Mới đây, Aquaticode, một doanh nghiệp tiên phong phát triển các hệ thống phân loại thủy sản ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đã chính thức trình làng hệ thống tự động phát hiện dị tật mang tên AquaLens. Thiết bị này được thiết kế chuyên sâu cho các trại ươm giống nhằm nhận diện và phân loại chính xác cá giống bị dị hình, khuyết tật.
Hệ thống bước đầu được ứng dụng cho hai đối tượng cá nuôi quan trọng là cá vược và cá tráp. AquaLens có khả năng quét và đánh giá theo thời gian thực về tình trạng dị tật, sức khỏe cũng như khối lượng của từng con giống, từ đó phân loại đàn cá thành nhóm đạt chuẩn thương phẩm và nhóm không đạt tiêu chuẩn.
Công suất phân loại 350.000 con giống mỗi ngày
Tại các trại sản xuất giống cá vược và cá tráp, phân loại cá giống là khâu kỹ thuật bắt buộc và then chốt. Theo đại diện Aquaticode, hiện nay công đoạn này thông thường đòi hỏi một đội ngũ từ 15 - 30 nhân công thực hiện thủ công. Do phần lớn khách hàng thu mua có những yêu cầu kiểm định rất khắt khe về tỷ lệ dị tật, các trại ươm bắt buộc phải liên tục phát hiện và loại bỏ triệt để cá bị dị hình trong suốt quá trình ương dưỡng.
Với AquaLens, chỉ một hệ thống đơn lẻ hiện có thể xử lý và phân loại khoảng 350.000 con cá giống mỗi ngày. So với phương pháp thủ công, hệ thống AI duy trì kiểm định đồng bộ theo một tiêu chuẩn duy nhất xuyên suốt thời gian vận hành. Thiết bị không gặp phải hiện tượng giảm tốc độ phân loại hay sai lệch tiêu chuẩn đánh giá do mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc như con người.
Thực tế, công nhân có thể dễ dàng nhận ra các khiếm khuyết rõ ràng như dị tật hàm hoặc vẹo cột sống; tuy nhiên, khi tỷ lệ dị tật trong một lô cá quá cao, năng suất phân loại thủ công thường sụt giảm rõ rệt và độ chính xác ở đầu ca làm việc so với cuối ca thường có sự chênh lệch lớn.
Quét đa chiều bằng công nghệ thị giác máy tính
Mấu chốt của hệ thống AquaLens là công nghệ nhận diện thị giác nhân tạo (computer vision) tiên tiến. Thiết bị có thể quét hình ảnh con giống từ nhiều góc độ khác nhau cùng lúc, từ đó phân tích và đưa ra đánh giá tức thì về mức độ dị hình, thể trạng sức khỏe cũng như khối lượng cá.
Doanh nghiệp cho biết độ chính xác trong việc phát hiện cá dị tật của hệ thống đạt xấp xỉ 100%. Dựa trên các dữ liệu số này, hệ thống sẽ tự động tách đàn cá giống thành hai dòng: cá đạt chuẩn thương mại và cá loại thải.
Hiện tại, AquaLens được tối ưu hóa cho cỡ cá giống từ 1 - 10 g, đây là giai đoạn phát triển ban đầu của chu kỳ nuôi. Đại diện Aquaticode khẳng định: “Việc sớm phát hiện và loại trừ những cá thể không có giá trị thương mại ngay từ giai đoạn kích thước còn nhỏ sẽ giúp các doanh nghiệp tiết kiệm chi phí thức ăn, nhân công và không gian bể nuôi; tránh rủi ro tiếp tục đầu tư nuôi lớn rồi mới phát hiện cá không đủ tiêu chuẩn xuất bán”.
Bước mở rộng từ công nghệ phân loại cá hồi
Trước khi ra mắt AquaLens, Aquaticode đã từng ứng dụng thành công công nghệ nhận diện thị giác trong việc phân loại giới tính cho cá hồi nuôi thương phẩm và hoàn tất các thử nghiệm thực địa vào năm 2023.
Với AquaLens, công ty đã chuyển giao và cải tiến thành công nền tảng công nghệ này sang phân khúc phát hiện dị tật trên cá vược và cá tráp biển. Vào tháng 4/2026, Aquaticode cũng đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược với một tập đoàn sản xuất cá giống quy mô lớn, qua đó cam kết đưa hệ thống AI vào phân loại cho hơn 300 triệu con cá vược và cá tráp.
Các động thái mới nhất cho thấy, làn sóng công nghệ phân loại bằng AI đang nhanh chóng lan tỏa từ ngành công nghiệp cá hồi sang nhiều đối tượng nuôi biển khác, đồng thời ngày càng được đẩy sớm vào mắt xích quan trọng nhất của chuỗi giá trị: khâu sản xuất và ương dưỡng giống.
