Mới đây, AgroGrIN Tech – một công ty khởi nghiệp của Bồ Đào Nha, đã chính thức đưa vào hoạt động cơ sở thí điểm tại khu vực Pedrouços (thành phố Maia). Nhiệm vụ của cơ sở này nghe có vẻ lạ lẫm nhưng lại mang giá trị kinh tế cao: Chiết xuất enzyme từ phế phẩm quả dứa để làm thức ăn cho cá. Lý do AgroGrIN Tech ra đời xuất phát từ một thực tế: Một doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha mỗi ngày thải ra lượng lớn phế phẩm dứa nhưng không có cách nào xử lý hay tận dụng đầu ra.
Giải pháp mà AgroGrIN Tech mang lại là chiết xuất chất bromelain, một loại enzyme tập trung rất nhiều ở vỏ và lõi dứa, những phần vốn luôn bị vứt bỏ. Khi được ứng dụng vào sản xuất thức ăn thủy sản, đặc biệt là cho cá chẽm và cá tráp đầu vàng, bromelain đóng vai trò tạo ra các protein thủy phân. Nói một cách dễ hiểu, enzyme này sẽ "cắt nhỏ" protein ra, giúp hệ tiêu hóa của cá hấp thụ dễ dàng hơn rất nhiều.
Bromelain có đặc tính chống viêm và hỗ trợ tiêu hóa tuyệt vời. Khi đưa vào thức ăn, nó giúp cá cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng, tăng cường sức khỏe, mang lại lợi ích rất lớn cho người nuôi trồng thủy sản.
Bà Débora Campos - Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập AgroGrIN Tech
Hiện tại, dây chuyền sản xuất đã bước qua giai đoạn phòng thí nghiệm và tiến lên quy mô thí điểm. Theo tính toán, việc tối ưu hóa dây chuyền đã nâng công suất sản xuất dự kiến của năm 2025 lên gấp 4 lần, từ 50 kg lên khoảng 200 kg bromelain mỗi năm. Để thu được lượng enzyme quý giá này, họ sẽ xử lý khoảng 120 tấn phụ phẩm dứa. Đáng chú ý, toàn bộ quy trình này vận hành theo mô hình "không rác thải" (zero-waste). Sau khi chiết xuất bromelain, phần xác dứa còn lại tiếp tục được chế biến thành bột dứa. Gần như 100% phế phẩm ban đầu đều được tận dụng triệt để.
Sáng kiến này là một phần của dự án Pep4Fish (dự án biến phụ phẩm công nghiệp thực phẩm thành protein thủy phân cho cá) do Tập đoàn ETSA dẫn đầu cùng 8 đối tác khác, bao gồm các viện nghiên cứu và trường đại học. Dự án này cũng nằm trong khuôn khổ Hiệp ước Kinh tế Sinh học Xanh của Bồ Đào Nha. Để hiện thực hóa mô hình, AgroGrIN Tech dự kiến sẽ rót tổng cộng 1,2 triệu Euro (kết hợp giữa vốn tư nhân và quỹ hỗ trợ của Chính phủ) vào cơ sở này cho đến cuối năm 2026. Số tiền này được dùng để đầu tư dây chuyền, trả lương chuyên gia và tối ưu hóa sản phẩm.
Không chỉ dừng lại ở ao nuôi cá, nhờ đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, enzyme từ vỏ dứa còn mở ra tiềm năng ứng dụng rất lớn trong ngành dược phẩm, thực phẩm và cả mỹ phẩm. Đến thời điểm hiện tại, AgroGrIN Tech mới chỉ cung cấp các lô hàng nhỏ cho ngành công nghiệp thực phẩm để thử nghiệm. Tuy nhiên, bà Campos đặt kỳ vọng lớn vào năm 2027. Khi đó, công ty sẽ chính thức ký kết các hợp đồng cung ứng lớn đầu tiên, đồng thời mở vòng gọi vốn mới để tiến ra thị trường quốc tế và mở rộng đội ngũ nhân sự.
