải đất quý giá nhất hành tinh
Lớp đất đen trù phú trải dài trên quy mô 79 triệu héc-ta là điều kiện thuận lợi làm nên sức sống mãnh liệt cùng vị thế dẫn đầu cho ngành trồng trọt nước Nga. Đáng chú ý, gần một phần tư lượng đất đen màu mỡ của toàn thế giới nằm tại đây. Lớp đất này rất dày, nhiều mùn và đầy đủ dưỡng chất tự nhiên, giúp cây trồng lớn mạnh, đạt năng suất cao mà không cần dùng quá nhiều phân bón hóa học.
Các vùng sản xuất được chia ra rất rõ ràng để tận dụng tốt đặc điểm từng nơi. Khu vực Đất Đen Trung tâm gồm các vùng như Belgorod hay Voronezh là nơi trù phú nhất, chuyên trồng các loại hạt và chăn nuôi gia súc. Vùng ven sông Volga lại có lợi thế về nguồn nước tưới, đóng góp gần một phần ba tổng lượng ngũ cốc cho cả nước. Trong khi đó, dải thảo nguyên phía Nam cùng vùng Siberia với quỹ đất rộng và giá rẻ giữ vai trò là nơi dự phòng để tăng thêm sản lượng lúa mì cùng các loại cây lấy dầu. Sự phân bố khéo léo này giúp nước Nga xây dựng được những vành đai nông nghiệp riêng biệt, chiều lòng được cả nhu cầu trong nước lẫn khách hàng quốc tế.
Sức mạnh từ máy móc cùng công nghệ số hóa đồng ruộng
Lộ trình làm mới ngành nông nghiệp tại Nga đang diễn ra rất nhanh nhờ sự kết hợp giữa các nhóm chính sách thúc đẩy cùng việc đưa công nghệ số vào thực tế. Giới hữu trách thực hiện kế hoạch phát triển máy móc nông nghiệp đến năm 2030 với mục tiêu đưa thiết bị hiện đại vào mọi khâu làm việc. Thực tế cho thấy tỷ lệ máy móc hóa tại các vùng trọng điểm đạt mức rất cao. Việc này giúp các trang trại lớn làm chủ hoàn toàn các công đoạn từ lúc gieo hạt, tưới nước cho đến lúc gặt hái và sấy khô.
Sức cạnh tranh của nông sản còn đến từ việc áp dụng kỹ thuật canh tác chính xác. Sự xuất hiện của thiết bị bay không người lái, hệ thống theo dõi qua vệ tinh cùng các bộ cảm biến đo độ ẩm thông minh giúp nhà nông biết chính xác lượng phân bón cần dùng hoặc cách diệt trừ sâu bệnh khoa học. Cùng với đó, các đơn vị nghiên cứu giống cây trong nước tập trung tìm ra những dòng cây chịu được cái lạnh giá, chống chọi bệnh tốt, hợp với thời tiết vùng cao. Dẫu vậy, trình độ kỹ thuật hiện vẫn có sự cách biệt lớn. Các công ty nông nghiệp khổng lồ có đủ máy móc tối tân, nhưng nhóm trang trại nhỏ ở vùng xa vẫn phải dùng những thiết bị cũ kỹ, lạc hậu.
Sản lượng khổng lồ khẳng định khả năng cung ứng cho thế giới
Nhờ ưu thế về đất đai cùng máy móc đời mới, khả năng sản xuất của nước Nga luôn giữ ở mức cao. Số liệu thống kê năm 2025 xác nhận lượng lúa mì thu hoạch đạt khoảng 85 triệu tấn, giúp Nga giữ chắc vị trí đứng đầu về bán lúa mì ra thế giới. Nguồn ngũ cốc dồi dào không chỉ nuôi đủ 140 triệu dân trong nước mà còn giúp điều phối việc mua bán trên thị trường quốc tế.
Các loại cây kinh tế khác cũng đạt được những con số ấn tượng. Lượng cây lấy dầu năm 2024 đạt 28 triệu tấn. Trong đó, hạt đậu nành và cải dầu đều lập nên những kỷ lục mới về số lượng. Ngành chăn nuôi cùng sản xuất sữa cũng không còn phải chờ đợi hàng nhập khẩu vì đã tự làm chủ được nguồn thịt và các thức uống từ sữa.
