Kết nối khoa học và hành động vì một tương lai bền vững
Ngày Nước thế giới 22/3/2026 do Liên hợp quốc phát động với chủ đề “Water and Gender” - “Nước và Bình đẳng giới”, nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa nước, vệ sinh an toàn và bình đẳng giới trong nỗ lực thúc đẩy phát triển bền vững và bảo đảm quyền con người. Chủ đề năm nay cũng kêu gọi tăng cường tiếng nói, vai trò lãnh đạo và quyền tham gia ra quyết định của phụ nữ trong quản trị tài nguyên nước; qua đó, đẩy nhanh tiến độ hướng tới Mục tiêu Phát triển Bền vững số 6 (nước sạch và vệ sinh cho tất cả mọi người), mang lại lợi ích lâu dài cho toàn xã hội.
Song song với đó, Ngày Khí tượng thế giới 23/3/2026 được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) phát động với chủ đề “Observing Today, Protecting Tomorrow” – “Quan trắc hôm nay, Bảo vệ ngày mai”. Ngày Khí tượng thế giới 23/3/2026 khẳng định vai trò then chốt của dữ liệu quan trắc khí tượng, thủy văn và môi trường trong việc bảo vệ tài sản, tính mạng người dân và hệ sinh thái trước các rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đề cao việc hiện đại hóa mạng lưới quan trắc từ thông tin vệ tinh, phao biển đến các trạm khí tượng thủy văn vùng sâu, vùng xa, coi đây là nguồn dữ liệu quan trọng cho kỷ nguyên chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tối ưu hóa các quyết định ứng phó thiên tai. Trong bối cảnh áp lực từ biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thông điệp năm nay cũng đặc biệt hướng tới việc thúc đẩy sự kết nối giữa khoa học và hành động thực tiễn trong cộng đồng và đặc biệt là giới trẻ để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong hệ thống cảnh báo sớm toàn cầu.
Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và bảo đảm an ninh nguồn nước
Hưởng ứng các sự kiện quan trọng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản số 2171/BNNMT-BAO gửi các Bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương; UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các Đại sứ quán và tổ chức quốc tế tại Việt Nam về việc hướng dẫn tổ chức các hoạt động thiết thực, hiệu quả, phù hợp với chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới và Ngày Nước thế giới năm 2026. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các hoạt động hưởng ứng như Lễ phát động, tọa đàm, hội nghị chuyên đề, hội thảo khoa học phối hợp với các cơ quan chuyên môn, tổ chức các cuộc thi triển lãm tranh, ảnh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo AI; tuyên truyền, kêu gọi toàn xã hội nâng cao nhận thức và hành động bảo vệ tài nguyên nước, khai thác sử dụng thông tin dự báo, cảnh báo sớm, kịp thời với độ tin cậy cao. Công tác tuyên truyền chú trọng về thực hiện lối sống xanh, lành mạnh, nâng cao ý thức trách nhiệm người dân, cộng đồng trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia, hoàn thiện chiến lược, quy hoạch quản lý tài nguyên nước phù hợp với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng mô hình số. Các đơn vị cũng cần triển khai phục hồi sông cạn kiệt, ô nhiễm; điều chỉnh quy trình vận hành linh hoạt, hài hòa giữa phòng chống thiên tai, cấp nước và bảo vệ môi trường.
Đối với lĩnh vực khí tượng thủy văn, Bộ yêu cầu tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án “Hiện đại hóa ngành khí tượng thủy văn đến năm 2025 và thời kỳ 2026 – 2030”, gắn với thực hiện Quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Song song với đó, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, dự báo và cảnh báo kịp thời các hiện tượng khí tượng nguy hiểm; nâng cao chất lượng dự báo mưa lớn, bão, lũ; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các hệ thống dự báo và cảnh báo sớm, phục vụ hiệu quả công tác phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.
Cảnh báo về khủng hoảng khí hậu và mục tiêu “Cảnh báo sớm cho tất cả”
Nhân Ngày Khí tượng Thế giới 2026, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã phát đi cảnh báo mạnh mẽ về tình trạng khủng hoảng khí hậu toàn cầu. Ông nhấn mạnh các hiện tượng thời tiết cực đoan đang gia tăng nhanh chóng, kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hệ thống quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm. Chủ đề của Ngày Khí tượng Thế giới năm nay được xem như lời kêu gọi hành động đối với cộng đồng quốc tế.
Ngoài ra, Liên hợp quốc kêu gọi đẩy nhanh sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả”, hướng tới mục tiêu đến năm 2027 mọi người dân đều được bảo vệ trước thiên tai. Các chuyên gia nhận định, đầu tư vào hệ thống quan trắc không chỉ giảm thiểu thiệt hại mà còn góp phần củng cố an ninh, tăng khả năng chống chịu và thúc đẩy phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành và địa phương cần kịp thời biểu dương, khen thưởng những tổ chức, cá nhân có đóng góp hiệu quả trong ứng dụng công nghệ bảo vệ tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu.
