Hiệu suất khai thác tại khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương suy giảm mạnh
Tây và Trung Thái Bình Dương là những ngư trường giữ vai trò hạt nhân cung ứng cá ngừ vằn cho toàn thế giới, đang ghi nhận hoạt động đánh bắt rơi vào tình trạng ảm đạm. Sự sụt giảm lưu lượng cá tươi cập bến khiến nguồn cung nguyên liệu thô cho các trung tâm chế biến bị thu hẹp đáng kể. Hệ quả tất yếu là tại Bangkok (Thái Lan) – điểm giao thoa thương mại cá ngừ lớn nhất hành tinh – các đơn vị kinh doanh đang phải đối mặt với những biến động tiêu cực về nguồn hàng.
Theo các báo cáo thị trường mới nhất, mức chào giá cá ngừ vằn đã ghi nhận mức tăng từ 10-20 USD mỗi tấn so với giai đoạn chạm đáy trước đó. Sự khan hiếm lượng hàng nhập khẩu khiến giới chế biến gặp nhiều trở ngại trong nỗ lực bình ổn giá đầu vào, dù nhu cầu từ các nhà máy đóng hộp vẫn duy trì ở ngưỡng ổn định. Giới quan sát nhận định, nếu năng lực khai thác không sớm cải thiện trong ngắn hạn, giá tham chiếu của cá ngừ vằn tại thị trường Bangkok sẽ nhanh chóng tiệm cận ngưỡng trần của khung giá kỳ vọng, khi mà một số hợp đồng sớm đã phải tất toán ở mức giá cao hơn mặt bằng chung.
Giá dầu leo thang thúc đẩy chi phí khai thác chạm mốc kỷ lục
Biến động giá năng lượng hiện trở thành tác nhân trực tiếp định hình lại biểu đồ chi phí của ngành thủy sản toàn cầu. Sau những xung đột địa chính trị phức tạp tại khu vực Trung Đông nổ ra vào cuối tháng 2/2026, giá dầu thô quốc tế đã chạm mốc cao nhất trong vòng hai năm qua. Tình trạng giá dầu vượt ngưỡng 80 USD mỗi thùng phản ánh nỗi lo ngại thường trực về sự đứt gãy nguồn cung và an ninh vận tải tại eo biển Hormuz, tạo ra cú sốc chi phí trực diện cho các đội tàu đánh bắt xa bờ.
Nhiên liệu vốn là cấu phần trọng yếu nhất trong bài toán kinh tế của các đội tàu biển sâu, thường chiếm tỷ trọng từ 30% đến 50% tổng chi phí vận hành tàu. Đà tăng của giá dầu không chỉ làm xói mòn lợi nhuận mà còn buộc các chủ tàu phải cân nhắc cắt giảm tần suất ra khơi, khiến nguồn cung nguyên liệu thô càng trở nên thiếu hụt. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo sự duy trì của giá dầu ở mức cao sẽ tạo hiệu ứng dây chuyền lên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu đánh bắt, logistics cho đến các dây chuyền chế biến, cuối cùng phản ánh rõ nét vào giá thành phẩm cá ngừ đóng hộp trên toàn cầu.
Áp lực chi phí vận hành tại khu vực Đông Thái Bình Dương
Trái ngược với sự ảm đạm ở phía Tây, điều kiện ngư trường tại Đông Thái Bình Dương hiện duy trì được trạng thái tương đối ổn định. Các đội tàu của Mexico liên tục báo cáo sản lượng đánh bắt tích cực đối với cá ngừ vây vàng, đồng thời nguồn cung cá ngừ vằn cũng không có nhiều biến động tiêu cực. Tại vùng biển ngoài khơi Peru, một số tàu cũng ghi nhận kết quả khả quan, dù vẫn tồn tại sự phân hóa rõ rệt về năng suất giữa các phân khu khai thác khác nhau.
Dẫu điều kiện tự nhiên thuận lợi, song hoạt động khai thác tại vùng biển sâu đang đòi hỏi những hành trình di chuyển dài ngày hơn, trực tiếp đẩy chi phí vận hành lên cao theo tỷ lệ thuận. Tại cảng Manta của Ecuador, lượng nguyên liệu thô dự trữ hiện không còn dồi dào, dẫn đến tình trạng các tàu vận tải phải tập trung mật độ cao để chờ bốc dỡ hàng hóa. Dự báo thị trường cho thấy nếu tình trạng khan hàng tại các khu vực biển khác tiếp diễn, giá cá ngừ vằn tại khu vực Đông nhiệt đới Thái Bình Dương cũng sớm bị cuốn vào vòng xoáy tăng giá theo hiệu ứng lôi kéo.
Thị trường Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương duy trì thế cân bằng
Khu vực Ấn Độ Dương hiện ghi nhận mức giá cá ngừ vằn tương đối ổn định so với các biến động chung của thị trường. Tuy nhiên, hoạt động của một số tàu thuộc Liên minh Châu Âu (EU) tại các vùng biển nằm ngoài đặc quyền kinh tế của Seychelles đang tạo ra những phép thử nhằm thăm dò khả năng điều chỉnh tăng giá. Các lô hàng cá ngừ vằn xuất khẩu từ Ấn Độ Dương sang thị trường châu Á vẫn được định giá ở phân khúc thấp, song biên độ lợi nhuận của các trung tâm chế biến đang dần cải thiện khi giá bán lại có xu hướng gia tăng.
Tại khu vực Đại Tây Dương, thị trường cá ngừ giữ vững trạng thái ổn định kể từ đợt đánh giá định kỳ vào tháng/2026. Giá thu mua hiện nay của các nhà máy đóng hộp dao động quanh mức 1.455 USD/tấn đối với cá ngừ vằn và 2.095 USD/tấn đối với cá ngừ vây vàng. Riêng tại thị trường Tây Ban Nha, mặt hàng cá ngừ vây vàng đông lạnh ở ngưỡng nhiệt độ âm 18 độ C đang có giá xấp xỉ 3.607 USD/tấn.
Tổng hòa các yếu tố, ngành cá ngừ toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển giao đầy rủi ro do sự kết hợp giữa khan hiếm nguồn cung và chi phí năng lượng neo cao. Sự phục hồi của năng lực khai thác tại khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương sẽ là chìa khóa quyết định quỹ đạo giá cả trong tương lai gần. Các trung tâm chế biến chiến lược từ Bangkok, Manta cho đến châu Âu đang theo sát mọi diễn biến thực địa, chuẩn bị các kịch bản ứng phó cho một quý II dự báo đầy biến động trong thương mại thủy sản quốc tế.
