Theo báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu của ngành trong tháng 3/2026 ước đạt 927 triệu USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng này đã chậm lại đáng kể so với mức tăng khoảng 20% trong hai tháng đầu năm, phản ánh sát hơn thực trạng nhu cầu của thị trường thế giới. Mặc dù vậy, tính chung cả quý I, ngành thủy sản vẫn duy trì được đà tăng trưởng dương.
Bức tranh xuất khẩu quý I cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các thị trường. Trung Quốc (bao gồm Hồng Kông) đã vượt qua các đối tác khác để trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch đạt khoảng 764 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ. Sức mua gia tăng từ thị trường này là yếu tố then chốt giúp cân bằng sự sụt giảm ở các khu vực khác, qua đó đảm bảo tăng trưởng chung cho toàn ngành.
Sự chi phối của thị trường Trung Quốc cũng tác động trực tiếp đến cơ cấu sản phẩm xuất khẩu. Trong nhóm hàng tôm, tăng trưởng chủ yếu đến từ sản phẩm tôm hùm. Trong khi đó, mặt hàng tôm chân trắng, vốn là sản phẩm chủ lực tại Mỹ và EU, ghi nhận mức tăng không đáng kể. Tương tự, đối với cá tra và các loại hải sản khác như cua ghẹ, nhuyễn thể, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ hàng đầu, góp phần duy trì sự ổn định cho các mặt hàng này.
Ngược lại, các thị trường lớn khác chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ giảm hơn 10%, chủ yếu do nhu cầu tiêu dùng và các rào cản kỹ thuật. Thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc cũng ghi nhận mức giảm khoảng 10%. Tại Liên minh châu Âu (EU), kim ngạch xuất khẩu gần như không thay đổi, cho thấy nhu cầu ổn định nhưng chưa đủ sức tạo ra đột phá.
Một điểm sáng đặc biệt trong quý I là sự tăng trưởng ấn tượng của mặt hàng cá rô phi. Tiếp nối thành công từ năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi trong quý đầu năm 2026 ước đạt 35 triệu USD, tương đương mức tăng trưởng 190% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này khẳng định tiềm năng lớn của cá rô phi trong việc trở thành một trong những sản phẩm xuất khẩu chủ lực, góp phần đa dạng hóa cơ cấu ngành hàng thủy sản.
VASEP dự báo hoạt động xuất khẩu trong quý II/2026 sẽ tiếp tục tăng trưởng dương nhưng sự phân hóa thị trường vẫn sẽ tiếp diễn. Tôm và cá tra được xác định vẫn là những ngành hàng trụ cột. Thị trường Trung Quốc được nhận định sẽ tiếp tục là nhân tố đóng góp chính vào tăng trưởng, tuy nhiên tốc độ có thể điều chỉnh sau khi qua giai đoạn cao điểm tiêu dùng theo mùa vụ.
Trong bối cảnh đó, sự tăng trưởng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu thực tế và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Các thị trường có lợi thế về vị trí địa lý, logistics thuận tiện và được hưởng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) sẽ là những lựa chọn được các doanh nghiệp ưu tiên. Bài toán cân đối cơ cấu thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc và hướng tới tăng trưởng bền vững vẫn là yêu cầu quan trọng đối với ngành thủy sản trong thời gian tới.
