Lắng nghe doanh nghiệp
Ngày 08/5/2026, thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT) đã chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng các địa phương, hiệp hội ngành hàng tổ chức “Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”. Theo đó, hội nghị tập trung phân tích khó khăn trong sản xuất, chế biến, logistics và xuất khẩu; đồng thời đề xuất giải pháp tháo gỡ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.
Hội nghị có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng và lãnh đạo các Bộ, ngành liên quan, lãnh đạo một số tỉnh, thành phía Nam cùng đại diện của các Hiệp hội ngành hàng nông nghiệp, doanh nghiệp nông nghiệp...
Tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) nhận định ngành hàng rau quả đang có nhiều tín hiệu tích cực khi kim ngạch xuất khẩu đạt gần 2,06 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng cần tiếp tục mở rộng vùng trồng đạt chuẩn, nâng cao năng lực bảo quản sau thu hoạch và tăng cường truy xuất nguồn gốc.
“Hiện tại, hơn 70% sản phẩm rau quả của chúng ta vẫn xuất khẩu dưới dạng tươi. Năng lực chế biến sâu còn rất hạn chế, sản phẩm chế biến khá nghèo nàn về chủng loại, bao bì chưa thực sự thu hút và chưa đủ sức tham gia điều tiết tiêu thụ sản phẩm vào thời điểm rộ mùa vụ” - ông Nguyễn Đình Tùng chia sẻ.
Để hướng tới phát triển bền vững ngành rau quả, ông Nguyễn Đình Tùng cũng đưa ra đề xuất: “Chính phủ và các địa phương cần có chính sách khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mạnh vào nhà máy chế biến sâu ngay tại các vùng nguyên liệu tập trung. Thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, áp dụng mạnh mẽ tiêu chuẩn GlobalGAP và hữu cơ để thích ứng với cơ chế CBAM của EU nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn. Đồng thời, cần đầu tư bài bản cho việc xây dựng thương hiệu quốc gia thông qua các câu chuyện sản phẩm, chỉ dẫn địa lý và văn hóa tiêu dùng để nâng tầm giá trị rau quả Việt Nam trên bản đồ thế giới”.
Trong khi đó, bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết, 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu toàn ngành hồ tiêu và gia vị đạt khoảng 150.000 tấn, kim ngạch khoảng 760 triệu USD, tăng 20% về lượng và tăng 15% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Riêng hồ tiêu đạt khoảng 96.000 tấn, kim ngạch 625 triệu USD, tăng 30% về lượng và tăng 22% về giá trị. Mỹ, Trung Quốc tiếp tục là 2 thị trường tăng trưởng mạnh, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng khoảng 40%, còn Trung Quốc tăng trên 200%.
Cũng theo bà Liên, ngoài tín hiệu tích cực, các doanh nghiệp hồ tiêu đang chịu áp lực lớn từ yêu cầu truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tiêu chuẩn bền vững tại các thị trường nhập khẩu.
“Xung đột vũ trang, chi phí logistics và vận chuyển quốc tế bị thu phí bất khả kháng, ảnh hưởng tiến độ giao hàng; Cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất khác ngày càng cao (Brazil và Cambodia - hồ tiêu); Khó khăn trong việc xác nhận vùng trồng khi một số xã có các loại cây gia vị (hồ tiêu, quế, hồi, thảo quả…) không xác nhận diện tích và sản lượng” - bà Liên nói thêm.
Bên cạnh đó, bà Hoàng Thị Liên cũng thay mặt cho Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam kiến nghị Bộ NN&MT chủ trì xây dựng hệ thống thống kê chi tiết đến cấp xã đối với các loại cây gia vị chủ lực, phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế rút gọn thủ tục, tăng cường phân cấp hoặc chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm đối với các Hiệp hội, tổ chức có uy tín, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế, đồng thời vẫn đảm bảo công tác quản lý nhà nước theo quy định.
Tìm điểm “nghẽn”
Đối với lĩnh vực thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có tín hiệu phục hồi, ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng gần 15% so với cùng kỳ.
“Ngành thủy sản có một số cơ hội để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 8 - 10%, kim ngạch trên 12 tỷ USD trong năm 2026 (tăng thêm khoảng 1 tỷ USD) - nếu có sự đồng hành, chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời của Chính phủ, Bộ NN&MT, các Bộ, và địa phương trong cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và xử lý các rào cản thương mại quốc tế” - ông Nguyễn Hoài Nam nhấn mạnh.
