Nữ thạc sĩ du học về quê nuôi gà: Biến chuyện 'làm nông chậm rãi' thành một ngành kinh doanh mới

Mái tóc bạc của cha và thôi thúc trở về nguồn cội

Tại vùng rừng núi Nga Sơn, ông Trần Kiến Hồng đã dành hơn bốn thập kỷ làm bạn với đàn gà. Bằng đức tính cần cù và sức chịu đựng dẻo dai của một nông dân thực thụ, ông từng bước gây dựng một mô hình chăn thả dưới tán rừng rộng tới 280 mẫu với quy mô đàn lên tới 130.000 con. Giống gà đồi của ông từng được vinh danh là gà thả đồi tiêu biểu của tỉnh Chiết Giang năm 2025, bản thân ông cũng được ghi danh vào danh sách nghệ nhân nông thôn ưu tú.

Tuy nhiên, đằng sau sự ghi nhận ấy lại là sự bào mòn thể lực khốc liệt kéo dài suốt nhiều năm tháng. Mỗi ngày, ông đều phải thức dậy từ ba giờ sáng để chuẩn bị giết mổ, nhặt trứng, phối trộn thức ăn và dọn dẹp chất thải chuồng trại hoàn toàn bằng sức người. Trong một lần về thăm nhà, hình ảnh người cha già với mái tóc bạc trắng và những cơn đau nhức triền miên đã chạm sâu vào tâm can Trần Đình. Giây phút ấy, cô dứt khoát đưa ra lựa chọn quay về quê hương với mong muốn trút bớt gánh nặng trên vai cha, đồng thời tìm kiếm một lối thoát khoa học hơn cho nghề chăn nuôi gia truyền. Với cô, đây không phải là một bước lùi hay thỏa hiệp của sự nghiệp, mà là một hành trình trở về ấm áp và giàu ý nghĩa.

Công cuộc cải tổ của Trần Đình bắt đầu từ chính khu chuồng trại. Thực tế, người cha đã sớm ý thức được việc phải cải tiến kỹ thuật và từng mày mò áp dụng số hóa từ năm 2013 nhưng còn gặp nhiều trở ngại. Dựa trên nền tảng kinh nghiệm thực tế của cha, Trần Đình tiến hành nâng cấp toàn diện và đồng bộ. Hệ thống kiểm soát môi trường tự động được lắp đặt để vận hành liên tục suốt ngày đêm, đo lường chính xác nhiệt độ và độ ẩm, tự động kích hoạt cảnh báo khi nhiệt độ biến thiên vượt ngưỡng 1℃. Đi kèm với đó là mạng lưới cấp nước uống tự động qua màng lọc tinh khiết cùng hệ thống băng chuyền thu gom phân gà khép kín, đưa toàn bộ chất thải về khu xử lý để chế biến thành phân bón hữu cơ vi sinh tuần hoàn. Phương thức quản lý mới lấy thiết bị công nghệ làm trung tâm đã thay thế hoàn toàn sức lao động chân tay, giúp hiệu quả chuyển hóa thức ăn tăng mười lăm phần trăm và tỷ lệ đẻ trứng tăng mười tám phần trăm.

Không dừng lại ở việc tự động hóa, bước chuyển biến mang tính căn bản nhất chính là đưa mô hình chăn nuôi theo tiêu chuẩn phúc lợi động vật vào thực tiễn. Năm 2025, sau khi cùng cha đi khảo sát các cơ sở chăn nuôi kiểu mẫu trên toàn quốc, Trần Đình đã quyết định đầu tư hơn 2 triệu nhân dân tệ để tái thiết toàn bộ chuồng trại. Bản chất của chăn nuôi phúc lợi không phải là một khẩu hiệu tiếp thị, mà là tôn trọng tập tính sinh học tự nhiên, tạo điều kiện cho gà được tự do vận động, dang cánh, bay nhảy và nghỉ ngơi yên tĩnh. Khu chuồng mới được xây dựng thông thoáng, sạch sẽ, kiểm soát vi khí hậu và triệt tiêu gần như hoàn toàn mùi xú uế. Ba vạn con gà đen có thể thong thả dạo bước trên các sàn thép, đào bới trong những bể cát tắm chuyên dụng và thỏa sức bay nhảy trên dàn đậu cao hàng trăm mét. Đồng thời, bốn dây chuyền băng tải vận chuyển trứng tự động từ khu chuồng đẻ về thẳng phòng phân loại, biến giấc mơ để gà hưởng không khí trong lành và trứng chuyển động bằng thang máy tự động thành hiện thực.

