Sáng ngày 18/11/2025, tại Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM (Trung tâm CNSH), báo Kinh tế & Đô thị đã phối hợp với các đối tác tổ chức Hội thảo “Nông nghiệp đô thị - Giải pháp phát triển không gian xanh”. Hội thảo nhằm tìm kiếm những giải pháp đột phá và bền vững cho không gian xanh đô thị trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Đồng thời, đây cũng là dịp để kết nối các nhà khoa học với nhà quản lý, doanh nghiệp với các mô hình sản xuất và người dân, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển nông nghiệp đô thị (NNĐT).
Theo đó, Hội thảo “Nông nghiệp đô thị - Giải pháp phát triển không gian xanh” có sự tham dự của ông Lê Viết Bình - Phó Chánh văn phòng kiêm Trưởng đại diện Bộ NN&MT tại TP.HCM; Tiến sĩ Nguyễn Hải An - Giám đốc Trung tâm CNSH; PGS.TS Nguyễn Thành Lợi - Tổng Biên tập báo Kinh tế & Đô thị; Ông Nguyễn Văn Phụng - Chủ tịch Hội Ngành nghề nông nghiệp TP.HCM; Tiến sĩ Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM; PGS.TS Nguyễn Văn Bộ - Chủ tịch Hội đồng khoa học Công ty CP phân bón Bình Điền cùng các đại biểu, khách mời khác.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS. TS Nguyễn Thành Lợi - Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị cho biết, trong gần hai thập kỷ qua, tốc độ đô thị hóa của Việt Nam diễn ra nhanh và mạnh mẽ. Tỷ lệ dân số đô thị tăng nhanh kéo theo những sức ép ngày càng lớn về không gian sống, môi trường, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và chất lượng đời sống của cư dân. Nhiều đô thị lớn đang đối mặt với sự thu hẹp không gian xanh, ô nhiễm không khí tăng cao và tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu.
Trong bức tranh ấy, nông nghiệp đô thị nổi lên như một hướng đi chiến lược, vừa đáp ứng nhu cầu thực phẩm an toàn, vừa bổ sung không gian xanh, cải thiện môi trường sinh thái, đồng thời lan tỏa lối sống bền vững, nâng cao ý thức của cộng đồng đô thị. Nhiều mô hình thành công trên thế giới như Singapore sử dụng mái nhà, tầng thượng, thậm chí các bãi đỗ xe nhiều tầng để trồng rau công nghệ cao, hướng tới tự chủ 30% nguồn thực phẩm vào năm 2030; Nhật Bản phát triển mô hình “nông trại trong nhà”, ứng dụng AI và IoT để canh tác trong điều kiện hoàn toàn kiểm soát; Hà Lan - quốc gia có diện tích nhỏ nhưng là cường quốc nông nghiệp - kết hợp nông nghiệp đô thị với công nghệ nhà kính, đưa sản xuất nông nghiệp nằm ngay trong lòng thành phố.
Tại Việt Nam hiện nay, nhiều mô hình NNĐT như vườn trên mái, thủy canh... đã xuất hiện và tạo giá trị. Tuy nhiên, vẫn còn những điểm nghẽn hiện hữu như chính sách chưa hoàn thiện, công nghệ cao chưa dễ tiếp cận, kết nối cung - cầu hạn chế và thiếu hệ sinh thái giữa quản lý, khoa học, doanh nghiệp và người dân, khiến nhiều mô hình kém bền vững.
“Với tinh thần thẳng thắn, cởi mở và trách nhiệm, hội thảo được kỳ vọng sẽ đưa ra nhiều ý kiến quan trọng, đóng góp trực tiếp vào việc định hướng và thúc đẩy phát triển nông nghiệp đô thị tại Việt Nam trong thời gian tới” - PGS. TS Nguyễn Thành Lợi nhấn mạnh.
Sau phần khai mạc, các diễn giả, chuyên gia đã trình bày các bài tham luận về phát triển bền vững NNĐT gắn với mở rộng không gian xanh. Các tham luận này cũng nêu về thực trạng NNĐT tại Việt Nam và một số mô hình NNĐT thành công trên thế giới.
Bên cạnh đó, các tham luận cũng tập trung vào ba mục tiêu chính để thúc đẩy nông nghiệp đô thị tại Việt Nam. Đầu tiên là mục tiêu phát triển mô hình kinh tế và cộng đồng xanh trong các đô thị nhằm hướng đến tạo ra giá trị cộng đồng như không gian xanh, giảm nhiệt đô thị, giáo dục môi trường và phát triển kinh tế hộ gia đình, đồng thời giải quyết thách thức về sự kết nối hạn chế giữa cư dân, chính quyền và doanh nghiệp.
Tiếp đó là mục tiêu áp dụng ứng dụng công nghệ, mô hình sản xuất mới và giải pháp kỹ thuật phù hợp đô thị nhằm khắc phục những hạn chế về diện tích, giá đất cao và yêu cầu vệ sinh an toàn nghiêm ngặt bằng cách ứng dụng công nghệ cao, giá thể sạch, phân bón an toàn và phương pháp tối ưu không gian.
Cuối cùng là mục tiêu hoàn thiện chính sách và quy hoạch nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp đô thị. Trong đó, mục tiêu giải quyết tình trạng thiếu khung chính sách cụ thể, tiêu chí quy hoạch đất đai, không gian và hạ tầng, tạo hành lang pháp lý cho các chủ thể đầu tư dài hạn.
Có thể kể đến các bài tham luận có những ý kiến quan trọng, đóng góp trực tiếp vào việc định hướng và thúc đẩy phát triển NNĐT tại Việt Nam trong thời gian tới như: “Công nghệ sinh học đối với nông nghiệp đô thị bền vững: tác động kinh tế - xã hội và một số khuyến nghị cho TP.HCM” do Tiến sĩ Nguyễn Hải An - Giám đốc Trung tâm CNSH trình bày; “Tái thiết lập bản sắc đô thị bằng không gian xanh và nông nghiệp hiện đại” do Tiến sĩ Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM trình bày; “Vườn đô thị: Giải pháp phát triển không gian xanh cho đô thị bền vững và chống biến đổi khí hậu” do Tiến sĩ Vũ Thị Quyền - Trưởng ngành CNSH, Trường Đại học Văn Lang trình bày. “Ứng dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật Đầu Trâu trong giải pháp phát triển không gian xanh và nông nghiệp đô thị bền vững” do Tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Duyên - Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc Gia TP.HCM trình bày...
Từ kinh nghiệm của một số nước và những tham luận được trình bày, nhiều chuyên gia nhận định rằng NNĐT không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là giải pháp kinh tế và xã hội trong tương lai, có thể giúp chúng ta giảm chi phí vận chuyển nông sản, góp phần giảm phát thải khí nhà kính; Tạo sinh kế mới cho người dân đô thị; Xây dựng văn hóa sống xanh, khuyến khích thế hệ trẻ tiếp cận thiên nhiên; Hỗ trợ quản lý nước, quản lý rác hữu cơ và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, NNĐT trong tương lai gần sẽ là một xu thế tất yếu mang tính đa giá trị, vượt xa khuôn khổ của hoạt động trồng trọt thông thường.
