Tập trung hỗ trợ vào những khâu còn thiếu động lực đầu tư
Theo báo cáo của Bộ Tài chính – cơ quan chủ trì soạn thảo, trên cơ sở rà soát, cập nhật các chủ trương, đường lối mới của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và ý kiến tham gia của Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính đã rà soát các cơ chế, chính sách hỗ trợ trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn nhằm bảo đảm đồng bộ, tránh trùng lặp, chồng chéo.
Nội dung hỗ trợ doanh nghiệp trong dự thảo Nghị định tập trung vào một số lĩnh vực trọng tâm cần thu hút đầu tư, có dư địa phát triển, gồm: đầu tư phát triển thủy sản; chăn nuôi quy mô tương đối lớn; cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm; chế biến, bảo quản nông sản; và hỗ trợ hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến, bảo quản nông sản.
Về một số nội dung đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, giải trình ý kiến của Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo hướng: Bỏ quy định về nguyên tắc ưu tiên hỗ trợ loại dự án, loại hình doanh nghiệp, giao địa phương chủ động ban hành; bổ sung mức trần 10 tỷ đồng/dự án đối với hỗ trợ hình thành vùng nguyên liệu; bỏ quy định hỗ trợ đầu tư nghiên cứu, chế tạo, chuyển giao, sản xuất máy, thiết bị nông nghiệp; giảm tổng mức đầu tư của dự án chế biến, bảo quản nông sản từ 60 tỷ đồng xuống 45 tỷ đồng để được hưởng chính sách hỗ trợ, khuyến khích.
Dự thảo Nghị định cũng bãi bỏ một số nội dung hỗ trợ đã được quy định tại các cơ chế, chính sách khác (như hỗ trợ cảng cá; nghiên cứu, chế tạo máy, thiết bị phục vụ nông nghiệp...).
Giải trình thêm tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết, thời gian qua, Nghị định số 57/2018/NĐ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn đã được triển khai; tuy nhiên, hiệu quả khuyến khích đầu tư vẫn còn hạn chế.
Việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn không chỉ dựa vào một nghị định khuyến khích về tài chính mà cần có hệ sinh thái các nghị định, đặc biệt là các nghị định chuyên ngành hướng dẫn các luật trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, đất đai.
Từ đó, dự thảo Nghị định được xây dựng theo các quan điểm xuyên suốt: Không thiết kế lại toàn bộ hệ thống chính sách nông nghiệp, mà kế thừa có chọn lọc, bổ sung để tránh trùng lặp với các luật và nghị định chuyên ngành; trong điều kiện nguồn lực có hạn, chỉ tập trung hỗ trợ vào những khâu còn thiếu động lực đầu tư của khu vực doanh nghiệp, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, có trần, không dàn trải và đúng đối tượng; thực hiện thống nhất theo pháp luật đầu tư công, không thiết kế quy trình riêng, bảo đảm kỷ luật tài khóa và thuận lợi trong triển khai.
Nghị định được thiết kế theo 3 nguyên tắc: Hỗ trợ tối đa 30% chi phí đầu tư; quy định mức trần theo từng dự án; gắn với điều kiện, tiêu chuẩn quy mô để tránh dàn trải.
Tại cuộc họp, ý kiến các bộ, ngành tập trung phân tích, làm rõ phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị định. Các chính sách hỗ trợ then chốt về tín dụng, đất đai, khoa học – công nghệ phải bảo đảm cơ chế đủ mạnh, đặc thù, khả thi cho doanh nghiệp khi triển khai dự án. Đồng thời, các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, liên kết chính sách, tránh chồng chéo hoặc phân tán giữa các văn bản. Bộ Tài chính cũng cần làm rõ việc kế thừa, tích hợp các chính sách của Nghị định 57, gắn với khả năng cân đối nguồn lực và điều kiện thực tiễn.
Cơ chế linh hoạt, thủ tục đơn giản, đúng thời điểm
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm và thời gian qua đã đạt nhiều kết quả nhờ các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ. Tuy nhiên, khi xây dựng nghị định mới, các bộ, ngành cần rà soát, đánh giá kỹ các tồn tại, nguyên nhân; làm rõ những chính sách không còn phù hợp trong Nghị định 57, tránh tình trạng ban hành nghị định mới nhưng vẫn chung chung, thiếu điều kiện thực thi, thiếu nguồn lực.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát toàn diện Nghị định 57, cũng như hệ thống cơ chế, chính sách hiện hành trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn từ các nghị quyết, luật, nghị định để cập nhật, tích hợp. Những nội dung đã được quy định đầy đủ thì không đưa vào Nghị định; những nội dung mới, nổi trội nhưng chưa được cụ thể hóa thì nghiên cứu bổ sung để tổ chức thực hiện.
Trên cơ sở rà soát, cơ quan soạn thảo phải xác định rõ phạm vi điều chỉnh của nghị định mới, có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn Nghị định 57, tùy thuộc mức độ bao phủ của các văn bản hiện hành. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm chính trong việc rà soát, đề xuất, bảo đảm cơ chế, chính sách trong nghị định mới phải cụ thể, khả thi, sát thực tiễn.
Phó Thủ tướng lưu ý, nghị định mới cần kế thừa các chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả của Nghị định 57, như hỗ trợ lãi suất vay; đồng thời cân nhắc nguồn lực thực hiện, thời điểm hỗ trợ và thủ tục tiếp cận. Chính sách cần hỗ trợ đúng thời điểm doanh nghiệp cần; thủ tục phải đơn giản, tránh tình trạng hoàn thành dự án mới được hỗ trợ gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Đồng thời, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ linh hoạt hơn, có thể giải ngân theo tiến độ, theo khối lượng công việc, trên cơ sở tin tưởng doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát. Các quy định về thủ tục, điều kiện tiếp cận, năng lực tài chính phải rõ ràng, khả thi, phù hợp thực tiễn.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đặc biệt lưu ý các quy định chuyển tiếp, bảo đảm tính liên tục của chính sách, nhất là với những nội dung không còn quy định trong nghị định mới nhưng đã được điều chỉnh ở văn bản khác; đồng thời đánh giá đầy đủ nguồn lực ngân sách khi áp dụng mức hỗ trợ, bảo đảm khả thi.
Bên cạnh đó, dự thảo nghị định cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng bao quát hơn; trong đó lưu ý các lĩnh vực như phát triển nông thôn, môi trường, xử lý chất thải, hạ tầng, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, cũng như phát triển vùng nguyên liệu gắn với đất đai và khoa học công nghệ.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc xây dựng nghị định mới phải đồng bộ với các chính sách hiện hành, tạo thành hệ thống chính sách thống nhất; những chính sách tốt hơn phải cho phép doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng. Đồng thời, cần rút kinh nghiệm từ thực tiễn, tránh ban hành chính sách hình thức, thiếu hiệu quả, gây vướng mắc khi triển khai.
