Từ tàu dịch vụ ngoài khơi sang tàu vận chuyển cá sống
Tiền thân của Firda Eir là Skandi Foula - một tàu tiếp tế từng nằm trong kế hoạch tháo dỡ. Tuy nhiên, theo quyết định của chủ tàu, phương tiện này đã được đưa đến Nhà máy đóng tàu Norse (Thổ Nhĩ Kỳ) để hoán cải thành tàu chuyên dụng vận chuyển cá sống, phục vụ chủ yếu cho hoạt động nuôi cá hồi.
Kỹ sư đóng tàu Aysu Hilal Girgin nhận định, dự án này không chỉ kéo dài tuổi thọ của tàu mà còn định hình mô hình mẫu về kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Bà cho biết, đây là trường hợp hoán cải hiếm gặp trong cả ngành hàng hải và thủy sản.
Mục tiêu cốt lõi của dự án là kéo dài vòng đời phương tiện, tối ưu hóa tính bền vững trong vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật đặc thù về kết cấu, chất lượng nước và hệ thống vận chuyển cá sống. Để đạt được mục tiêu này, nhà máy đã tiến hành điều chỉnh đồng bộ kết cấu, hệ thống máy móc và các trang thiết bị liên quan.
Hiện tại, Firda Eir hoạt động chủ yếu tại vùng biển Na Uy và các khu vực ngoài khơi, thực hiện các nhiệm vụ như vận chuyển cá sống, giám sát hệ thống và điều phối vận hành. Tàu sở hữu tính linh hoạt cao với khả năng phân loại cá, xử lý cá chết và vận chuyển cá giống.
Nâng cấp toàn diện năng lực và hệ thống vận tải
Thông qua việc chuyển đổi công năng, dự án đã thiết lập sự cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và yếu tố thân thiện với môi trường, đáp ứng nhu cầu vận chuyển an toàn, hiệu quả của ngành thủy sản; đồng thời tái tạo vòng đời hoạt động mới cho phương tiện.
Sau quá trình hoán cải, tàu Firda Eir có chiều dài 86,85 m, chiều rộng 19,7 m, dung tích hầm hàng 5.000 m³ và được trang bị hệ thống động lực lai (hybrid) diesel-điện.
Tàu được trang bị bộ pin 1.058 kWh, giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu và cải thiện hiệu suất năng lượng khi vận hành tải trọng thấp. Ngoài ra, tàu còn có khả năng định vị động, cho phép thực hiện các hoạt động xếp dỡ hàng hóa mà không cần neo đậu.
Về xử lý nước, tàu có thể sản xuất 6.000-8.000 m3 nước mỗi ngày để cải thiện môi trường vận chuyển cá và hỗ trợ các hoạt động như phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh.
Hầu hết các thiết bị cốt lõi trên tàu như động cơ chính và chân vịt… đều được giữ lại, chỉ nâng cấp cần thiết cho ứng dụng mới. Việc đưa vào sử dụng hệ thống động lực lai cho phép tàu đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về độ ổn định của động cơ và vận hành liên tục trong quá trình vận chuyển cá sống.
Tự động hóa và hỗ trợ từ xa
Tàu được trang bị hệ thống tự động tích hợp cao do Marine Control Services cung cấp. Hệ thống này có thiết kế dự phòng cao và có thể kết nối với khoảng 2.000 điểm tín hiệu, bao gồm hệ thống chiếu sáng, bơm và van, mức chất lỏng, quản lý nguồn điện, thiết bị phụ trợ, hệ thống định vị động và hệ thống đẩy định vị, đồng thời được liên kết với hệ thống GPS và bảo trì.
Các giao diện điều khiển trung tâm được bố trí tại buồng lái và buồng máy. Bên cạnh đó, các bảng điều khiển cảnh báo đồ họa cũng được lắp đặt tại cabin thủy thủ đoàn, phòng ăn và phòng tập thể dục.
