Hình mẫu tiêu biểu của cảnh quan karst nhiệt đới trên thế giới
Ngày 6/11/2026, tại thành phố Monchique (Bồ Đào Nha), giới khoa học và du lịch toàn cầu đã dồn sự chú ý về danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba. Giữa những cái tên lừng lẫy như núi Phú Sĩ (Nhật Bản) hay các vịnh hẹp Na Uy, "Karst nhiệt đới Tràng An" của tỉnh Ninh Bình đã chính thức được xướng tên với mã số định danh 283. Đây là sự ghi nhận cao nhất từ các chuyên gia địa chất hàng đầu thế giới thuộc IUGS dành cho nhóm di sản về địa mạo và các quá trình địa chất đang tiếp diễn.
Việc Tràng An xuất hiện trang trọng tại trang 230 - 231 của ấn phẩm IUGS 2026 là minh chứng rõ nét cho thấy di sản của Việt Nam không hề kém cạnh về tầm vóc so với núi Aconcagua (Argentina) hay đồi Chocolate (Philippines). Trong hồ sơ khoa học, IUGS đánh giá Tràng An là một "hình mẫu tiêu biểu và phổ biến nhất trên thế giới về cảnh quan karst nhiệt đới từng bị biển xâm nhập, sau đó nổi lên trên đất liền".
Giải mã thông điệp 250 triệu năm từ lòng đá vôi Ninh Bình
Để nhận được sự đồng thuận tuyệt đối từ IUGS, Tràng An đã chứng minh được một lịch sử tiến hóa địa chất kỳ vĩ kéo dài hơn 250 triệu năm. Những dãy núi đá vôi hình nón, hình tháp soi bóng xuống dòng sông Sào Khê không chỉ tạo nên vẻ đẹp "sơn thủy hữu tình" mà còn là những cuốn biên niên sử bằng đá. Qua các thời kỳ địa chất, sự vận động của vỏ Trái đất cùng quá trình phong hóa đã tạo ra một mạng lưới hang động xuyên thủy kỳ ảo, những thung lũng kín và vùng trũng karst độc đáo.
Khu vực này còn lưu giữ những dấu tích của các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong quá khứ. Dọc theo các vách núi dựng đứng, du khách có thể dễ dàng quan sát những ngấn ăn mòn do sóng biển, nền mài mòn vách đá, hay các lớp trầm tích vỏ sinh vật biển còn sót lại. Những "vết sẹo" thời gian này chính là bằng chứng xác thực nhất giúp các nhà khoa học làm sáng tỏ lịch sử biến động mực nước biển và quá trình tiến hóa cảnh quan khu vực Đông Nam Á qua các kỷ địa chất.
Trước đó, năm 2014, Tràng An trở thành Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.
