Theo báo cáo mới nhất về tình hình xuất nhập khẩu thủy sản, mặt hàng cá rô phi của Việt Nam đã có một tháng 2 bùng nổ về khối lượng. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu trong tháng đạt 8,4 triệu USD, tăng vọt 148% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung lũy kế hai tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu đã chạm mốc 23 triệu USD, đẩy tốc độ tăng trưởng so với cùng kỳ lên mức 242%.
Sự tương phản giữa các thị trường chủ lực
Trong cơ cấu khách hàng, Brazil tiếp tục khẳng định vị thế là đối tác nhập khẩu lớn nhất. Chỉ tính riêng tháng 2, quốc gia Nam Mỹ này đã chi 4 triệu USD cho các sản phẩm cá rô phi Việt Nam, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu trong tháng. Nhu cầu tại thị trường Brazil đối với dòng phi lê đông lạnh đang duy trì ở mức ổn định vững chắc, trong đó kênh tiêu thụ từ hộ gia đình và hệ thống nhà hàng (HORECA) đóng vai trò là trụ cột chính.
Trái ngược với đà tăng trưởng tại Nam Mỹ, thị trường Hoa Kỳ lại ghi nhận xu hướng trầm lắng rõ rệt. Kim ngạch xuất khẩu sang quốc gia này trong tháng 2 chỉ đạt 852.000 USD, giảm 49% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ áp lực tồn kho vẫn còn hiện hữu, kết hợp với lượng hàng nhập khẩu quy mô lớn từ giai đoạn trước đó khiến nhịp độ thu mua ngắn hạn của các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ có phần chững lại.
Trong khi đó, Nga vươn lên vị trí thứ ba với giá trị nhập khẩu đạt 911.000 USD (tăng 114%), và Ả Rập Xê Út đứng thứ tư với kim ngạch 833.000 USD, chiếm khoảng 10% tổng thị phần.
Động lực mới từ các thị trường mới nổi
Dữ liệu phân tích theo khu vực cho thấy một làn sóng tăng trưởng theo cấp số nhân tại nhiều quốc gia tiềm năng. Điển hình như Cộng hòa Dominica, kim ngạch nhập khẩu trong hai tháng đầu năm đạt 940.000 USD, tăng trưởng tới 635% so với năm trước. Diễn biến này cho thấy năng lực phân phối và điều phối hàng hóa tại khu vực Caribe đang được cải thiện mạnh mẽ.
Tại Đông Nam Á, thị trường Malaysia cũng ghi nhận mức tăng trưởng 405%, đạt 374.000 USD. Đặc biệt, tỷ lệ tiếp cận của dòng phi lê cá rô phi đông lạnh tại các hệ thống bán lẻ nội địa của Malaysia đã gia tăng đáng kể.
Một điểm nhấn khác là Hà Lan với kim ngạch 274.000 USD (tăng 220%). Với tư cách là trung tâm điều phối chiến lược tại châu Âu, vai trò trung chuyển hàng hóa của các cảng tại Hà Lan đang được tăng cường, mở rộng cánh cửa cho thủy sản Việt Nam tiến sâu hơn vào lục địa già. Tại Trung Đông, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng bắt đầu có những động thái bổ sung hàng tồn kho quyết liệt, đưa kim ngạch đạt 119.000 USD.
Cấu trúc dòng chảy và những biến số thị trường
Xét theo khu vực địa lý, Trung Đông đang dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng khi giá trị nhập khẩu trong hai tháng đầu năm đạt 2 triệu USD, tăng tới 2.356% so với cùng kỳ năm ngoái. Thị trường EU cũng ghi nhận mức tăng 63% (đạt 1,2 triệu USD), trong khi các nước thuộc khối CPTPP tăng 59% (đạt 1 triệu USD). Khu vực ASEAN cũng không nằm ngoài xu hướng tích cực khi tăng trưởng 395%.
Tuy nhiên, bức tranh thương mại vẫn tiềm ẩn nhiều biến số đòi hỏi sự nhạy bén từ phía các doanh nghiệp. Sau khi Hoa Kỳ điều chỉnh thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng hải sản, thị trường đang dự báo về khả năng các dòng cá rô phi từ Brazil và Trung Quốc sẽ quay trở lại thị trường này. Tại EU, nhu cầu thay thế cho các loại cá thịt trắng đang tăng cao, tạo sức hút cho các nhà cung cấp quốc tế, song sản phẩm của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với thách thức về năng lực cạnh tranh giá cả và sự đa dạng về quy cách so với các đối thủ.
Mặc dù đơn hàng từ Trung Đông ghi nhận sự bùng nổ, nhưng chi phí vận chuyển vẫn ở mức cao cùng những bất ổn về địa chính trị tại khu vực này vẫn là những rào cản lớn, gây khó khăn cho việc triển khai các hợp đồng dài hạn. Sự thận trọng trong nhịp độ thu mua của thị trường Hoa Kỳ do mức tồn kho cao cũng là yếu tố mà các nhà xuất khẩu cần lưu ý trong chiến lược kinh doanh giai đoạn tới.
