Các phân tích dữ liệu cho thấy, lượng tìm kiếm toàn cầu về từ khóa "protein" đã tăng vọt 213% trong thập kỷ qua, chạm mức kỷ lục vào năm 2025. Mặc dù vậy, protein từ côn trùng vẫn gần như vắng bóng trong chế độ ăn uống của người phương Tây. Điều này trái ngược hoàn toàn với các khu vực như châu Phi, châu Á, Mỹ Latinh và châu Đại Dương, nơi côn trùng từ lâu đã là một phần quan trọng trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Thực tế, chỉ khoảng 1/10 người tiêu dùng châu Âu sẵn sàng sử dụng côn trùng để thay thế thịt. Các khảo sát tại thị trường Tây Âu chỉ ra rằng: cảm giác ghê sợ (disgust), các chuẩn mực văn hóa, tâm lý e ngại thực phẩm mới (neophobia) và những lo ngại về an toàn vệ sinh là những yếu tố chính kìm hãm sức tiêu thụ của mặt hàng này.
Giáo sư tâm lý học David Pizarro (Đại học Cornell) lý giải rằng, cảm giác ghê sợ vừa là một cơ chế phòng vệ tiến hóa, vừa chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi thói quen văn hóa. Các nghiên cứu tâm lý học cho thấy những người có "độ nhạy cảm với sự ghê sợ" cao thường rất thận trọng với các loại thực phẩm lạ. Đây chính là rào cản vô hình hạn chế sự chấp nhận của thị trường đại chúng.
Ở góc độ bền vững, bà Jessica Fanzo (Đại học Columbia) khẳng định côn trùng sở hữu ưu thế vượt trội về hàm lượng protein và hiệu quả sử dụng tài nguyên. So với các vật nuôi truyền thống như bò và cừu, việc nuôi côn trùng tiêu tốn ít đất, nước và thức ăn hơn hẳn, đồng thời phát thải lượng carbon thấp hơn. Do đó, đây được xem là giải pháp bổ trợ tiềm năng để ứng phó với biến đổi khí hậu và tình trạng mất an ninh lương thực.
Tuy nhiên, nghiên cứu của chuyên gia Bisconsin-Júnior chỉ ra rằng ngành công nghiệp "côn trùng thực phẩm" đang đối mặt với "kiềng ba chân" trở ngại: quy định pháp lý, giá cả và tâm lý văn hóa. Đặc biệt tại các nước phương Tây, cơ sở hạ tầng thị trường vẫn còn sơ khai. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy, phần lớn sản lượng côn trùng nuôi hiện nay vẫn chỉ được dùng làm thức ăn chăn nuôi. Ngay cả khi được chế biến cho người, chúng cũng hiếm khi đóng vai trò thay thế thịt trong bữa ăn chính.
Ông Dustin Crummett, Giám đốc điều hành của Insect Institute (Viện Côn trùng), nhận định: "Thực phẩm nguồn gốc thực vật có rào cản tâm lý thấp hơn khi tiếp cận thị trường và là lựa chọn protein bền vững dễ tiếp thị hơn so với côn trùng. Mặc dù thị trường côn trùng ăn được tại Mỹ được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng cho đến năm 2032, nhưng để trở thành nguồn protein chủ lực vẫn là một thách thức dài hạn".
Dù vậy, nhìn chung các chuyên gia đều tin rằng thế hệ người tiêu dùng tiếp theo sẽ cởi mở hơn. Bisconsin-Júnior chỉ ra một điểm mấu chốt: "Trẻ em chưa hình thành định kiến hay cảm giác ghê sợ tự nhiên đối với côn trùng. Điều này đồng nghĩa với việc thông qua giáo dục và tăng cường tiếp xúc thị trường, chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi nhận thức xã hội trong tương lai".
Tựu trung lại, dù sở hữu giá trị dinh dưỡng và lợi ích môi trường vượt trội, nhưng rào cản văn hóa và sự phản kháng về mặt tâm lý vẫn là thách thức lớn đối với việc phổ cập thực phẩm từ côn trùng. Một hệ thống thực phẩm bền vững trong tương lai nhiều khả năng sẽ bao gồm côn trùng như một lựa chọn bổ sung protein, thay vì thay thế hoàn toàn các loại thịt truyền thống.
