Ngày 21/3 hàng năm đã trở thành thời điểm để cả thế giới tôn vinh và nâng cao nhận thức về giá trị vô giá của mọi loại rừng. Qua mỗi năm, các chiến dịch trồng cây, những nỗ lực bảo tồn xuyên biên giới được đẩy mạnh, nhắc nhở nhân loại rằng mỗi mầm xanh được gieo xuống là một khoản đầu tư cho tương lai.
Năm 2026, chủ đề “Rừng và Kinh tế” (Forests and Economies) được lựa chọn bởi Đối tác hợp tác về Rừng (CPF), tập trung vào vai trò không thể thay thế của rừng trong việc vận hành bộ máy kinh tế toàn cầu.
Hệ sinh thái nghìn tỷ đô la và sinh kế của nhân loại
Nếu coi thiên nhiên là một thực thể kinh tế, rừng chính là “cổ đông” lớn nhất. Các số liệu thống kê mới nhất cho thấy, khoảng 44 nghìn tỷ USD giá trị kinh tế – tương đương hơn một nửa GDP toàn cầu – đang phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào thiên nhiên, trong đó có rừng.
Rừng không chỉ tạo ra thu nhập từ khai thác gỗ và thương mại lâm sản bền vững, mà còn là "xương sống" cho nông nghiệp hộ gia đình và cộng đồng. Rừng bảo vệ các lưu vực sông, đảm bảo nguồn nước sạch cho tưới tiêu, điều hòa khí hậu và ổn định thổ nhưỡng, từ đó trực tiếp nâng cao năng suất nông nghiệp.
Đặc biệt, lâm sản ngoài gỗ (NWFP) như thực phẩm, dược liệu, nhựa cây và cây cảnh đang mang lại giá trị ít nhất 9,41 tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, có tới 5,8 tỷ người trên thế giới đang sử dụng các sản phẩm này để duy trì sinh kế và đảm bảo phúc lợi sức khỏe. Đối với nhiều cộng đồng nông thôn, rừng khỏe mạnh đồng nghĩa với việc đảm bảo an ninh lương thực và thu nhập ổn định.
Tâm điểm của nền kinh tế sinh học mới
Trong nỗ lực chuyển dịch sang nền kinh tế sinh học bền vững, các sản phẩm từ rừng đang nổi lên như những "giải pháp dựa vào thiên nhiên" hoàn hảo. Gỗ và tre đang dần thay thế các vật liệu phát thải carbon cao như thép, bê tông và nhựa. Đây không chỉ là bước tiến về môi trường mà còn mở ra những cơ hội kinh tế mới, tạo ra hàng triệu việc làm xanh trên toàn thế giới.
Hiện nay, mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 4 tỷ mét khối gỗ. Dự báo con số này sẽ còn tăng mạnh khi dân số phát triển và nhu cầu thay thế vật liệu thâm dụng carbon bằng vật liệu tái tạo ngày càng tăng. Đến năm 2050, nhân loại có thể cần thêm tới 1 tỷ mét khối gỗ công nghiệp mỗi năm để phục vụ xây dựng và sản xuất.
Bên cạnh đó, năng lượng từ gỗ vẫn giữ vai trò thiết yếu. Hơn 2 tỷ người đang phụ thuộc vào củi và than củi để nấu ăn và sưởi ấm. Ở quy mô công nghiệp, các loại nhiên liệu hiện đại như viên nén gỗ đang được ứng dụng rộng rãi trong các hệ thống nhiệt và điện lưới, góp phần giảm bớt sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Bảo tồn là khoản đầu tư thông minh nhất
Nghiên cứu chỉ ra rằng, chi phí để khắc phục các thảm họa liên quan đến khí hậu như lũ lụt, xói mòn đất và hạn hán do mất rừng gây ra thường vượt xa lợi ích kinh tế ngắn hạn từ việc khai thác tận diệt. Đầu tư vào bảo tồn và phục hồi rừng không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất nước sạch, lưu trữ carbon và điều hòa nhiệt độ, mà còn là lá chắn bảo vệ nền kinh tế trước những thiệt hại hàng tỷ đô la từ thiên tai.
Ngày Quốc tế Rừng 2026 là lời nhắc nhở rằng: Rừng là nguồn vốn tự nhiên quý giá nhất mà chúng ta có. Để đảm bảo sự thịnh vượng cho hôm nay và các thế hệ mai sau, thế giới cần một cách tiếp cận mới – nơi kinh tế không còn là đối trọng của bảo tồn, mà là kết quả tất yếu của một hệ sinh thái rừng khỏe mạnh.
