Ngày nay, "bộ não AI" đã có thể làm cho dâu tây mọc trên cả vùng đất mặn. Mô hình lớn AI nông nghiệp thông minh có khả năng tự động điều chỉnh các điều kiện môi trường dựa trên nhu cầu sinh trưởng của cây dâu tây ở từng giai đoạn. Mô hình này không chỉ tạo ra vi khí hậu lý tưởng mà còn có thể điều chỉnh chính xác theo sở thích về khẩu vị của người tiêu dùng. Chỉ cần một chiếc điện thoại, người nông dân có thể "xem nhanh" các chỉ số về độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng và "điều khiển nhanh" các thiết bị như hệ thống tưới phân, quạt gió hay đèn bổ sung ánh sáng.
Đây chính là sự hiện thực hóa chủ trương "thúc đẩy kết hợp trí tuệ nhân tạo và phát triển nông nghiệp" đã được đề cập nhiều lần trong Văn kiện Trung ương số 1 của Trung Quốc. Dưới sức đẩy của cả chính sách và công nghệ, một kỷ nguyên mới của nông nghiệp tích hợp đang lặng lẽ bắt đầu.
1. Ngành sản xuất: Từ "chạy đua lương cao" đến "chủ động nhân công"
Vấn đề nan giải nhất của nông nghiệp truyền thống là gì? Chính là nhân công. Đến mùa vụ thì tìm không ra người, tìm được rồi thì khó giữ, mà giữ được thì chi phí lại đội lên rất cao.
Thế nhưng, tại cộng đồng Bạch Thủy, thị trấn Long Đài, tỉnh Tứ Xuyên, điện thoại của các hộ trồng trọt lớn mỗi sáng sớm lại nhận được một thông báo đặc biệt. Đó không phải là dự báo thời tiết, mà là "đơn thuốc nông vụ AI". "Đơn thuốc điện tử" này được gửi từ nền tảng mô hình cây chanh đầu tiên của Trung Quốc. Thông qua một mạng lưới giám sát bốn chiều bao gồm "Thiên-Địa-Nhân-Phòng thí nghiệm", hệ thống AI có thể nhận diện những tổn thương nhỏ nhất trên gân lá, cảnh báo sớm nguy cơ sâu bệnh, và xác định tình trạng dinh dưỡng của từng cây.
Kết quả thật ấn tượng: chi phí nhân công giảm 30%, vật tư nông nghiệp giảm 25%, sản lượng chanh tăng 35%, và tỷ lệ quả đạt chuẩn thương phẩm vượt quá 85%. Chỉ riêng nền tảng này đã giúp nông dân tiết kiệm gần 30.000 Nhân dân tệ chi phí phân bón và nhân công mỗi năm, trong khi giá trị sản lượng lại tăng 30%.
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra ở Thọ Quang, tỉnh Sơn Đông. Tại các nhà kính mới xây, tỷ lệ áp dụng thiết bị thông minh, IoT và sản xuất tiêu chuẩn hóa đều vượt ngưỡng 85%. Nhờ đó, năng suất lao động tăng từ 30% đến 50%, và sản lượng trên mỗi mẫu đất đạt gấp 3 đến 5 lần so với trước khi cải tạo.
Từ chỗ "dựa vào kinh nghiệm" đến chỗ "dựa vào dữ liệu", AI đang âm thầm thay đổi cách thức sản xuất nông nghiệp truyền thống, đưa người nông dân từ thế bị động "chạy đua lương cao để giành nhân công" sang thế chủ động trong việc lên kế hoạch sử dụng lao động.
2. Ngành chế biến: Giải quyết bài toán chi phí nhàn rỗi và kiểm soát chất lượng
Trong khâu chế biến nông sản, có một "sát thủ vô hình" bào mòn lợi nhuận, đó là tình trạng máy móc không hoạt động. Do sản xuất mang tính mùa vụ, phần lớn thời gian trong năm thiết bị phải "đắp chiếu", và chi phí khấu hao này cuối cùng đều được cộng vào giá thành sản phẩm.
Tại nhà máy chế biến quả óc chó Ngọc Phong ở huyện Giao Khẩu, kinh nghiệm thủ công và công nghệ thông minh đã tìm được tiếng nói chung. Nhà máy trang bị robot phân loại AI, tự động hóa toàn bộ quy trình từ tách vỏ đến phân loại. Máy tách vỏ cỡ lớn và robot phân loại đa cấp phối hợp nhịp nhàng, từ khâu nạp liệu, rạch vỏ, ép vỡ đến tách nhân, tất cả đều liền mạch.
Số hóa ở đây không nhằm thay thế truyền thống, mà là dùng công nghệ để kế thừa và nâng tầm kỹ thuật thủ công. Mô hình kết hợp giữa con người và máy móc, thông qua việc tối ưu thuật toán tự thích ứng của robot, đã giúp máy móc xử lý chính xác hơn các giống óc chó khác nhau, từ đó cải thiện chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất.
Cơ chế dự báo của AI giúp tối đa hóa hiệu suất sử dụng thiết bị và giảm thiểu chi phí nhàn rỗi. Những thông số chế biến từng phải ước chừng bằng kinh nghiệm nay đã có số liệu chính xác. Những công đoạn kiểm soát nhiệt độ từng phụ thuộc hoàn toàn vào tay nghề của những người thợ cả, nay đã có AI hỗ trợ.
3. Ngành dịch vụ: Chi phí tiếp cận thấp, hiệu quả chuyển đổi cao
Đối với ngành dịch vụ trong nông nghiệp, thách thức lớn nhất nằm ở đâu? Đó là chi phí tìm kiếm khách hàng và chi phí tiếp thị.
Tại thôn Lương, thị trấn Tây Lãng, Quảng Tây, mô hình lớn trí tuệ nhân tạo chuyên dụng đầu tiên của Trung Quốc về quản lý nông thôn (WAI) đã được triển khai. Mô hình này mở ra một phương thức hoàn toàn mới, kết hợp "Trí tuệ con người (W) + Trí tuệ nhân tạo (AI) + Quản lý nông thôn".
Bằng cách điều chỉnh linh hoạt chiến lược quảng cáo, AI có thể giảm đáng kể chi phí tìm kiếm khách hàng. Bằng cách sử dụng các công cụ tạo nội dung tự động (AIGC), chi phí sản xuất tài liệu tiếp thị cũng giảm mạnh. Những phương thức marketing từng là "đặc quyền" của các doanh nghiệp lớn, nay đã trở thành công cụ trong tầm tay của mỗi ngôi làng.
Ước mơ về một nền nông nghiệp tích hợp đã được nhiều thế hệ nông dân ấp ủ. Từ "nông nghiệp mồ hôi" đến "nông nghiệp thông minh", từ cảnh "trông trời trông đất" đến thế chủ động "biết thiên thời để canh tác", trí tuệ nhân tạo đang biến ước mơ đó thành hiện thực.
