Sự đổi mới trong tiêu chí “xanh” trên những cánh đồng
Thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 của Bộ NN&MT, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã sớm ban hành kế hoạch hành động trên địa bàn. Đây cũng là một trong những nội dung phù hợp với yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg, ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, “kinh tế xanh”, kinh tế tuần hoàn.
Mô hình canh tác lúa thâm canh cải tiến gắn với giảm phát thải trên những cánh đồng lúa của một số địa phương trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh bước đầu đã mang lại hiệu quả tích cực, các diện tích canh tác ngày càng được mở rộng, mang lại thu nhập và từng bước nâng cao đời sống của người dân, nhen nhóm cho một hướng đi bền vững nâng cao giá trị nền nông nghiệp nông thôn mới gắn với tiêu chí bảo vệ môi trường.
Ông Nguyễn Thanh Cảnh, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Can Lộc cho biết, vụ Xuân năm 2026 vừa qua, xã phối hợp với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm triển khai mô hình canh tác lúa theo chuỗi giá trị Quế Lâm áp dụng thâm canh lúa cải tiến SRI (áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật như sử dụng mạ khay - máy cấy; tăng cường phân bón hữu cơ, giảm phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật; quản lý dịch hại tổng hợp; thu gom rơm rạ sau thu hoạch;...) tại cánh đồng Giếng Chùa, thôn Tân Thượng với diện tích 5,6 ha, mô hình bước đầu đã mang lại những kết quả tích cực, cây lúa sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, đặc biệt không xuất hiện bệnh đạo ôn, không bị đổ ngã do dông lốc. Năng suất lúa tươi đạt trên 4 tạ/sào, được công ty thu mua tại chân ruộng với giá 8.500 đồng/kg. Mô hình khẳng định được hiệu quả trong sản xuất, góp phần tăng thu nhập cho người dân. Vì thế, vụ hè thu năm nay, địa phương tiếp tục mở rộng diện tích đạt 11 ha, liên kết sản xuất giống lúa DT39 theo chuỗi giá trị Quế Lâm.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Can Lộc cho biết, nhìn chung mô hình canh tác lúa gắn với giảm phát thải trên địa bàn bước đầu đã mang lại hiệu quả rõ rệt hơn so với cách canh tác lúa truyền thống của người nông dân, mô hình này được Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm tổ chức sản xuất và chuyển giao kỹ thuật, giúp người dân giảm chi phí sản xuất, hạn chế được sâu bệnh và làm chủ được mùa vụ canh tác, hạn chế được những rủi ro từ yếu tố thời tiết, đặc biệt mô hình còn giảm phát thải ra môi trường nhờ tăng cường dùng phân bón hữu cơ và giảm các loại thuốc bảo vệ thực vật.
Nhân rộng mô hình, hướng tới tương lai bền vững
Nằm trong mô hình giảm phát thải trong canh tác lúa, tại các địa phương ở Hà Tĩnh đang ứng dụng rộng khắp phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa đang cho thấy hiệu quả rõ nét trên đồng ruộng, góp phần giảm phát thải khí mê-tan, bảo vệ môi trường và bảo đảm năng suất ổn định. Trong vụ Xuân 2026, nhiều cánh đồng tập trung tại xã Tùng Lộc lần đầu tiên áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ. Kết quả cho thấy, dù lượng nước tưới giảm đáng kể nhưng cây lúa vẫn sinh trưởng tốt, năng suất trung bình lúa tươi đạt hơn 4 tạ/sào.
Không chỉ tại xã Tùng Lộc, mô hình tưới ngập - khô xen kẽ còn được mở rộng tại xã Thiên Cầm trên quy mô 500 ha. Còn trên phạm vi toàn tỉnh Hà Tĩnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ đã triển khai trên 4.300 ha lúa tại 15 xã, phường áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ trên quy mô toàn tỉnh.
Từ kết quả đạt được, vụ hè thu năm nay, Hà Tĩnh tiếp tục mở rộng các mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải. Trong đó, diện tích áp dụng tưới ngập - khô xen kẽ khoảng 6.000 ha, tăng 1.700 ha so với vụ xuân 2026 đây là giải pháp hiệu quả cho những cánh đồng “khát nước” vào mùa khô. Bên cạnh đó, diện tích áp dụng phương pháp thâm canh cải tiến SRI khoảng 205 ha tại 14 xã, phường, tăng 55 ha so với vụ xuân.
Trong đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2024 - 2030 và Chỉ thị số 03-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, các địa phương đang từng bước mở rộng mô hình sản xuất hữu cơ, nông nghiệp sinh thái. Đồng hành cùng quá trình này, Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân trong tổ chức sản xuất và chuyển giao kỹ thuật. Vụ hè thu năm 2026, doanh nghiệp liên kết sản xuất gần 60 ha lúa DT39.
Ông Nguyễn Trí Hà - cán bộ Chi nhánh Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm Hà Tĩnh cho biết: “Mô hình canh tác lúa gắn với giảm phát thải đang được đơn vị phối hợp với một số địa phương nổi trội như xã Toàn Lưu, xã Can Lộc, xã Gia Hanh và xã Kỳ Xuân, mô hình đã mang tới hiệu quả rõ rệt cho người dân trồng lúa. Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương mở rộng diện tích theo quy trình hữu cơ và tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững và gia tăng thu nhập cho người dân”.
Trên phạm vi toàn tỉnh, vụ hè thu năm 2026, Hà Tĩnh tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình thâm canh lúa cải tiến SRI trên diện tích hơn 200 ha tại 14 xã, phường. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật trong canh tác nông nghiệp giảm phát thải đang góp phần đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa, tạo nền tảng quan trọng để chuyển đổi sản xuất lúa theo hướng xanh, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện hiệu quả Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp bền vững và nâng cao giá trị sản phẩm lúa gạo của tỉnh Hà Tĩnh.