Khả năng đứng vững trước các biến động giúp nước Nga trở thành mắt xích chắc chắn nhất trong chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu, ngay cả khi thời tiết ở một vài nơi không thuận lợi.
Cơ cấu sản phẩm cùng chiến lược làm mới danh mục nông sản
Hệ thống trồng trọt của nước Nga lấy các loại hạt làm hạt nhân, kết hợp thêm các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Lúa mì mùa đông cùng lúa mì mùa xuân là lựa chọn chính vì chịu lạnh giỏi, hạt cứng đạt chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, hoa hướng dương trở thành loại cây đặc trưng giúp Nga dẫn đầu thế giới về việc làm ra và bán dầu ăn.
Tuy nhiên, cách phân bổ ngành nghề vẫn có những điểm chưa thật cân đối. Trong khi ngũ cốc và cây lấy dầu chiếm phần lớn diện tích, các nhóm sản phẩm có lời cao như rau củ và trái cây chỉ chiếm khoảng 15% diện tích trồng. Thực tế này khiến người dân trong nước vẫn phải mua rau quả từ nước ngoài đối với một số nhóm hàng riêng biệt. Những người làm chính sách đang tìm cách thay đổi cơ cấu này để có được một danh mục nông sản đầy đủ, đa dạng hơn.
Mở rộng mạng lưới mua bán nông sản ra khắp địa cầu
Việc bán hàng ra nước ngoài giữ vai trò xương sống trong kinh tế nông nghiệp Nga. Số tiền thu về từ bán nông sản tăng đều trong suốt năm năm qua, vượt qua mốc 20 tỷ đô la Mỹ vào năm 2024. Với việc nắm trong tay hơn 20% lượng lúa mì bán ra trên toàn thế giới, Nga hiện là bên có tiếng nói quan trọng trong việc quyết định giá cả trên các sàn giao dịch quốc tế.
Thị trường mua bán đang có sự thay đổi mạnh mẽ. Thay vì chỉ tập trung vào các khách hàng cũ ở Trung Đông hay Bắc Phi, nước Nga đang vươn rộng sang khu vực Châu Á cùng Mỹ Latinh. Đặc biệt, lượng nông sản bán sang Trung Quốc tăng vọt, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ trong việc làm ăn giữa hai bên. Giá thành rẻ nhờ sản xuất số lượng lớn giúp nông sản Nga có sức hút mạnh mẽ tại các thị trường tầm trung trên khắp thế giới.
Những nút thắt cản trở đà đi lên bền vững
Dù có tiềm năng cực lớn, con đường nâng cao chất lượng của nông nghiệp Nga vẫn gặp không ít vướng mắc. Thời tiết giá buốt tại các vùng phía Bắc khiến thời gian trồng trọt bị rút ngắn, phần lớn mỗi năm chỉ làm được một vụ. Số liệu tại vùng Rostov năm 2024 cho thấy nắng hạn có thể khiến sản lượng sụt mất 28%, gây khó khăn cho việc giữ ổn định nguồn cung.
Hệ thống kho bãi và vận chuyển cũng là một trở ngại lớn. Đường sá cùng các kho lạnh tại vùng Siberia hay vùng Viễn Đông vẫn chưa theo kịp sức sản xuất, làm cho nông sản dễ bị hư hỏng và khiến tiền vận chuyển tăng cao. Việc lớp thanh niên và những người giỏi không còn mặn mà với đồng ruộng đã để lại khoảng trống lớn về nhân lực. Những vùng quê xa xôi theo đó cũng trở nên trầm lắng, không còn duy trì được không khí lao động sôi nổi như xưa. Giữa những biến động chung, việc mua các loại giống tốt cùng máy móc thông minh từ các nước phương Tây bị hạn chế, buộc ngành nông nghiệp phải tự tìm ra các giải pháp thay thế ngay lập tức.
Nông nghiệp Nga hiện đứng trước cơ hội lớn để thay đổi từ một "kho lương số lượng" thành một "cường quốc nông sản chất lượng". Việc làm chủ quy trình từ khâu gieo trồng đến khi ra thành phẩm chế biến sâu giúp nước Nga khẳng định vị thế điểm tựa vững chắc cho nguồn lương thực toàn cầu trong những thập kỷ tới.
(Theo dữ liệu phân tích từ chuyên trang Nông nghiệp Nga)
