Bắt buộc lắp thiết bị giám sát điện tử trên tàu lưới kéo xa bờ cỡ lớn

(STNN) - Từ tháng 11/2028, toàn bộ tàu lưới kéo xa bờ cỡ lớn hoạt động trong vùng biển Anh hoặc tàu treo cờ Anh đánh bắt trên các vùng biển quốc tế phải lắp camera, cảm biến và thiết bị phát tín hiệu GPS theo chương trình giám sát điện tử từ xa.

Chính phủ Anh vừa công bố quy định mới nhằm siết chặt công tác giám sát hoạt động khai thác hải sản. Theo đó, từ tháng 11/2028, tất cả tàu lưới kéo xa bờ cỡ lớn buộc phải trang bị hệ thống gồm camera, cảm biến và thiết bị phát định vị toàn cầu (GPS) để kết nối vào chương trình giám sát điện tử từ xa (REM).

Phạm vi điều chỉnh của quy định mới bao phủ toàn diện hai nhóm đối tượng: mọi tàu lưới kéo xa bờ cỡ lớn hoạt động trong vùng biển Anh bất kể treo cờ quốc gia nào, cùng các tàu lưới kéo xa bờ cỡ lớn mang quốc tịch Anh hoạt động tại bất kỳ ngư trường nào trên thế giới.

tau-bien-vuong-quoc-anh-1794893889.jpg

Phần lớn đội tàu đã trang bị sẵn thiết bị

Theo đánh giá của Chính phủ Anh, đa số tàu lưới kéo xa bờ hiện nay đã lắp đặt phần lớn thiết bị theo yêu cầu mới. Việc luật hóa lần này nhằm thúc đẩy số tàu cỡ lớn còn lại hoàn tất đầu tư hạ tầng, đưa toàn bộ đội tàu vào chuẩn giám sát thống nhất.

Trước khi ban hành chính sách, Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Anh (Defra) đã phối hợp cùng các tàu lưới kéo xa bờ tự nguyện tham gia chạy thử chương trình giám sát điện tử từ xa, lấy kết quả thực tế làm cơ sở hoàn thiện quy định.

Đóng vai trò cơ quan thực thi trực thuộc Defra, Trung tâm Khoa học Môi trường, Nghề cá và Nuôi trồng Thủy sản Anh (Cefas) đã dành nhiều năm nghiên cứu và thu thập số liệu nhằm cung cấp nền tảng khoa học cho lộ trình thực thi. Thông qua chương trình tham gia sớm, đơn vị này đã chứng minh tính khả thi của công nghệ giám sát điện tử trong quản lý nghề cá bền vững.

Ông Thomas Catchpole, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Nghề cá Ứng dụng tại Cefas, cho biết các đợt nghiên cứu thực địa giúp đội ngũ chuyên môn nắm rõ cách vận hành hệ thống giám sát điện tử từ xa sát với điều kiện đánh bắt thực tế. Trọng tâm của quá trình này là bảo đảm thu thập được nguồn dữ liệu tin cậy ngay trên biển, sau đó chuyển hóa thành bằng chứng khoa học phục vụ công tác điều hành nghề cá.

Bài toán xử lý dữ liệu sau 18 tháng thí điểm

Công ty Nghề cá Bắc Đại Tây Dương (NAFC) là một trong những doanh nghiệp đầu tiên tham gia chương trình thí điểm kéo dài 18 tháng. Ông Phil Haslam, Giám đốc điều hành NAFC, chia sẻ rằng khai thác có trách nhiệm và bền vững là nguyên tắc hoạt động xuyên suốt của công ty. Tham gia chương trình giúp doanh nghiệp minh bạch hóa hoạt động đánh bắt thực tế, giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn quy trình vận hành của đội tàu.

Theo ông Haslam, giai đoạn thí điểm là quá trình học hỏi quan trọng, giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn trước khi lắp đặt thiết bị cho các tàu đang hoạt động tại vùng biển Scotland. Tuy nhiên, vị giám đốc này thẳng thắn nhìn nhận khâu gắn camera lên tàu không hề phức tạp; thách thức thực sự nằm ở giai đoạn hậu kiểm. Ngành khai thác cần tập trung giải quyết cách thu thập, phân loại, xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ phát sinh hằng ngày, đồng thời chắt lọc được thông tin có giá trị từ nguồn dữ liệu ấy.

Scotland đi trước trong kiểm soát nạn thải bỏ cá trên biển

Trước khi có thông báo của Chính phủ Anh, Chính quyền Scotland đã ban hành quy định giám sát điện tử từ xa đối với tàu khai thác xa bờ có chiều dài từ 12 mét trở lên, chính thức có hiệu lực từ tháng 3/2026. Theo báo cáo tóm tắt chính sách của Quỹ Công lý Môi trường, quy định tại Scotland áp dụng cho toàn bộ 22 tàu thuộc đội tàu xa bờ địa phương cùng 155 tàu mang cờ ngoài Scotland được ghi nhận đang khai thác trong vùng biển này.

Đại diện Quỹ Công lý Môi trường nhận định giám sát điện tử từ xa là công cụ then chốt giúp thực thi hiệu quả lệnh cấm thải bỏ cá trên biển của Liên minh châu Âu (EU) và Anh. Quy định này nghiêm cấm tàu cá vứt bỏ các mẻ cá kém giá trị xuống biển để nhường hầm chứa cho những loài hải sản có giá trị kinh tế cao hơn.

Tổ chức bảo vệ môi trường này đánh giá nhóm tàu lưới kéo cấp đông xa bờ tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quy định khá cao, trong khi cơ quan chức năng và cộng đồng bên ngoài hiện khó kiểm chứng đầy đủ mức độ tuân thủ thực tế. Vì lý do đó, Quỹ Công lý Môi trường liên tục kiến nghị bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát trên toàn bộ các tàu xa bờ hoạt động tại vùng biển Anh cũng như EU.

CHỬ CƯỜNG (t/h)