Khu vực không người trực được trang bị hệ thống an ninh và giám sát hoạt động. Đáng chú ý, hệ thống còn tích hợp tính năng kết nối kỹ thuật từ xa, cho phép văn phòng trên bờ hỗ trợ xử lý nhanh chóng, qua đó giảm thiểu chi phí vận hành.
Về hệ thống điện, toàn bộ bảng điện chính, hệ thống phân phối và bảng điều khiển mở rộng đều do Elkon cung cấp và tích hợp. Dù việc lắp đặt hệ thống mới trên kết cấu thân tàu cũ gặp nhiều thách thức, dự án đã đạt được sự tương thích cao, đáp ứng tốt các điều kiện xử lý cá sống.
Khả năng chế biến cá sống hoàn chỉnh
Về quy trình xử lý cá, Firda Eir được trang bị hệ thống Cflow với khả năng giám sát thời gian thực các yếu tố ảnh hưởng đến phúc lợi của cá, giúp giảm thiểu mức độ căng thẳng trong quá trình vận chuyển.
Khu vực boong tàu được thiết kế chuyên biệt để xử lý cá sống, tích hợp hệ thống bơm hút chân không và bàn phân loại với công suất tối đa 300–500 tấn/giờ; riêng bàn phân loại thủ công đạt công suất 50–100 tấn/giờ.
Tàu cũng sở hữu hai hệ thống làm mát bằng nước biển (RSW) công suất 2.500 kW cùng hệ thống tuần hoàn nước hiện đại, giúp kiểm soát nhiệt độ và duy trì sức khỏe cho cá. Hệ thống định vị động (DP) giúp loại bỏ nhu cầu neo đậu khi tàu hoạt động trong phạm vi các trang trại nuôi trồng thủy sản, qua đó nâng cao tính an toàn và hiệu quả tác nghiệp.
Trên boong tàu lắp đặt ba cần cẩu hạng nặng, đáp ứng các thao tác kỹ thuật chính xác ngay cả trong điều kiện khắc nghiệt. Để hỗ trợ hệ thống thiết bị này, nhà máy đã bổ sung kết cấu boong chuyên dụng nhằm gia cường độ bền, độ ổn định, đồng thời tạo thuận lợi cho việc tích hợp hệ thống và di chuyển của nhân viên.
Thách thức trong thiết kế và tích hợp không gian
Hệ thống tạo nước ngọt sử dụng công nghệ thẩm thấu ngược (RO) do Norwater cung cấp được thiết kế riêng nhằm tối ưu hóa không gian hạn chế trên tàu. Hệ thống này được tùy biến để đáp ứng các nhu cầu đặc thù của nuôi trồng thủy sản như kiểm soát rận biển và vận chuyển cá giống.
Đại diện nhà máy đóng tàu cho biết, thách thức lớn nhất trong quá trình hoán cải là việc bố trí và tích hợp hợp lý lượng lớn hệ thống xử lý cá sống vào kết cấu thân tàu hiện hữu, đồng thời đảm bảo vận hành trơn tru và tận dụng không gian hiệu quả. Yêu cầu này buộc các hệ thống điện, tự động hóa và định vị động phải được thiết kế lại gần như hoàn toàn.
So với việc hoán cải tàu thông thường, dự án này phức tạp hơn nhiều trong khâu lập kế hoạch và thi công. Để tăng tải trọng, tàu đã trải qua công đoạn cắt và nối dài thân, đặt ra yêu cầu kỹ thuật cao về định vị và phối hợp kết cấu.
Kinh nghiệm thu được từ quá trình này sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho các dự án hoán cải và đóng mới tàu trong tương lai, đặc biệt là các bài toán về quy hoạch không gian và tích hợp hệ thống công nghệ mới trên nền tảng tàu cũ.
Trong bối cảnh số lượng tàu ngừng hoạt động của ngành năng lượng ngày càng tăng, trường hợp Firda Eir chứng minh rằng: với thiết kế phù hợp và nâng cấp công nghệ, các tàu dịch vụ ngoài khơi hoàn toàn có thể tìm thấy vòng đời mới hiệu quả trong ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản.