Dù chi phí đầu tư ban đầu cho chuồng trại phúc lợi cao gấp bốn lần so với mô hình nuôi nhốt lồng công nghiệp, nhưng giá trị thu lại đã tạo nên bước nhảy vọt về chất. Đàn gà có thể trạng khỏe mạnh, sức đề kháng tự nhiên cao, chất lượng và hương vị trứng được nâng cấp rõ rệt, đặc biệt là giai đoạn đỉnh cao của chu kỳ đẻ trứng được kéo dài thêm hai tháng, tạo ra mức giá bán chênh lệch vượt trội trên thị trường. Giờ đây, mỗi quả trứng đưa ra thị trường đều sở hữu một mã định danh số riêng, cho phép người tiêu dùng quét mã QR để truy xuất toàn bộ dữ liệu từ trang trại, lô nuôi cho đến môi trường sinh thái. Dựa vào nền văn hóa y học dân gian của đồng bào dân tộc Xa tại địa phương, Trần Đình còn nghiên cứu bổ sung thảo mộc vào khẩu phần ăn để tạo ra các dòng sản phẩm trứng gà thảo dược và gà bồi bổ, nâng tầm giá trị nông sản bản địa. Suốt tám năm kiên trì, tỷ lệ kiểm định chất lượng sản phẩm luôn đạt mức tuyệt đối, khẳng định uy tín vững chắc của trang trại.

Chuyển dịch chuỗi giá trị từ bán nông sản sang cung cấp trải nghiệm

Trong tư duy của Trần Đình, trang trại nuôi gà không chỉ đơn thuần là nơi sản xuất nông sản thô, mà còn có thể trở thành nhịp cầu kết nối văn hóa nông thôn với đời sống đô thị. Từ năm 2024, cô lấy văn hóa chăn nuôi gà đồi làm hạt nhân để nâng cấp một phần khu trang trại thành không gian trải nghiệm sinh thái mang tên “Nông trang gà vui vẻ”, triển khai các hoạt động thực tế như nhặt trứng, bắt gà và phổ biến kiến thức nông nghiệp cho các đoàn học sinh, gia đình. Đến nay, mô hình đã đón hơn 2.000 lượt khách tới tham quan và tiếp xúc trực tiếp với nếp sống đồng quê.

Tuy vậy, sau thời gian đầu sôi nổi, một điểm nghẽn mới xuất hiện khi phần lớn du khách chỉ “cưỡi ngựa xem hoa”, trải nghiệm nhặt trứng chốc lát rồi rời đi, khiến chuỗi dịch vụ quá ngắn và nguồn khách du lịch khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững. Trước thực tế đó, Trần Đình tiếp tục nâng cấp mô hình theo hướng chuyển dịch từ bán nông sản sang bán trải nghiệm văn hóa và truyền tải giá trị đời sống thôn dã. Được sự định hướng của chính quyền xã, cô đã liên kết trang trại với các làng bản văn hóa dân tộc Xa và các cơ sở nông nghiệp sinh thái lân cận để hình thành tuyến du lịch giáo dục trải nghiệm nông thôn. Sự kết nối này đã làm sống dậy nguồn lực bản địa, giúp du khách có thể trải nghiệm trọn gói từ phong tục tập quán, thưởng thức ẩm thực truyền thống đến tự tay tham gia lao động đồng áng, tạo thành chu trình khép kín giúp khách lưu lại dùng bữa, mua sắm sản vật và lưu giữ ký ức làng quê.

