Biến đổi khí hậu đang tạo ra những áp lực chưa từng có lên an ninh lương thực toàn cầu, biến các giải pháp canh tác bền vững từ một lựa chọn trở thành yêu cầu cấp thiết. Đón đầu xu hướng này, mô hình trang trại ý tưởng tại Lincolnshire (Vương quốc Anh) vừa ghi nhận bước đột phá với vụ thu hoạch khoai tây thương mại carbon thấp đầu tiên. Đây là thành quả từ cái bắt tay chiến lược giữa nhà bán lẻ Tesco và đơn vị cung ứng Branston, đánh dấu cột mốc quan trọng trong lộ trình xanh hóa ngành nông nghiệp.
Thành tựu bước đầu từ mô hình canh tác bền vững
Được thiết lập từ năm ngoái, trang trại ý tưởng này đóng vai trò là một "phòng thí nghiệm thực địa" nhằm thử nghiệm các hệ thống sản xuất tiên tiến hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hỗ trợ lộ trình Net Zero. Vụ thu hoạch đầu tiên đã mang lại kết quả khả quan với sản lượng 500 tấn khoai tây giống Georgina.
Lô hàng này chính thức lên kệ tại các cửa hàng Tesco trên khắp Vương quốc Anh từ ngày 23/2, xuất hiện trong các dòng sản phẩm cao cấp. Điểm đặc biệt của sản phẩm này không nằm ở sự khác biệt về hương vị hay kết cấu – vốn được cam kết giữ nguyên chất lượng như khoai tây canh tác truyền thống – mà nằm ở giá trị sinh thái. Theo công bố từ các đối tác thực hiện dự án, vụ mùa này được sản xuất với lượng phát thải carbon thấp hơn 50% so với mức trung bình của các phương pháp sản xuất thông thường.
Ông Andy Blair, Giám đốc kỹ thuật hiện trường của Branston, người trực tiếp giám sát hoạt động tại trang trại ý tưởng, nhấn mạnh: "Việc đạt được dấu chân carbon trung bình thấp hơn trong quá trình sản xuất vụ khoai tây Georgina này so với mức trung bình truyền thống là một cột mốc to lớn. Những phát hiện từ quy trình này sẽ hỗ trợ toàn ngành tiến gần hơn tới các mục tiêu bền vững quốc gia. Đây chính xác là kết quả mà chúng tôi đã kỳ vọng".
Ứng dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến
Để đạt được con số giảm phát thải ấn tượng nói trên, trang trại tại Lincolnshire đã áp dụng một loạt các kỹ thuật canh tác carbon thấp, kết hợp giữa quản lý đất đai và công nghệ vật tư đầu vào.
Thứ nhất, về dinh dưỡng cây trồng, dự án sử dụng các loại phân bón thuộc mô hình kinh tế tuần hoàn, điển hình là phân bón CCm. Điểm ưu việt của loại phân bón này là khả năng "khóa" khí CO2 trong quá trình sản xuất, biến khí thải thành dưỡng chất cho đất, từ đó giảm thiểu lượng carbon phát tán ra môi trường.
Thứ hai, về kỹ thuật làm đất, phương pháp canh tác tối thiểu đã được triển khai triệt để. Khác với canh tác truyền thống thường cày xới sâu gây xáo trộn cấu trúc đất và giải phóng carbon lưu trữ, canh tác tối thiểu hạn chế tối đa sự tác động cơ học lên đất. Điều này không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái vi sinh vật trong đất mà còn đảm bảo năng suất và chất lượng củ không bị ảnh hưởng.
Thứ ba, về cơ giới hóa, toàn bộ nhiên liệu cho máy móc nông nghiệp tại trang trại đã được chuyển đổi sang dầu thực vật xử lý bằng hydro. Đây là loại nhiên liệu sinh học tiên tiến, có khả năng giảm tới 90% lượng khí thải carbon so với dầu diesel hóa thạch truyền thống, đóng góp đáng kể vào việc giảm tổng lượng phát thải của cả quy trình sản xuất.
Định hướng mở rộng và tầm nhìn Net Zero
Thành công của vụ khoai tây Georgina chỉ là bước khởi đầu trong tham vọng lớn hơn của dự án. Trang trại ý tưởng không chỉ dừng lại ở việc xem xét khả năng tiếp cận mức phát thải ròng bằng 0 đối với riêng cây khoai tây, mà còn hướng tới việc thấu hiểu sự tương tác sinh học giữa các loại cây trồng trong hệ thống luân canh.
Ông Andy Blair chia sẻ thêm: "Chúng tôi có nhiều loại cây trồng trong quy trình luân canh. Sau những tiến bộ đáng kể với khoai tây, chúng tôi đang xem xét tác động carbon, sức khỏe đất và tác động sinh học của toàn bộ quy trình". Các thử nghiệm trong tương lai sẽ tập trung vào việc sử dụng cây che phủ để cải thiện cấu trúc đất và khả năng giữ dinh dưỡng, đồng thời thử nghiệm phân bón công nghệ R-Leaf và máy kéo chạy bằng khí sinh học.
Mục tiêu cốt lõi của trang trại là trở thành một nền tảng thử nghiệm để đánh giá khả năng chuyển giao các quy trình này sang các trang trại khác. Bà Natalie Smith, Trưởng bộ phận Nông nghiệp và Thủy sản Bền vững tại Tesco, khẳng định: "Một trong những mục tiêu của trang trại là thử nghiệm và học hỏi từ nhiều phương pháp tiếp cận carbon thấp khác nhau, từ đó giảm thiểu rủi ro cho các người trồng khác trong chuỗi cung ứng và xa hơn nữa".
Việc gia tăng tài trợ cho đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp là chìa khóa để giải quyết các thách thức do biến đổi khí hậu và mất mát đa dạng sinh học gây ra. Dự án này được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, định hướng cho các khoản đầu tư tương lai vào công nghệ nông nghiệp, giúp người nông dân tự tin áp dụng các giải pháp mới để hướng tới một nền nông nghiệp sinh thái bền vững và hiệu quả.
