Từ chiếc chổi chasen truyền thống của phương Đông đến nghệ thuật Latte Art thời thượng tại phương Tây, matcha đã hoàn tất hành trình chinh phục bản đồ ẩm thực thế giới. Vượt xa khuôn khổ của những nghi thức trà đạo, matcha giờ đây bùng nổ như một "siêu thực phẩm" đa năng, "phủ sóng" từ tiệm bánh, quán cà phê cho đến các trào lưu trên mạng xã hội.
Cơn sốt này đã thổi bùng sức sống cho ngành sản xuất. Các thủ phủ trà tại Trung Quốc như Chiết Giang, Quý Châu đang bước vào cuộc đua đầu tư công nghệ với tham vọng trở thành công xưởng matcha của thế giới. Tuy nhiên, đằng sau hào quang của những con số kỷ lục là những thách thức không nhỏ của một chu kỳ phát triển mới.
Sức khỏe và trào lưu tiêu dùng mới đang thúc đẩy thị trường
Sức hút của matcha đến từ việc hội tụ nhiều xu hướng tiêu dùng mới. Động lực chính nằm ở giá trị sức khỏe: nhờ chứa nhiều hoạt chất giúp chống lão hóa và thư giãn tinh thần, matcha trở thành lựa chọn hàng đầu cho những ai đang tìm kiếm các loại thực phẩm tự nhiên có công dụng chữa lành và bồi bổ cơ thể. Song, không thể phủ nhận vai trò "khuếch đại" của mạng xã hội. Trên TikTok, Instagram..., màu xanh ngọc bích đặc trưng của matcha tạo nên hiệu ứng thị giác mạnh mẽ.
Một video về món tráng miệng matcha bắt mắt có thể nhanh chóng tạo ra xu hướng toàn cầu, liên tục" bơm sức sống mới cho thị trường. Quan trọng hơn, sự đa dạng hóa sản phẩm đã phá vỡ rào cản tiêu thụ truyền thống. Matcha không chỉ là đồ uống mà đã trở thành hương vị chủ đạo trong kem, chocolate, bánh ngọt và thậm chí cả hóa mỹ phẩm. Khả năng ứng dụng linh hoạt này giúp matcha xây dựng được nền tảng nhu cầu vững chắc, tăng khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế.
Làn sóng đầu tư ồ ạt vào các siêu nhà máy chế biến
Trước sức ép từ thị trường, ngành sản xuất matcha thế giới buộc phải thay đổi. Bên cạnh loại matcha thượng hạng dùng để thưởng trà, thị trường giờ đây cần một lượng lớn matcha nguyên liệu (loại công nghiệp) để phục vụ nhu cầu làm bánh, pha chế đại trà.
Các vùng trồng trà tại Trung Quốc như Hàng Châu, Đồng Nhân đang đi đầu trong làn sóng này. Được sự hỗ trợ của chính sách công nghiệp hóa, họ đã xây dựng những "siêu nhà máy" với dây chuyền tự động từ khâu trồng trọt đến thành phẩm. Cách làm này giúp giảm giá thành và ổn định chất lượng, biến matcha từ một nguyên liệu đắt đỏ, kén người dùng trở thành mặt hàng bình dân. Nhờ đó, các hãng thực phẩm và đồ uống có thể mua được nguyên liệu giá tốt để tung ra hàng loạt sản phẩm vị matcha phục vụ số đông.
Nguy cơ mất cân đối cung cầu trong bối cảnh tăng trưởng nóng
Thế nhưng, việc mở rộng ồ ạt cũng ẩn chứa nhiều rủi ro. Phần lớn tiền đầu tư hiện nay đang tập trung vào sản xuất loại matcha giá rẻ (dùng cho trà sữa, bánh ngọt). Phân khúc này tuy dễ làm, bán nhanh nhưng lại cạnh tranh rất khốc liệt về giá. Nguy cơ nằm ở chỗ: các nhà máy thi nhau sản xuất thật nhiều nhưng lại ít chú trọng tạo dựng thương hiệu hay tìm đầu ra bền vững. Chỉ cần người tiêu dùng "chán" matcha hoặc chuyển sang một loại hương vị mới, lượng hàng tồn kho khổng lồ sẽ không biết bán cho ai. Khi đó, tình trạng "được mùa mất giá" sẽ xảy ra, kéo giảm lợi nhuận và làm hỏng hình ảnh cao cấp vốn có của matcha.
Triển vọng về một thị trường phân khúc rõ rệt
Nhìn về năm 2026, thị trường matcha sẽ bớt "ồn ào" nhưng đi vào ổn định và rõ nét hơn. Các sản phẩm sẽ ngày càng đa dạng và tinh tế. Matcha sẽ được "nhập gia tùy tục", kết hợp với hương vị địa phương để tạo sự mới mẻ. Các loại bột sấy thăng hoa giữ nguyên dưỡng chất hay nước uống đóng chai tiện lợi, an toàn sẽ được ưa chuộng hơn cả. Đặc biệt, người dùng sẽ không chỉ quan tâm ngon hay dở, mà còn soi kỹ xem sản phẩm có "xanh" thật sự không. Truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc chứ không chỉ là lời quảng cáo sáo rỗng.
Khi đó, thị trường sẽ định hình hai cực rõ rệt: một bên là phân khúc phổ thông với các sản phẩm chuẩn hóa, giá hợp lý; bên kia là phân khúc thủ công cao cấp, đề cao trải nghiệm văn hóa. Một hệ sinh thái ngành khỏe mạnh sẽ cần sự phát triển song song của cả hai thái cực này. Khi "cơn sốt" qua đi và matcha trở thành nhu cầu thường nhật, cuộc đua thực sự về chất lượng và định vị thương hiệu mới chính thức bắt đầu.