Đồng thời, thông qua nền tảng không gian sáng tạo nông nghiệp di sản phi vật thể, cô phối hợp cùng các thanh niên khởi nghiệp tại địa phương tập hợp hơn 200 mặt hàng đặc sản miền núi như trứng gà đen, bánh tét lá dong, rượu nếp đỏ và đồ thủ công mỹ nghệ. Toàn bộ các sản phẩm này được quy chuẩn hóa về bao bì thương hiệu và đẩy mạnh tiếp thị đồng bộ, giúp những sản vật vốn nằm rải rác nơi núi sâu có thể đàng hoàng bước ra thị trường lớn. Năm 2025, tỷ trọng bán lẻ trực tuyến của cơ sở tăng từ mười lăm phần trăm lên hai mươi chín phần trăm, doanh thu trên các nền tảng số tăng trưởng tám mươi bảy phần trăm, đưa hương vị nguyên bản của vùng núi Nga Sơn đến với đông đảo hộ gia đình tại các đại đô thị.

Đối với Trần Đình, mục tiêu của trang trại không đơn thuần là một điểm đến chụp ảnh ngắn ngủi, mà phải trở thành lớp học tự nhiên sinh động cho trẻ em thành phố. Tại đây, các em được tự tay chạm vào đất cát, thấu hiểu quy trình sinh trưởng của vạn vật và trân trọng giá trị giọt mồ hôi của người lao động. Xây dựng nông thôn mới không dừng lại ở việc bán được nông sản ra bên ngoài, mà cốt lõi là thiết lập một dòng chảy tương tác hai chiều, vừa đưa người tiêu dùng về với nông thôn, vừa giữ lại được tình yêu và sức sống lâu dài cho mảnh đất quê hương.

Đồng hành cùng cộng đồng nông dân bằng cơ chế chia sẻ thực chất

Cùng làm giàu và chia sẻ thịnh vượng là kim chỉ nam trong suốt hành trình gắn bó với nông nghiệp của Trần Đình. Ban đầu, cô từng thử nghiệm giải pháp hỗ trợ đơn giản là cấp con giống miễn phí cho các hộ gia đình rồi cam kết thu mua bao tiêu sản phẩm đầu ra. Song thực tế sản xuất đã chứng minh thiện chí thôi là chưa đủ, bởi trình độ kỹ thuật và thói quen canh tác của từng hộ không đồng đều, dẫn đến chất lượng gia cầm xuất chuồng thiếu tính đồng nhất và chuỗi liên kết khó lòng duy trì lâu dài.

Nhận thức rõ hạn chế đó, Trần Đình đã tái cấu trúc cơ chế hợp tác bằng mô hình cổ phần vi mô dành cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn. Mỗi gia đình chỉ cần đóng góp một khoản vốn nhỏ 1.500 nhân dân tệ để xác lập trách nhiệm, trong khi toàn bộ khâu vận hành chuồng trại, hỗ trợ kỹ thuật, quản lý thú y, kết nối tiêu thụ và chịu trách nhiệm rủi ro đều do doanh nghiệp đảm trách trọn vẹn. Nhờ cơ chế này, người nông dân được thụ hưởng cổ tức lợi nhuận một cách an toàn mà không phải chịu bất kỳ áp lực thua lỗ nào. Cùng với đó, các lao động cao tuổi trong vùng vẫn có thể làm việc và tăng thêm thu nhập ngay tại bản làng, thanh niên xa quê có điểm tựa vững chắc để trở về lập nghiệp, còn người làm nông không còn phải đánh cược sinh kế bằng lối lao động cơ bắp cực nhọc.

Từ một thạc sĩ du học trở về thành một người làm nông mới bám rễ giữa núi rừng, sự thay đổi vị trí công việc của Trần Đình đã thổi một làn gió hiện đại vào công việc chăn nuôi truyền thống vốn đòi hỏi nhiều kiên nhẫn. Bằng cách kết hợp độ chính xác của công nghệ số với tình cảm gắn bó sâu nặng cùng đất đai, cô đã chứng minh rằng một nghề nông bền vững phải là sự hòa quyện giữa tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt và sự nâng niu giá trị con người.

Nguồn tham khảo: Hangzhou Zazhi