Đồng thời, ông Nguyễn Hoài Nam cũng đưa ra một số kiến nghị mong muốn Chính phủ, Bộ NN&MT, các Bộ, ngành và địa phương sớm có chỉ đạo tháo gỡ để khơi thông nguồn lực cho sản xuất xuất khẩu thủy sản. Cụ thể, kiến nghị xin sự kịp thời và linh hoạt trong thực thi giải quyết các quy định và thủ tục hành chính liên quan đến cấp các Giấy tờ cho lô hàng xuất khẩu ở cả các cơ quan chức năng tại TW và địa phương. Kiến nghị Chính phủ và Bộ NN&MT rà soát, điều chỉnh quy định phân vùng khai thác phù hợp với thực tiễn nghề cá và yêu cầu chống IUU - bao gồm cả việc cân nhắc một số nghề khai thác đặc thù.
Xin kiến nghị Chính phủ xem xét xây dựng Luật Đầu tư tư nhân về thủy lợi và hạ tầng nông nghiệp, hoặc bổ sung một chương chuyên biệt trong Luật Thủy lợi, Luật Đầu tư, để thiết lập trình tự cấp phép rõ ràng, công nhận quyền sở hữu công trình, quyền cung cấp dịch vụ nước và có chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế cho doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Kiến nghị Bộ NN&MT và các Cục/Vụ chức năng của Bộ sớm xem xét sửa đổi 2 Thông tư (81/2025 và 74/2025) nhằm tháo gỡ căn bản một số vướng mắc, bất cập liên quan đến xuất khẩu hải sản khai thác sang EU và Mỹ. kiến nghị Bộ NN&MT rà soát & xem xét định nghĩa lại khái niệm “hàng nguyên lô” cho đúng bản chất của thực tiễn.
“Về thị trường, kính đề nghị Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, Bộ NN&MT tăng cường ngoại giao kinh tế, xúc tiến thương mại tại các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Trung Đông, Anh và Australia. Đặc biệt, với thị trường Hoa Kỳ, đề nghị các Bộ ngành tiếp tục phối hợp, hỗ trợ Hiệp hội và doanh nghiệp trong các vụ việc phòng vệ thương mại, chống bán phá giá, chống trợ cấp, đánh giá tương đương, MMPA, SIMP và các cáo buộc liên quan lao động cưỡng bức (301). Với EU, tiếp tục ưu tiên cao nhất cho việc tháo gỡ thẻ vàng IUU, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn mới về truy xuất, môi trường và phát triển bền vững” - ông Nguyễn Hoài Nam nói thêm.
Tương tự, ông Bạch Thanh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam cũng cho biết: “Cộng đồng doanh nghiệp của ngành chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực thương mại nên rất nhạy cảm với biến động thị trường và các yêu cầu mới từ đối tác, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó các tranh chấp thương mại mới. Nếu trước đây tranh chấp chủ yếu xoay quanh chất lượng hàng hóa hay thanh toán, thì trong thời gian tới có thể xuất hiện nhiều tranh chấp liên quan đến dữ liệu số, tài sản số và quyền sở hữu”.
Để có thể giữ được kim ngạch như năm 2025, ông Bạch Thanh Tuấn kiến nghị Chính phủ hỗ trợ đẩy mạnh chương trình xúc tiến thương mại Quốc gia tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc và Algeria và các thị trường cà phê đặc sản, hữu cơ chất lượng cao tại các quốc gia Bắc Âu thông qua hỗ trợ từ Thương vụ Việt Nam tại các nước; Kết nối B2B cho các doanh nghiệp trong đó chú trọng đến nhóm khách hàng là các chuỗi bán lẻ tại thị trường Châu Á (Aeon, Lotte Mart Big C...), Châu Âu (Aldi, Lidl, Rewe...).
“Hỗ trợ các thủ tục thông quan C/O, bởi sau khi chuyển chức năng cấp C/O từ VCCI về Cục Xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương thời gian cấp C/O lâu hơn, bên cạnh đó hồ sơ xin cấp C/O phải bổ sung xác nhận bảng kê thu mua nguyên liệu không có chứng từ hóa đơn, dẫn đến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc xin xác nhận từ địa phương, do vậy thời gian cấp C/O càng kéo dài làm chậm trễ cho các đơn hàng xuất khẩu” - ông Bạch Thanh Tuấn kiến nghị.
Ngoài các đề xuất trên, các hiệp hội khác khi kiến nghị đều chung nhận định, trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, thị trường, nguồn vốn và chuyển đổi xanh sẽ quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng bứt phá.
Sẽ sớm khơi thông chính sách
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định nông nghiệp đối với đất nước ta rất quan trọng khi là trụ đỡ của nền kinh tế, là sinh kế của gần 62% dân số sống ở nông thôn. Xuất khẩu một tỷ USD điện thoại di động khác với xuất khẩu một tỷ USD nông lâm thủy sản. Xuất khẩu nông nghiệp tạo ra giá trị gia tăng thực, tạo sinh kế cho hàng triệu lao động, cải thiện đời sống người dân. Vì vậy, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông lâm thủy sản là nhiệm vụ cơ bản, quan trọng của đất nước.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: “Năm nay là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, với mục tiêu đưa đất nước tăng trưởng hai con số. Đây là mục tiêu rất lớn trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức. Trong đó, ngành nông nghiệp phải tăng trưởng từ 3,7% đến 4%, và xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026 phải đạt 74,2 tỷ USD”.
Cũng theo Phó Thủ tướng, mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 74,2 tỷ USD trong năm 2026 là nhiệm vụ lớn nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ, thực chất và sát với nhu cầu của doanh nghiệp cũng như người dân.
“Hôm nay, tôi muốn lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp để đóng góp cho sự phát triển của ngành nông nghiệp, đặc biệt là cả trước mắt lẫn lâu dài. Tôi đề nghị các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương tháo gỡ ngay các điểm nghẽn, nhất là thủ tục hành chính, đất đai, thuế, tín dụng, logistics, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi; không để tình trạng hội nghị xong rồi vướng mắc vẫn tồn tại” - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng cho biết trong tháng 05/2026 sẽ chủ trì cùng các Bộ, ngành và các địa phương để khơi thông ngay các chính sách về xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cho năm 2026. Đồng thời, cũng sẽ xây dựng lộ trình dài hạn cho việc phát triển bền vững ngành nông nghiệp.
“Vừa rồi Chính phủ mới đã rất quyết liệt trong việc cắt giảm thủ tục hành chính nên Cái nào ách tắc ở các Bộ, ngành liên quan đến các Nghị định, Thông tư thì tới đây cúng ta sẽ gỡ. Tôi đề nghị các đồng chí tập hợp giải quyết sớm để sau hội nghị này tôi sẽ chủ trì cuộc họp nhằm khẩn trương tháo gỡ ngay các điểm nghẽn trong tháng 5 về xuất khẩu nông lâm thủy sản cho năm 2026” - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.
Về lâu dài, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu ngành nông nghiệp phải cơ cấu lại sản xuất gắn với thị trường, quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, tăng liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đẩy mạnh chế biến sâu để nâng giá trị gia tăng, khắc phục tình trạng “được mùa mất giá”. Đồng thời giữ vững các thị trường truyền thống, mở rộng sang Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh; đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, kho bãi, logistics, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng yêu cầu nâng chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, phát thải, chống phá rừng, IUU, an toàn thực phẩm; tăng dự báo thị trường, cảnh báo sớm rủi ro, hỗ trợ tín dụng, lưu kho, vận chuyển; sớm sửa đổi Nghị định 57, nghiên cứu gói lãi suất; hỗ trợ tạm trữ lúa gạo và siết chặt thanh tra, xử lý nghiêm gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ…
“Các địa phương cần đẩy mạnh hơn nữa cải cách thủ tục hành chính, thực hiện quyết liệt việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, nhất là khi nhiều thẩm quyền đã được giao mạnh về cơ sở. Cùng với việc tạo điều kiện thông thoáng cho người dân, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, các địa phương cũng phải tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm những hành vi vi phạm, gây phiền hà, gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ, cạnh tranh không lành mạnh hay vi phạm các quy định về chất lượng. Tức là vừa phải mở đường cho phát triển, vừa phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương để bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng” - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo.
Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng đề nghị các địa phương, các hiệp hội và doanh nghiệp có thể tiếp tục gửi kiến nghị bằng văn bản để được xử lý nhanh các khó khăn phát sinh.
“Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng, chúng tôi đề nghị các địa phương, các hiệp hội và doanh nghiệp có thể tiếp tục gửi kiến nghị bằng văn bản để được xử lý nhanh các khó khăn phát sinh. Không quá 5 ngày làm việc chúng tôi sẽ trả lời cụ thể các khó khăn, ách tắc của doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng” - Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng phát biểu.
